اڭگىمەنى كوزىمىز كورگەن جارقىن ىستەن, جاقسى مىسالدان باستايىق. ءادىس تاشەنوۆ پەن بيبىگۇل بەيسەمباەۆانىڭ مەكتەپ جاسىنداعى ءتورت بالاسىن ەرتىپ, تالدىقورعاننان قوستاناي وبلىسىنىڭ سارىكول اۋدانىنداعى سوروچينكا سەلوسىنا قونىس اۋدارعانىنا ءبىر ايدان ەندى عانا استى. ۇلكەن ءۇش بالاسى ستۋدەنت, تالدىقورعاندا وقيدى. ءبىر-ەكى توسەك جايماسىن, كيىم-كەشەگىن عانا الىپ, پويىزبەن جەتىپتى. ولار سوروچينكاعا كەلگەندە سىرى كەپپەگەن ءتورت بولمەلى ءۇي دايىن تۇرعان ەدى. ەرتەڭىنە وتاعاسى ءادىس جەرگىلىكتى «اگرو پاراسات» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنە جۇرگىزۋشى بولىپ ورنالاستى, ال بيبىگۇلدىڭ جۇمىسى جولعا شىعاردا-اق شەشىلىپ قويعان ەدى. مۇنداعى ورىس مەكتەبىنە قازاق ءتىلى مامانى كەرەك بولاتىن. مۇعالىم كەلە جاتىر دەگەندە مۇنداعى مەكتەپ ۇجىمى مەن اۋىلداعى اتا-انالار ەرەكشە قۋانىپتى.
– تالدىقورعاننان ءبىزدى ەشكىم قۋعان جوق. بىراق شيەتتەي جەتى بالانى اسىراپ جەتكىزۋ ءۇشىن وتباسىمىزعا كىرەتىن تابىس جەتكىلىكتى بولۋى ءتيىس ەكەنىن ويلادىق. وتباسىمىز ۇلكەن, بىراق وسى ۋاقىتقا دەيىن مىناداي ءتورت بولمەلى ۇيدە تۇرىپ كورگەن ەمەسپىز. بالالارىم دا كەڭ ۇيدە راحاتتانىپ قالدى. ال ءوزىمنىڭ مۇعالىم رەتىندە ارمان-ماقساتىم دا بيىك, – دەيدى بيبىگۇل قۋانىشىن ءبولىسىپ.
سونىمەن جۇمىسى جوقتار جۇمىس تاپتى, اۋىلعا مامان كەلىپ, ءۇمىت وتى جاعىلدى. بۇل ءبىر ساۋاپتى ءىس ەدى. ەندى ساۋاپتى ءىستى جالعاعاندار كىمدەر دەڭىز؟ جىل سايىن وڭتۇستىك وبلىستاردا وتەتىن سولتۇستىكتەگى بوس ورىندار جارمەڭكەسى مە؟ جوق. ءبىر كۇنى بيبىگۇلدىڭ سمارتفونىندا «جاڭا ايماققا كوشۋ» دەگەن چات پايدا بولدى. كىمنىڭ جىبەرگەنىنە دە نازار اۋدارماپتى. وقىپ شىقتى. چاتتا وتىرعاندار وڭتۇستىكتەن سولتۇستىككە قونىس اۋداراتىندار ءۇشىن اقپارات بەرەدى ەكەن. الدىمەن تۇسىنبەي قالدى, ينتەرنەتتى كەزىپ جۇرەتىن بوس ءسوز بە دەپ قالعانى دا راس. چاتتى ءجيى اشىپ, ونداعىلاردىڭ اقپاراتىن وقي بەرگىسى, تىڭداي بەرگىسى كەلگەنىن ءوزى دە بايقادى. چاتتاعىلاردىڭ بارلىعى «ەڭبەك» ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا قابىلدانعان جۇمىس كۇشى كوپ وڭتۇستىك ايماقتاردان جۇمىس كۇشى تاپشى سولتۇستىك وڭىرلەرگە ەرىكتى قونىس اۋدارۋ باعدارلاماسىن شەمىشكەشە شاعىپ تۇر. سوزدەرىنەن كەرەمەت جىلىلىق, باۋىرمالدىق, ەلجاندىلىق پەن ۇلتجاندىلىق ەسەدى. بيبىگۇل دە سولتۇستىك وبلىستاردىڭ بىرىنە كوشكىسى كەلەتىنىن جازدى. وعان چاتتان سەرىك التاەۆ جاۋاپ بەرىپ, بيبىگۇلدىڭ وتباسى, جولداسىنىڭ, ءوزىنىڭ ماماندىعى, جاعدايلارى تۋرالى سۇرادى. وزدەرىنىڭ اتقارىپ وتىرعان ۆولونتەرلىك جۇمىستارى تۋرالى ايتتى. ول بيبىگۇلگە قازاق ءتىلى ءپانىنىڭ مۇعالىمى قاجەت قوستاناي وبلىسىنىڭ سارىكول اۋدانىنداعى سوروچينكا سەلولىق وكرۋگىنىڭ اكىمى ءارى وزدەرىنىڭ ەرىكتىلەر توبىنىڭ مۇشەسى بەرىك قالمۇراتوۆتىڭ تەلەفونىن بەرىپ, ءسات ساپار تىلەدى.
