ءار ماماندىقتىڭ وزىندىك اتقارار جۇگى بار. سونىڭ ىشىندە انا مەن بالانىڭ اماندىعى ءۇشىن كۇن-ءتۇن دەمەي ەڭبەك ەتەتىن اكۋشەرلەردىڭ ەڭبەگى ەرەكشە. ولار انالارعا جۇكتىلىك كەزەڭىنەن باستاپ بوسانۋ ساتىنە دەيىن كاسىبي كومەك كورسەتىپ, ءار ءسابيدىڭ امان-ەسەن دۇنيەگە كەلۋىنە اتسالىسادى. وسى ورايدا Egemen.ءkz تىلشىسى استانا قالاسى, №2 كوپبەيىندى قالالىق اۋرۋحانانىڭ اكۋشەرلىك ءبولىمىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى.
پەرزەنتحانادا جۇمىس ىستەيتىن دارىگەر ەكى ادامنىڭ ومىرىنە جاۋاپ بەرەدى. ولاردىڭ ءار اتقان تاڭى ءاربىر ايەل مەن بالانىڭ امان بولۋىن, سول كۇنى ءتۇرلى اسقىنۋلاردىڭ بولماۋىن تىلەۋدەن باستالادى.
ءبولىم مەڭگەرۋشىسى, جوعارى ساناتتى اكۋشەر-گينەكولوگ سۇڭقار قوسماناپقىزىنىڭ ايتۋىنشا, №2 قالالىق اۋرۋحانانىڭ ايەلدەر دەنساۋلىعى بولىمشەسىندە 25 مامان جۇمىس ىستەيدى. شامامەن 600 مىڭعا جۋىق ايەلدەر قارالادى. بۇل جەردە استانا قالاسى مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى كافەدراسىنىڭ ماماندارى مەن پروفەسسورلار ەڭبەك ەتەدى. اۋرۋحانادا 2020 جىلى كوروناۆيرۋس پاندەمياسى كەزىندە كۇنىنە 70-80-گە دەيىن ايەل بوسانعان. قازىر ءبىر كۇندە 7-8 كەسار تىلىگىمەن, 18-20 تابيعي جولمەن بوسانۋ جۇزەگە اسادى. ورتا ەسەپپەن 26-27 ءسابي ءومىر ەسىگىن اشادى. پەرزەنتحانادا «اڭساعان ءسابي» باعدارلاماسىمەن ءسابي ءسۇيىپ جاتقان انالار دا بار.
دارىگەرلەر تاڭعى 6-دان باستاپ جۇمىسقا كىرىسەدى. ناۋقاستارىن قاراپ, جاعدايلارىن ءبىر تەكسەرىپ شىعادى. ءبىر دارىگەردىڭ ءوزى 20-25 ناۋقاستى قابىلدايدى. بۇدان بولەك, جەدەل جاعدايدا, ءتۇرلى اسقىنۋلارمەن كەلەتىن ناۋقاستار تاعى بار.
«جۇكتى ايەلدەر اراسىندا ەكستراگەنيتالدى اۋرۋلارى بار ايەلدەر كوبەيىپ كەلەدى. ارتىق سالماق جاس ايەلدەردىڭ ءوزىن ءتۇرلى اۋرۋعا ۇشىراتادى. بۇدان بولەك, اكۋشەرلىك قان كەتۋلەر, ايەلدەردەگى اۋىر پرەەكلامپسيا, بالاداعى اۋىر گيپوكسيا نەمەسە اسفيكسيا, بوسانعاننان كەيىنگى اسقىنۋلار تاعى بار. جالپى اكۋشەريادا ەكلامپسيا سياقتى اۋىر جاعدايلار دا كەزدەسەدى. ەگەر ناقتى تاڭداۋ جاساۋ قاجەت بولسا بالانىڭ ءومىرىن امان الىپ قالۋعا تىرىسامىز. كەيدە ايەلدى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ونىڭ جاتىرىن الىپ تاستاۋعا تۋرا كەلەدى. 3 ليتردەن 5 ليترگە دەيىن قان كەتەتىن جاعدايلار بولادى. مۇنىڭ بارلىعى دارىگەرلەردەن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى تالاپ ەتەتىن جاعدايلار», دەيدى سۇڭقار قوسماناپقىزى.
