بيىل الماتى وبلىسىندا قىلمىس جاساۋ دەرەگى ازايعان ەكەن. ماسەلەن, وتكەن 9 ايدا 11 073 زاڭ بۇزۋ وقيعاسى تىركەلگەن. ياعني بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 36,5 پايىزعا از. ءارى ايماق جولدارىندا بولاتىن اپات تا كەمىپ, بىلتىرعىعا قاراعاندا 12 پايىزعا تومەندەگەن. جىل باسىنان بەرى 1496 جول-كولىك وقيعاسى بولعان.
ارينە, وبلىستاعى قۇقىق احۋالىنىڭ وڭالۋى ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ جانقيارلىق جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە مۇمكىن بولعانىن ايتۋىمىز كەرەك. ال اتقارۋشى بيلىك پوليتسيانىڭ الاڭسىز قىزمەت ەتۋى ءۇشىن بارلىق قولداۋ شاراسىن جاساپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, بيىل وبلىستا ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋعا 2,9 ملرد تەڭگە قارجى بولىنگەن. بۇل قاراجات قالا مەن ەلدى مەكەن كوشەلەرىن بەينەباقىلاۋ كامەراسىنا قوسۋ مەن ءتارتىپ ساقشىلارىنا قاجەتتى كولىك پەن قۇرال-جابدىق ساتىپ الۋعا جۇمسالۋدا. ال ايماق ەلىمىزدە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ۋچاسكەلىك پوليتسەيلەردىڭ باسپانا ماسەلەسىن تولىقتاي شەشۋگە قادام جاساپ وتىر. وسىعان دەيىن جەتىسۋدا تۇرعىن ۇيمەن بىرىكتىرىلگەن 178 ۋچاسكەلىك پوليتسيا پۋنكتى سالىنسا, الداعى مەرزىمدە تاعى 43 ارنايى نىساننىڭ قۇرىلىسى جالعاسادى.
ۋچاسكەلىك پوليتسيانىڭ جۇمىسىنا ەرەكشە ماڭىز بەرىلىپ وتىرعانىنىڭ دالەلىن تالدىقورعان قالاسىنان كورۋگە بولادى. قازىر مۇنداعى 11 ۋچاسكەلىك پوليتسيا پۋنكتىنىڭ التاۋىندا تولىق جاعداي جاسالعان. ياعني ءتارتىپ ساقشىسىنىڭ كەڭسەسى تۇرعىن ۇيمەن جاپسارلاسا سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلگەن.
– تۇرعىن ۇيمەن جاپسارلاسا سالىنعان ۋچاسكەلىك پوليتسيا پۋنكتىن سالۋ باستاماسىنىڭ تيىمدىلىگى بار. قازىر بارلىق پوليتسيا پۋنكتىنە «نيۆا» كولىگى بەرىلدى. بۇل ينسپەكتوردىڭ جەدەل قيمىلداپ, قىلمىستىڭ الدىن الۋىنا سەپ بولىپ وتىر. ياعني مەملەكەت تاراپىنان كولىك پەن تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى شەشىلگەن ۋچاسكەلىك پوليتسيا ينسپەكتورى ەش الاڭداماستان قۇقىقتىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋگە بار كۇشىن ارنايدى. ناتيجەسىندە, قالادا قۇقىق بۇزۋشىلار سانى ازايدى, – دەيدى تالدىقورعان قالاسىنىڭ باس پوليتسەيى اسقار نۇرساپا.
سونداي-اق قازىر اۋداندار مەن قالالارداعى قوعامدىق ورىنداردا 1 268 بەينەباقىلاۋ كامەراسى ىسكە قوسىلعان. ونىڭ ىشىندە تالدىقورعان قالاسى اۋماعىنا 871 باقىلاۋ قۇرىلعىسى قويىلعان ەكەن. بۇل جۇمىس بيىل دا جالعاسۋدا, جىل سوڭىنا دەيىن وبلىس ورتالىعىنداعى تسيفرلى باسقارۋ جۇيەسى تاعى 250 كامەرامەن تولىقپاقشى. مۇنان بولەك, قاراساي اۋدانىندا 150 بەينەباقىلاۋ كامەراسى, تەكەلى قالاسى مەن پانفيلوۆ اۋدانىنىڭ اۋماعىندا دا 50 باقىلاۋ كۇرىلعىسى ورناتىلۋدا.