– بەرىكپەن حابارلاسقان سوڭ, جولداسىمىز ەكەۋمىز بالالاردى جەتەكتەپ, قوستاناي قايداسىڭ دەپ تارتىپ وتىردىق. ويتكەنى بەرىكتىڭ دە, سەرىكتىڭ دە, ەرىكتىلەر توبىنداعى باسقا دا كىسىلەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە يمانداي سەندىم ءارى تاڭعالدىم. ءبىز كەلگەندە بەرىك ءۇيدى دە, جۇمىستى دا دايىنداپ قويعان. جەرگىلىكتى جەردىڭ ەرەكشەلىگى تۋرالى دا ايتىپ ءتۇسىندىردى. ەندى قوستانايدىڭ قارىنان دا, بورانىنان دا قورىقپايمىز, ارقامىزدى قابىرعاعا تىرەگەندەي سەنىم كۇشتى, – دەيدى بيبىگۇل. قوستانايعا تۇركىستان وبلىسىنىڭ ورداباسى اۋدانىنان قونىس اۋدارعانىنا ءبىر جىلدان ەندى اسقان بەرىك قالمۇراتوۆقا جەرگىلىكتى تۇرعىندار سەنىم ارتىپ, سەلولىق وكرۋگ اكىمى بولۋىنا داۋىس بەرىپتى. ول وزىنەن كەيىن تاعى ءۇش وتباسىنىڭ كوشىپ كەلۋىنە ىقپال ەتىپتى. ءوزىن تەك اكىم ەمەس, تاجىريبەلى ەرىكتى سانايدى.
سوزىمىزگە مىسال بولعان ءادىس پەن بيبىگۇلدىڭ قۇتتى قونىسىن تابۋى «جاڭا ايماققا كوشۋ» چاتىن قۇرعان ەرىكتىلەر بۇگىنگى يگىلىكتى ىسكە بىردەن كەلمەپتى, ىزدەنىسكە تولى جولدان ءوتىپتى.
– ءبىز فەيسبۋك الەۋمەتتىك جەلىسىندە وتىرىپ, نۇر-سۇلتاندا, الماتىدا, باسقا قالالاردا ءۇيسىز-كۇيسىز جۇرگەن كوپبالالى, جالعىز باستى انالاردىڭ قامىن ويلاۋشى ەدىك. ولارعا قارجى جيناپ بەرىپ, قايىرىمدىلىقپەن اينالىستىق. بىراق قايىرىمدىلىق ماسەلەنى شەشپەيدى ەكەن. قانداستار قۇرعان «شىندىقتان قاشا امايسىڭ» چاتىندا دا جۇردىك. بىردە تەك قانداستار ماسەلەسىن قاۋزاي بەرمەي, ۇلتىمىزعا ءتان باسقا دا وزەكتى ماسەلەنى كوتەرەيىك دەدىك. سول ءۇشىن «ماسەلە الاڭى» دەگەن چات اشتىم. قاتارىمىزداعى از ادام نە ىستەۋ كەرەك ەكەنىن ويلانا باستادىق. پەتروپاۆلدىق سادىرجان انيات: «باۋىرلار, قازىر قازاقتىڭ كوشى وتكىر ماسەلە ەمەس پە؟ سولتۇستىكتە مەكتەپتەر جابىلىپ جاتىر, اۋىلدار بوساپ قالدى. وسىنى كوتەرەيىك تە» دەپ جازدى. ءبىز مۇنى ءبىر اۋىزدان قولداپ, چاتتىڭ اتىن, «جاڭا ايماققا كوشۋ» دەپ وزگەرتىپ, سول ساتتەن باستاپ جۇمىسقا كىرىستىك, – دەيدى ەرىكتى, قىزىلوردالىق گۇلجان باتتالوۆا.