سوڭعى جىلدارى ايەلدەر اراسىندا كەسار تىلىگىمەن بوسانۋ بەلەڭ الىپ كەلەدى. كەسار تىلىگى انا مەن بالانىڭ ومىرىنە قاۋىپ تونگەن كەزدە عانا قولدانىلا ما الدە ءار انانىڭ ءوز قالاۋى بويىنشا جاسالا ما؟
«الەمدىك ستاتيستيكاعا كوز جۇگىرتسەك, رەسەي, تمد ەلدەرىندە بوسانۋدىڭ 25-30 پايىزى كەسار تىلىگى ارقىلى جاسالادى. ءبىزدىڭ اۋرۋحانادا دا وسى 30 پايىزدان اسپايدى. كەسار تىلىگى انا مەن بالانىڭ ومىرىنە قاۋىپ تونگەن كەزدە عانا قولدانىلادى. وكىنىشكە قاراي, قازىرگى تاڭدا جاس انالار مۇنى قالىپتى بوسانۋ جولى دەپ ويلايدى, بىراق ول ولاي ەمەس. سەبەبى كەسار تىلىگىمەن تۋعان بالا مەن تابيعي جولمەن دۇنيەگە كەلگەن بالانىڭ ومىرگە بەيىمدىلىگى ءارتۇرلى بولادى. كەسار تىلىگىنىڭ ءابسوليۋتتى جانە سالىستىرمالى كورسەتكىشتەرى بار. ءابسوليۋتتى كورسەتكىشتەرگە – تار جامباس, كوپۇرىقتىق, بالانىڭ باسىمەن كەلۋى, جاتىرداعى بۇرىنعى تىرتىقتار, پلاتسەنتانىڭ تولىق ورنالاسۋى, كلينيكالىق اناتوميالىق جاعدايلار جاتادى» دەيدى دارىگەر.
ءبولىم مەڭگەرۋشىسىنىڭ ايتۋىنشا, جۇكتى ايەلدەرمەن جۇمىس پسيحولوگيالىق ءادىستى تالاپ ەتەدى. ءتۇرلى اقپارات كوزدەرىنەن, الەۋمەتتىك جەلىلەردەن العان مالىمەتتەرگە سۇيەنىپ, كەي جاعدايدا ەموتسيونالدى تۇرعىدا كەلىپ, اۋىر دياگنوزدارعا بايلانىستى اۋرۋحاناعا جاتۋدان باس تارتاتىن ايەلدەر دە بار كورىنەدى.
«بۇل جەردە ايەلمەن جۇمىس ىستەۋ – تەك مەديتسينا ەمەس, پسيحولوگيامەن دە بايلانىستى. سوندىقتان كەز كەلگەن ايەلگە, ونىڭ كۇيەۋى مەن اتا-ەنەسىنە ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەمىز. ءتىپتى ءدارى ىشۋدەن باس تارتاتىن ايەلدەر دە بار. وندايدا جولداسىمەن بىرگە شاقىرىپ, پسيحولوگيالىق سويلەسۋلەر جۇرگىزەمىز. سونىڭ ناتيجەسىندە اۋرۋحاناداعى 600 ايەلدى ءبىر ارناعا سالامىز», دەيدى ول.
ەلىمىزدە «اڭساعان ءسابي» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا 11 مىڭنان استام بالا دۇنيەگە كەلدى
سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە اكۋشەرلىك-گينەكولوگيا سالاسىن زامانۋي قۇرالدارمەن جابدىقتاۋ ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. مۇنداي جابدىقتاۋ №2 كوپبەيىندى قالالىق اۋرۋحانانىڭ اكۋشەرلىك بولىمىندە دە جاسالعان.