جالپى, وبلىستا تىركەلگەن جول-كولىك وقيعاسىنىڭ دەنى الماتى-وسكەمەن اۆتوجولىنىڭ بويىندا بولادى ەكەن. مۇندا كولىك اپاتى عانا ەمەس, قىلمىس جاعدايى دا تىركەلىپ تۇرادى. اسىرەسە كۇرە جولدىڭ بويىندا ادام قاعىپ, وقيعا ورنىنان قاشىپ كەتكەندەر بوي كورسەتكەن. ال پوليتسيا مۇنداي قىلمىستىڭ ءىزىن سۋىتپاي اشۋعا تىرىسىپ جاتىر. مىسالى, جاقىندا كەربۇلاق اۋدانىنىڭ 41 جاستاعى تۇرعىنىن بەلگىسىز كولىك قاعىپ كەتكەن بولاتىن. اۋىر سوققىدان ەسىن جيماعان زارداپ شەگۋشى قازا تاپقان. ءتۇن اۋا بولعان اپاتتان كەيىن قىلمىسكەر قاشىپ كەتكەن ەكەن.
– جەدەل-ىزدەستىرۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە اپات ورنىنان قاشىپ كەتكەن الماتى قالاسىنىڭ 46 جاستاعى تۇرعىنى قۇرىقتالدى. ونىڭ جەكە ءۇيىنىڭ اۋلاسىنان جاياۋ جۇرگىنشىنى قاعىپ كەتكەنىنە دالەل بولاتىن سوققىنىڭ ىزدەرى بار اۆتوكولىك تابىلدى. دالەلدەمەلەردەن كەيىن كۇدىكتى ادام قاققانىن مويىندادى. ول ءوزىنىڭ وقيعا ورنىنان قاشىپ كەتۋىن قورقىنىش سالدارىنان دەپ ءتۇسىندىردى. ءتىپتى قىلمىس جاساۋشى ءوزىن ەشكىم تابا المايدى دەپ ويلاعان بولۋى كەرەك. سەبەبى ءتۇن جارىمىندا وقيعانى ەشكىم كورمەگەن. ال پوليتسيا ءىستى مۇقيات زەردەلەپ, ساناۋلى ساعاتتا قىلمىستى اشتى. بۇل جەردە تالدىقورعان قالاسى مەن الماتى قالاسىنىڭ ارالىعىنداعى باقىلاۋ كامەرالارىنىڭ كومەگى ءتيدى, دەيدى كوكسۋ اۋدانى پوليتسيا ءبولىمىنىڭ باستىعى, پوليتسيا پودپولكوۆنيگى راميل گيماديەۆ.
وسىعان ۇقساس قىلمىستى تالدىقورعان قالاسىنىڭ پوليتسەيلەرى دە دەر كەزىندە انىقتاپ, كىنالىنى قۇرىقتاعان بولاتىن. بۇل جولى ءتارتىپ ساقشىلارىن 41 جاستاعى ازاماتتى قاعىپ, وقيعا ورنىنان ءىزىن سۋىتقان ادامدى كولىكتىڭ دەتالى ارقىلى تاپقان. قاتتى سوققىدان سىنىپ, شاشىلىپ كەتكەن بامپەردىڭ بولىگىندە زاۋىتتان شىققان ءنومىر جازىلعان ەكەن. تەكسەرە كەلگەندە كولىك يەسى قىلمىسىن مويىنداپتى.
ايتپاقشى, جەتىسۋ پوليتسەيلەرىنىڭ ناتيجەلى جۇمىسىن مال ۇرلىعىمەن كۇرەسۋ بارىسىنان دا بايقاۋعا بولادى. ماسەلەن, جاقىندا جامبىل اۋدانى پوليتسيا ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرلەرى كانىگى بارىمتاشىلار توبىنىڭ جولىن كەسىپ, 17 باس جىلقىنى يەسىنە قايتارعان. ۇرىلار كورشى وبلىستان كەلگەن ەكەن.
– كەڭ اۋقىمدى جەدەل-ىزدەستىرۋ ءىس-شارالارى بارىسىندا تاراز قالاسىنداعى مال بازارىنان 11 باس جىلقى تابىلىپ, تاركىلەندى. ىزدەۋدى جالعاستىرعاننان كەيىن, ەكى باس جىلقى تۇركىستان وبلىسى, سايرام اۋدانىنىڭ ارىس اۋىلىنان تابىلدى. الىپساتارلار انىقتالعاسىن تاعى ەكى ق ۇلىندى بيە تاراز قالاسىنداعى جەكە ءۇيدىڭ اۋلاسىنان شىقتى. وسى قىلمىستى اشىپ, ۇرىلاردىڭ ىزىنە تۇسۋگە ەكى كۇن عانا ۋاقىت كەتتى. ال ءۇيىرلى جىلقىنى قاراقاستەك اۋىلىندا تۇراتىن ۇرىلاردىڭ سىبايلاسى جول كورسەتىپ, شىعارىپ بەرگەن ەكەن, – دەيدى جامبىل اۋدانىنىڭ پوليتسيا باستىعى, پوليتسيا پولكوۆنيگى اسحات تەگەنباەۆ.
الماتى وبلىسى