ەرىكتىلەردىڭ بۇل قادامى الگى ءۇيسىز-كۇيسىز جاندارعا بالىق ەمەس, قارماق بەرۋمەن بىردەي ەدى. جاڭا چاتتى بارىنشا تاراتىپ, تىعىرىقتان شىعا الماي اڭتارىلىپ جۇرگەن جاندارعا سولتۇستىك وڭىرگە بارىپ, تىرلىك جاساۋىنا جول كورسەتۋ باستى ماقسات بولدى. ەرىكتىلەر وركەنيەتتىڭ وزىق جاڭالىعى ينتەرنەتتى ۇلت پايداسىنا پايدالانۋدىڭ تاماشا ۇلگىسىن كورسەتتى. وزدەرىنىڭ دە قاتارى تولىعا باستادى, ارىستاعى جارىلىستان كەيىن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ قىزىلجار اۋدانىنا جەتى بالاسىن جەتەكتەپ قونىس اۋدارعان سەرىك التاەۆ, ارىستان قۇقىق قورعاۋشى ءسابيتحان سارسەنباەۆ, پەتروپاۆلدان مەملەكەتتىك قىزمەتتەن تاجىريبەسى مول نۇرجامال تامبەتوۆا, پاۆلودارعا ارىستان قونىس اۋدارعان نۇرجامال ومىربەكوۆا, وسكەمەننەن گۇلشات قۇرمانوۆا, پەتروپاۆلدان ەرلىك مۇحامەدجانوۆ, گۇلزادا ىزتىلەۋوۆا, قوستانايدان بەرىك قالمۇراتوۆ قوسىلىپ, ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ دەگەندەي, بىرلىكپەن بەلسەنە ىسكە كىرىستى.
– تاڭەرتەڭنەن ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىنا دەيىن چاتقا تۇسكەن سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەمىز, ۇيىقتاساق تەلەفون جاستىعىمىزدىڭ جانىندا جاتاتىن بولدى. بۇل جەڭىل جۇمىس ەمەس. توبىمىزداعى سابيتبەك سارسەنباەۆ پەن نۇرجامال تامبەتوۆا ءبىزدى مەملەكەتتىك باعدارلامالار, ەلىمىزدىڭ زاڭدارى تۋرالى اقپاراتتارمەن قامتاماسىز ەتىپ, جول كورسەتىپ وتىرادى. تاجىريبەلەرى مول, كوپ نارسەدەن حاباردار ەتىپ, كوزىمىزدى اشتى. ءىستىڭ شاشىراماي ساۋاتتى, تارتىپپەن جۇرۋىنە ۇلكەن ىقپال ەتتى, – دەيدى «جاڭا ايماققا كوشۋ» چاتىنىڭ ۋىعىن قالاسقانداردىڭ ءبىرى, الماتىلىق ءاسيا قارابالينا. بىرلىك, ادال جۇمىس – ۇلتىم دەگەندەردىڭ ىشكى قۋاتى ەكەن.