ء«بىزدىڭ اۋرۋحانامىزدا قالا بويىنشا ۇرىقتى قورعاۋ ورتالىعى بار. ول ورتالىقتا ء«بىر كۇندىك كلينيكا» پيلوتتىق جوباسى ىسكە قوسىلعان.ونىڭ ارتىقشىلىعى – ساراپتامالىق قورىتىندىنى ايلاپ كۇتتىرمەيدى. بارلىق ساراپتاما ناتيجەسى (قان, بيوحيميا, ۋزي, گەنەتيكالىق تالداۋ ت.ب) ءبىر كۇندە ناۋقاستىڭ قولىنا بەرىلەدى. بۇل ەل مەديتسيناسى سالاسىنداعى ۇلكەن جەتىستىك. سونىمەن قاتار بىزدە ميگەگەنەتيكالىق ورتالىق بار. ورتالىق ماماندارىنىڭ ماقساتى – 12 اپتادان باستاپ بالانىڭ تۋا ءبىتتى اقاۋلارىن انىقتاۋ, ۋاقتىلى ايەلدىڭ جۇكتىلىگىن ءۇزۋ جانە كەلەسى جۇكتىلىككە دايىنداۋ. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ايەلدەر ءبىر مۇشەسى جوق بالانى ومىرگە اكەلمەيدى. تاعى ءبىر ۇلكەن جەتىستىگىمىز – فەتالدى حيرۋرگيا. بۇل – قۇرساقتاعى نارەستەگە جاسالاتىن حيرۋرگيالىق وپەراتسيا. ياعني دارىگەرلەر كەيبىر اۋىر اقاۋلاردى بالا دۇنيەگە كەلمەي تۇرىپ-اق تۇزەتۋگە تىرىسادى. مۇنداي وپەراتسيا تمد ەلدەرى ىشىندە تەك رەسەيدە جاسالاتىن, بىلتىردان باستاپ ءبىزدىڭ ورتالىققا ەنگىزىلدى», دەيدى سۇڭقار قوسماناپقىزى.
پاۆلوداردا جاڭا تۋعان ءسابيىن 800 مىڭ تەڭگەگە ساتپاق بولعان ايەل ۇستالدى
جۇكتىلىك كەزىندە ينفەكتسيالاردىڭ الدىن الۋدىڭ ماڭىزى وتە زور. دارىگەردىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇگىنگى تاڭدا جاس قىزدار اراسىندا ەرتە جىنىستىق قاتىناسقا ءتۇسۋ ءجيى كەزدەسەدى. بۇل جۇكتىلىككە كەرى اسەر ەتەدى. سوندىقتان جۇكتىلىككە دەيىنگى دايىندىق وتە ماڭىزدى. ول ءۇشىن ەمحاناعا بارىپ, تەكسەرۋدەن ءوتۋ كەرەك.
«ينفەكتسيالار ەرتە بوسانۋعا, اسقىنۋلارعا اكەلەدى. قازىرگى نەوناتولوگيانىڭ ارقاسىندا 500-700 گرامم بولىپ تۋعان بالالار دا ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. بىراق ولاردىڭ جاعدايى وتە كۇردەلى. ينفەكتسيا سالدارىنان بالادا پنەۆمونيا, اسفيكسيا سياقتى اسقىنۋلار بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان الدىن الۋ شارالارى وتە ماڭىزدى. ايەل دەنساۋلىعى تەك رەپرودۋكتيۆتى جۇيە عانا ەمەس, ونىڭ دەنساۋلىعى مەن مەنتالدى جاعدايى دا ماڭىزدى. جالپى, قوعامعا ەڭ كەرەگى – ساۋاتتىلىق. قازاق قوعامىندا, اسىرەسە ايەلدەر اراسىندا مەديتسينالىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ وتە ماڭىزدى», دەيدى دارىگەر.
پەرزەنتحانادا ءتورتىنشى بالاسىن بوسانعان دەلفۋزا جابباروۆا اكۋشەرلەردىڭ ەڭبەگى وراسان ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, ولارعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
«مەن نەگىزى تاجىكستاننىڭ تۋماسىمىن. قازىر استانادا تۇرامىن. جاسىم 35-تە. وسى №2 قالالىق اۋرۋحاناسىنا ءتورتىنشى جۇكتىلىكپەن ءتۇستىم. دارىگەرلەر وتە جاقسى قابىلداپ, جاقسى كۇتىم كورسەتتى. بىردەن بوسانۋ بولىمىنە ورنالاستىردى. اللاعا شۇكىر, امان-ەسەن بوسانىپ, قىزىمدى قولىما الدىم. ماماندارعا وتە ريزامىن. اۋرۋحانا وتە جاقسى, تازا ءارى جايلى ەكەن. بارلىق جاعداي جاسالعان», دەيدى ول.