جەر وڭدەۋشىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ارتۋى ءتيىس, قازىر اۋىل شارۋاشىلىعىندا جەر استىق ەگۋشىلەردىڭ قولىندا, ولار ودان ميللياردتاعان قاراجات الادى. ەسەسىنە شاعىن جەكەمەنشىك فەرمالار مەن اۋلاداعى باقشالاردى دامىتۋعا بولىنەتىن قاراجات ماردىمسىز. سوندىقتان دا ءبىز بۇگىنگى كۇنى ۇكىمەتكە ارنايى ۇسىنىس جاساپ, جەردى وڭدەۋگە العان ادام ءسۇت, ەت پەن جۇمىرتقا ءوندىرۋ بويىنشا جاۋاپكەرشىلىكتەن قاشپاۋى كەرەكتىگىن العا تارتىپ وتىرمىز, دەدى كوممۋنيستىك حالىق پارتياسىنىڭ وكىلى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ۆلاديسلاۆ كوسارەۆ ورتالىق تەلەكوممۋنيكاتسيا قىزمەتىندە بولعان بريفينگتە.
جەر وڭدەۋشىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ارتۋى ءتيىس, قازىر اۋىل شارۋاشىلىعىندا جەر استىق ەگۋشىلەردىڭ قولىندا, ولار ودان ميللياردتاعان قاراجات الادى. ەسەسىنە شاعىن جەكەمەنشىك فەرمالار مەن اۋلاداعى باقشالاردى دامىتۋعا بولىنەتىن قاراجات ماردىمسىز. سوندىقتان دا ءبىز بۇگىنگى كۇنى ۇكىمەتكە ارنايى ۇسىنىس جاساپ, جەردى وڭدەۋگە العان ادام ءسۇت, ەت پەن جۇمىرتقا ءوندىرۋ بويىنشا جاۋاپكەرشىلىكتەن قاشپاۋى كەرەكتىگىن العا تارتىپ وتىرمىز, دەدى كوممۋنيستىك حالىق پارتياسىنىڭ وكىلى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ۆلاديسلاۆ كوسارەۆ ورتالىق تەلەكوممۋنيكاتسيا قىزمەتىندە بولعان بريفينگتە.
جۋرناليستەر الدىنا شىققان دەپۋتات, سونداي-اق, مەملەكەتتىك شەنەۋنىكتەردى بۇگىنگى جاعداي تالاپ ەتەتىندەي دەڭگەيدە جۇمىس جاساي الماي وتىر دەپ سىنعا الدى. مەملەكەتتىك شەنەۋنىك, مەيلى ول مينيستر بولسىن, مەيلى پرەمەر نەمەسە جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى شەنەۋنىك بولسىن باستى نارسەنى ەستەن شىعارماۋى كەرەك – ول حالىق ءۇشىن قىزمەت ەتىپ, ەل ءۇشىن ەڭبەك ەتۋ. ال ءبىزدىڭ شەنەۋنىكتەردىڭ كوپشىلىگى قازىر مۇنى تۇسىنىڭكىرەمەيتىن ءتارىزدى, ولاردىڭ ءبىزدىڭ جاعدايىمىز تالاپ ەتەتىندەي دەڭگەيدە جۇمىس اتقارۋ قولدارىنان كەلمەيدى, دەي كەلە, دەپۋتات ۇكىمەتتىڭ ەت, ءسۇت ونىمدەرىن وندىرۋشىلەردى قولداۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتتى. بۇگىنگى تاڭدا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا باستى ماسەلە ءسۇت جيناۋ مەن ونى وڭدەۋگە كەلىپ تىرەلەتىنىنە توقتالدى.
قازىر قازاقستاندا ءسۇتتىڭ 30 پايىزى عانا وڭدەلىپ ءجۇر, ەت وندىرىسىندە دە ءدال وسىنداي پروبلەمالار قوردالانعان. ال ماسەلەنىڭ ءمانىسى جەردىڭ ءبارى جەكەشەنىڭ قولىندا بولىپ وتىرعاندىعىندا, دەپ ءتۇيىپ ايتقان دەپۋتات, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىندەگى ويلارىن دا ورتاعا سالدى. جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسى – بۇل ءبىزدىڭ پارتيانىڭ ماسەلەسى. ءبىز پارتيا قۇرىلعالى وسى جۇمىسپەن اينالىسىپ كەلەمىز. سوندىقتان دا, ازاماتتاردى جۇمىسپەن قامتۋ ءماسەلەسى قىرۋار قاراجاتتى قاجەت ەتپەيدى دەپ سانايمىز. ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى بويىنشا ءبىر جۇمىس ورنىن اشۋ ءۇشىن 260 دوللار كەتسە, ال اۋىلدا ءونىم شىعارۋ ءۇشىن ەكى قولعا ءبىر كۇرەك بولسا دا جەتىپ جاتىر, دەدى فراكتسيا جەتەكشىسى.