قازىر جۇرتتان سۇرانىس تىم كوپ بولعاندىقتان, ۋاتساپ جەلىسى كوتەرە الماي, «جاڭا ايماققا كوشۋ» چاتىنان «قوستانايعا كوشۋ توبى», «پاۆلودارعا كوشۋ توبى», «پەتروپاۆلعا كوشۋ توبى», «شىعىس قازاقستانعا كوشۋ توبى», «ادميندىك كەڭەس ءوفيسى» دەپ اتالاتىن جانە تەلەگرامم جەلىسىنەن ءبىر چات اشىپ, بارلىعى 6 چاتتى بولۋگە تۋرا كەلدى. ەرىكتىلەردىڭ جۇمىسى مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ جۇزەگە اسۋى ءۇشىن ەڭ كەرەك نارسەنىڭ ءبىرى حالىقتى اقپاراتتاندىرۋ, ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن كەڭىنەن جۇرگىزۋ ەكەنىن ايقىندادى. ولار چاتتا تەك اقپارات بەرىپ عانا قويمايدى, قونىس اۋدارۋشى ورنالاسقانشا ءىستى قيۋلاستىرىپ, ۇيلەستىرىپ وتىرادى. جۇرتتىڭ كوزىن جەتكىزۋ ءۇشىن چاتقا, الەۋمەتتىك جەلىلەرگە سولتۇستىك وبلىستارعا قونىستانعان وتباسىلاردىڭ تىرشىلىگىن ۆيدەوعا ءتۇسىرىپ سالىپ وتىرادى. قاي وبلىستا قانداي بوس ورىن بار, ول اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى قالاي ەكەنىنەن حاباردار ەتەدى, جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ وكىلدەرىمەن بايلانىسادى.
– قازىر سولتۇستىك وڭىرلەردەگى جەرگىلىكتى شەنەۋنىكتەر ءبىزدىڭ پىكىرلەرىمىزبەن, تالاپتارىمىزبەن ساناساتىن بولدى. بەيقامدىق, بەيجايلىق جوق, – دەيدى گۇلجان باتتالوۆا.
«جاڭا ايماققا كوشۋ» چاتىنان بولىنگەن توپتاردىڭ قايسىسىنا كىرسەڭىز دە قايناعان ومىرگە تاپ بولعاندايسىز. چاتتاعى ەرىكتىلەردىڭ ەڭبەگىن بولە جارۋعا بولمايدى, ولاردىڭ ۇلت قامى ءۇشىن قۇلشىنىسى سۇيسىندىرەدى, بولاشاققا دەگەن سەنىمدى كۇشەيتە تۇسەدى. ەرىكتىلەردىڭ ارقاسىندا وسى جازدا تەك سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ قىزىلجار اۋدانىنا عانا 53 وتباسى كوشىپ بارعان. وعان وسى اۋدانعا قونىس اۋدارۋعا نيەتتەنىپ كەلگەندەردى قولىنان جەتەكتەپ ءجۇرىپ جاقسى, ارزان ۇيلەردى, قولايلى جەرلەردى كورسەتەتىن, جۇگىرىپ ءجۇرىپ بارىنە ۋاقىت تاباتىن سەرىك التاەۆتىڭ ەڭبەگى, قوسقان ۇلەسى قوماقتى. شىعىس قازاقستاننان, قوستاناي مەن پاۆلوداردان قۇتتى قونىسىن تاپقاندار دا جەتكىلىكتى. ەرىكتىلەردىڭ ايتۋىنشا جۇگىن ءتۇيىپ, سولتۇستىك وبلىستارعا كوشۋگە قوپاڭداپ وتىرعاندار سانى دا كوبەيىپ كەلە جاتقان كورىنەدى. «مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن» قازاقتىڭ كورمەگەنى جوق-اۋ, بىراق ساقتاعان دا, جىعىلعاندا قايتا تۇرعىزعان دا, العا سۇيرەگەن دە سىرتتان كەلگەن قۇدىرەت ەمەس, حالقىمىزدىڭ ىشتەي شيرىعۋى, ىشكى قۋاتى ەدى. بۇگىنگى ەرىكتىلەردىڭ قيمىلى دا قازاقتىڭ وسى مىنەزىن ايتىپ تۇرعانداي. ايتپاقشى, ەرىكتىلەر پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بيىلعى جىلدى «ۆولونتەر جىلى» دەپ بەلگىلەگەنىن قۋانا قولداعان. ال ولاردىڭ قولعا العان ءىسى ۋاقىتپەن ولشەنبەيدى, ءار قازاقتىڭ كوڭىلى توعايعانشا جالعاسا بەرەدى.
قوستاناي