اتىراۋدىڭ تۇرعىندارىن مازالايتىن ماسەلەنىڭ ءبىرى – ماسا. جىل سايىن جازدا ماسامەن ارپالىسىپ جۇرەدى. بىلتىر قادالعان جەرىنەن قان سوراتىن جاندىكتى ۋلاۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 130 ملن تەڭگە بولىنگەن ەدى. ال بيىل بۇل قارجى ەكى ەسەگە ازايدى. ماساعا قارسى دەزينسەكتسيا ناۋرىز ايىندا باستالدى.
سودان بەرى «AG Disinfection Services» جشس وبلىس ورتالىعىنداعى 1188 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ جەرتولەسى مەن كىرەبەرىسىنە قانسورعىشقا قارسى دارىلەۋ جۇرگىزىپ كەلەدى. الدىمەن, ماسانى دارىلەۋدىڭ ءبىرىنشى ساتىسىندا اشىق سۋ ايدىندارى قامتىلدى.
بيولوگ-ەنتومولوگ ايناگۇل داۋلەتياروۆانىڭ ايتۋىنشا, جىل وتكەن سايىن قانسورعىشتىڭ شامادان تىس كوبەيگەنى بايقالادى. ماسەلەن, بىلتىر ماسانىڭ «Aedes Caspins», «Culex pipiens», «Culex modestus» دەپ اتالاتىن تۇرلەرى كەزدەستى. ماساعا قارسى قولدانىلعان «المافوس», كەيىن «سينۋزان» دارىلەرىنىڭ اسەرى ازايا باستاپتى. سول سەبەپتەن, «اگران», «تسيپەرمەترين», «مەديليستسيپەر» تاڭدالىپتى.
وسىنداي سان الۋان ءدارىنىڭ ۋىتى نەگە اسەر ەتپەيدى؟ قۇلاق تۇبىنەن ىزىڭداپ, مازانى الاتىن ماسانىڭ كوبەيۋىنە نە سەبەپ؟ ماماننىڭ پىكىرىنە جۇگىنسەك, بىرىنشىدەن, بۇل تابيعي تەپە-تەڭدىكتىڭ بۇزىلۋىمەن بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. ويتكەنى اتىراۋدىڭ ەكولوگيالىق احۋالى كوڭىل كونشىتپەيدى. ەكىنشىدەن, وبلىس ورتالىعىنداعى لاس سۋلار بىردەن-ءبىر «وشاق» رەتىندە قاراستىرىلىپ وتىر. ال ۇشىنشىدەن, «ەرىك-موستوۆوي» سەكىلدى كانال مەن درەناج ارىقتارىنا جينالاتىن سۋدىڭ ساسۋى دا قانسورعىشتىڭ كۇش الۋىنا سەبەپتىڭ ءبىرى بولاتىنى داۋسىز. بۇلاردىڭ قاتارىنا اۋا رايىنىڭ ەرتە جىلىنۋىن دا قوسۋعا بولادى. قازىر تابيعاتتىڭ مۇنداي قۇبىلىسى عالامدىق پروبلەماعا اينالىپ وتىر.
وسىنداي سەبەپتەردىڭ اسەرى مە, بيولوگ-ەنتومولوگ ايناگۇل داۋلەتياروۆانىڭ ءمالىم ەتۋىنشە, جىلدان-جىلعا ماسانى ۋلاۋ جۇمىسى دا كۇردەلەنە ءتۇستى. ويتكەنى ادام قانىمەن قورەكتەنەتىن قانسورعىش ەكولوگيانىڭ كەز كەلگەن جاعدايىنا تەز بەيىمدەلەتىنگە ۇقسايدى. ال بۇل ماسانى ۋلاۋعا ارنالعان دارىلىك زاتتاردى ۇنەمى وزگەرتىپ وتىرۋعا ءماجبۇر ەتەدى. ماسەلەن, ءتورت-بەس جىل بۇرىن ماسانى دارىلەۋگە پايدالانىلعان «تسيپەرمەترين», «سولفاك» سەكىلدى پرەپاراتتاردىڭ ۋىتى جويىلىپتى.
ال 2018 جىلدان بەرى دەزينفەكتورلار رەسەيلىك «مەديليستسيپەر» پرەپاراتىن قولدانۋعا كوشكەن ەدى. بىراق بۇل دا ماساعا اسەر ەتپەيتىنى انىقتالىپ وتىر. سول سەبەپتەن, سوڭعى كەزدە «ميسترال» پرەپاراتى قولدانىسقا ەنگىزىلدى.
– قازىر بۇل پرەپاراتتىڭ ەكولوگياعا كەرى اسەرى زەرتتەلىپ جاتىر. «ميسترال» ءدارىسىنىڭ اسەرى جوعارى بولعاندىقتان, ونى كوپ كولەمدە قولدانباۋ كەرەك. سول سەبەپتەن ونىڭ كولەمىن ازايتىپ, بۇرىن قولدانىستا بولعان «بومبەي» پرەپاراتىمەن ارالاستىردىق. سوڭعى اپتادا جاسالعان تاجىريبەدە بۇل دارىلىك زات وڭ ناتيجە كورسەتتى. ءدال قازىر ماسانى جاپپاي ۋلاۋدىڭ جەتىنشى ساتىسىن جۇرگىزۋدەمىز. الدا ءالى ءۇش ساتىسى بار. قالاداعى دەزينسەكتسيالىق جۇمىسقا التى بريگادا جۇمىلدىرىلدى. ونىڭ ەكەۋى تاڭعى ساعات 9:00-دەن كەشكى ساعات 18:00-گە دەيىن جۇمىس ىستەيدى. بۇل بريگادالار كوپقاباتتى ۇيلەردەگى جەرتولە مەن كىرەبەرىستە زيانكەستەرمەن كۇرەسەدى. ال ءتورت بريگادا كەشكى ساعات 20:00-دەن تۇنگى ساعات 02:00-گە دەيىن قالا كوشەلەرىندە, اشىق سۋ قويمالارىندا, ساياباقتا, مادەنيەت جانە دەمالىس ورىندارىندا, سونداي-اق قالا ماڭىنداعى اۋىلدىق وكرۋگتەردە ۋلاۋ جۇمىسىن جۇرگىزەدى, – دەيدى بيولوگ-ەنتومولوگ ايناگۇل داۋلەتياروۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ماسانى ۋلاۋ ەكى ادىسپەن جۇرگىزىلەدى. ءبىرىنشىسى – ءدارىنى تۇتىندەتۋ, ەكىنشىسى – سۋمەن ارالاستىرىپ بۋلاندىرۋ. قولدانىستاعى دارىلەردىڭ اسەرى كۇشتى بولعاندىقتان, تۇتىندەتىپ ۋلاۋ ەكولوگياعا قاۋىپ توندىرەدى. سوندىقتان سوڭعى جىلدارى ءدارىنى سۋعا قوسىپ, بۋلاندىرىپ شاشۋ قولعا الىنىپتى. الايدا ماماندار «ماسانى جويۋدىڭ تابيعي جولى جوق» دەپ دابىل قاعۋدا. ويتكەنى ماسانى ازىق ەتەتىن باقا, ينەلىك سىندى جاندىكتەر جويىلىپ بارادى ەكەن. ال اتىراۋلىقتاردى «ميسترال» ماسادان قۇتقارا ما؟