كوممۋنيست-دەپۋتات جامبىل احمەتبەكوۆ ءوز سوزىندە ۇكىمەت جۇمىسىنا كوڭىلدەردىڭ تولمايتىن تۇسىنا توقتالدى. بيۋدجەتتىك باعدارلامالاردىڭ ورىنسىز قىمباتتاۋىن تۇسىنىكتى تىلمەن ايتار بولساق, ول قازىنانىڭ قارجىسىن تالان-تاراجعا سالۋدى زاڭداستىرۋ دەپ تۇسىنۋگە بولادى, دەگەن ول مەكتەپ پەن اۋرۋحانالار سالىنۋى سمەتاسىندا ءبىر-بىرىنەن وتە كوپ مولشەردە الشاق جاتقان ايىرماشىلىقتىڭ بولۋىن اقشا قىمقىرۋدىڭ جولى دەپ قابىلدايتىندارىن ءبىلدىردى. سونداي-اق, كوممۋنيستەر فراكتسياسىنىڭ ماسەلەنى قاراپ, ۇكىمەتكە ەلىمىزدە سالىناتىن الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ بارلىعىن ورتاق ءتيپتى جوبامەن سالۋ تۋرالى ۇسىنىستارىن, دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جىبەرگەندەرىن ورتاعا سالعان.
ج.احمەتبەكوۆ «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ» باسشىلارىن جاۋاپقا تارتىپ, ولارعا ءوتىپ كەتكەن 12 پاتەردى قايتارۋمەن ماسەلە تولىققاندى شەشىلدى دەپ ايتۋعا بولمايتىنىن العا تارتتى. قازىر باسپاناسىز حالىقتىڭ ءۇمىتى ۇكىمەتتە. ال ۇكىمەت ءوزىنىڭ ناقتى جوسپارىن ءالى كۇنگە دەيىن ۇسىنا الماي وتىر. استانا مەن الماتى قالالارىندا ءاربىر شارشى مەترى 3-5 مىڭ دوللار تۇراتىن ەليتالىق ۇيلەردىڭ ورنىنا 5-7 ەسە ارزان, 500-750 دوللار تۇراتىن بۇقارا حالىققا قولجەتىمدى باسپانانى نەگە سالماسقا؟ يپوتەكالىق نەسيەگە ءۇي العان ازاماتتار بانكتەردىڭ اياۋسىز قاقپانىنا ءتۇسىپ, ولاردىڭ «پايىزدىق ۇستەمەسىنە» جەم بولىپ جاتىر. قازىرگى كەزدە بۇل ماسەلە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ۇلكەن پروبلەماعا اينالدى. ۇكىمەت بولسا, وسى پروبلەمانىڭ شەشىمىن تاپپاي, الىستان باقىلاپ وتىر, دەدى ج.احمەتبەكوۆ.
دەپۋتات ءارى قارايعى ويىنىڭ جەلىسىن تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق قىزمەتتەرىنە تاريفتەردىڭ قىمباتتاۋىنا بۇردى. شىندىعىندا, بۇل – وتە كۇردەلى ماسەلە. جۇرگىزىلگەن تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىنداعى رەفورمالار تۇرعىنداردىڭ مۇددەلەرىن ەسكەرمەي جاسالدى. وسىنىڭ سالدارىنان مونوپوليست كومپانيالاردىڭ «تابەتىنە» ۇكىمەت تاراپىنان تىيىم بولماۋى حالىقتىڭ ورىندى نارازىلىعىن تۋدىرىپ وتىر, دەي كەلە, ءسوزىنىڭ جالاڭ ايىپتاۋ ەمەس, ناقتى دەرەكتەر مەن فاكتىلەرگە نەگىزدەلگەن شىنايى اقپارات ەكەنىن العا تارتتى. ۇكىمەتتىڭ ارەكەتسىزدىگى مونوپوليستەردىڭ حالىقتىڭ ەسەبىنەن پايدا تابۋىنا جول بەرىپ وتىر. تابيعي مونوپوليستەر تۋرالى زاڭنىڭ نورمالارىنا سايكەس تۇتىنۋشىلاردىڭ ەسەپتەگىش قۇرالدارى بولۋى ءتيىس. بۇل مونوپوليست كومپانيا ەسەبىنەن ورناتىلۋى كەرەك. الايدا, ولار ەسەپتەگىش قۇرالداردى ورناتۋدىڭ ورنىنا سارالانعان تاريفتەر ارقىلى 200-300 ەسە پايىزبەن پايدا تاۋىپ وتىر. جىلۋ, سۋ, گازبەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىندە دە مونوپوليستەردىڭ ارەكەتىن اشكەرەلەيتىن ناقتى دالەلدەر بارشىلىق. ءبىز وسىلارعا بايلانىستى ۇكىمەتكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعانبىز, دەدى ج.احمەتبەكوۆ.
ال ءماجىلىس دەپۋتاتى ايقىن قوڭىروۆ ەلدەگى زەينەتاقى جۇيەسىن جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرىنە توقتالا كەلە, بۇعان قاتىستى پارتيانىڭ ءوز ۇستانىمى بار ەكەنىن جەتكىزدى. ارينە, زەينەتاقىنىڭ بىرىڭعاي جيناقتاۋ قورىن قۇرۋعا قاتىستى ءبىز ءوز پىكىرىمىزدى بىلدىردىك, ءبىز ونداي قوردىڭ قۇرىلۋىن قولدايمىز. الايدا, ۋاقىت كورسەتىپ وتىرعانىنداي, جەكەمەنشىك جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورلارىنان قاراجات تارتۋدا ۇلكەن پروبلەمالار تۋىنداپ وتىر. سوعان وراي, ءبىزدىڭ پارتيانىڭ زەينەتاقى جۇيەسىن جاڭعىرتۋعا قاتىستى نەگىزگى ۇستانىمى – بىزگە زەينەتاقىنىڭ ىنتىماقتى جۇيەسىنە ورالۋ قاجەتتىگى, دەدى ا.قوڭىروۆ.
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
استانا.