وسىدان ءدال 35 جىل بۇرىن, ياعني 1985 جىلدىڭ 30 ماۋسىمىندا اقش-تىڭ بالتيمور قالاسىندا مايكل فەلپس دۇنيەگە كەلدى. جەتى جاسىنان جۇزۋمەن اينالىسقان جاس ورەن ۋاقىت وزا تورتكۇل دۇنيەنىڭ تەڭدەسسىز سپورتشىسىنا اينالدى. وليمپيا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتتارىندا جەڭىپ العان جۇلدەلەرىنىڭ سانى مەن ساپاسى جاعىنان جەر جاھانداعى بىردە-ءبىر ساڭلاق ءداپ وسى فەلپستىڭ الدىنا تۇسە المايدى.
15 جاسىندا اقش-تىڭ ۇلتتىق قۇراما كومانداسىنا قابىلدانعان مايكل فەلپس سيدنەي وليمپياداسىنا قاتىستى. باتتەرفلياي تاسىلىمەن 200 مەترگە ءجۇزۋ سايىسىندا سىنعا تۇسكەن ول بەسىنشى ورىنعا تابان تىرەدى. وزىنەن الدەقايدا ەرەسەك, تاجىريبەلى ءارى اتاقتى سپورتشىلارمەن تەرەزەسى تەڭ ونەر كورسەتكەن بوزابالاعا قىراعى مامانداردىڭ نازارى بىردەن ءتۇستى. ءدال سول تۇستا بىرقاتار بۇقارالىق اقپارات قۇرالى وكىلدەرىنىڭ «مارك ءسپيتتستىڭ ءىزباسارى ءوسىپ كەلە جاتىر» دەپ جەر جاھانعا جار سالعانى دا ەسىمىزدە.
ءيا, مارك ءسپيتستىڭ ەرلىگى ەل ەسىندە. اقش-تىڭ كاليفورنيا شتاتى تۋماسىنىڭ 9 دۇركىن وليمپيادا چەمپيونى دەگەن دارداي اتاعى بار. ونىڭ ەكەۋىن ول 1968 جىلى مەحيكودا جەڭىپ السا, جەتەۋىنە 1972 جىلى ميۋنحەندە قول جەتكىزدى. ۇلكەن ارەناعا مايكل فەلپس شىققانعا دەيىن جوعارىداعى مەجەدەن اسقان ادام بالاسى بولماعان. ەگەر وتكەن تاريحقا زەر سالساق, وليمپيا ويىندارىندا 9 رەت توپ جارۋعا تەك ءتورت سپورتشىنىڭ عانا قارىم-قابىلەتى مەن كۇش-جىگەرى جەتكەنىن اڭعارامىز. ولار – فينليانديانىڭ جەڭىل اتلەتى پااۆو ناۋمي, كسرو-نىڭ گيمناسى لاريسا لاتىنينا جانە اقش ءجۇزۋشىسى مارك سپيتتس پەن امەريكالىق جەڭىل اتلەت كارل ليۋيس. باسقالارىنا ونداي باق بۇيىرعان جوق.
2004 جىلى افينا وليمپياداسىنا فەلپس باستى فاۆوريتتەردىڭ ءبىرى رەتىندە اتتاندى. سەبەبى سونىڭ الدىنداعى ەكى بىردەي الەم چەمپيوناتىندا ول جاسىنداي جارقىرادى. 2001 جىلى فۋكۋوكادا باس جۇلدەنى ولجالاسا, 2003 جىلى بارسەلونادا 4 التىن جانە 2 كۇمىس مەدالدى قورجىنعا سالدى. پيرەنەي تۇبەگىندە اقش سپورتشىسى دۇنيەجۇزىلىك رەكوردتى بەس رەت جاڭارتتى.
ەجەلگى ەللادا ەلىندە وتكەن وليمپيا ويىندارىنىڭ العاشقى كۇنى 400 مەترگە كەشەندى جۇزۋدە مايكل الەمدىك رەكورد ورناتتى. جانكۇيەرلەر ء«بىر» دەپ باس بارماقتارىن بۇكتى. بىراق كەلەسى كۇنى ەركىن ءتاسىل بويىنشا 4X100 ەستافەتالىق باسەكەدە كىلەڭ جۇلدىز امەريكالىقتار مارە سىزىعىن نەبارى ءۇشىنشى بولىپ قيىپ ءوتتى. ەندى ءسپيتتستىڭ رەكوردىن بۇزۋ مۇمكىن ەمەستەي كورىندى. فەلپس بۇل ساتسىزدىككە اسا قايعىرا قويعان جوق. باق وكىلدەرىنە بەرگەن سۇحباتىندا «مەن ەشۋاقىتتا مارك ءسپيتتستىڭ رەكوردىن جاڭارتۋدى ماقسات تۇتقان ەمەسپىن. ونداي اڭگىمەنى تاراتىپ جۇرگەن جۋرناليستەر. افينادا مەن جالعىز التىن السام دا مىسە تۇتار ەدىم», دەپ ارىق سويلەدى.
كوپىرە سويلەگەننەن گورى, كوپ ءىس تىندىرعاندى ءجون كورەتىن ءجۇزۋشى كوپ كەشىكپەي افيناداعى جەڭىپ العان التىندارىنىڭ سانىن بەسكە جەتكىزدى. ەندى نەبارى ەكى رەت جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلسە, اتاقتى سپيتتسپەن تەڭەسەدى. ميلليونداعان جانكۇيەر سول تاريحي ءساتتى كورۋگە قۇلشىندى. وزگە بىرەۋ بولسا, تاريحتا قالۋعا تىرىسىپ, جانىن سالار ەدى-اۋ. بىراق فەلپس ويدا-جوقتا ماڭىزدى سايىستاردىڭ بىرىندە ءوز ورنىن ارىپتەسى يان كروكەرگە بوساتتى. جانكۇيەر بىتكەننىڭ بارلىعى اڭ-تاڭ, ماماندار ونىڭ بۇل ارەكەتىن تۇسىنە الماي الەك. ال مايكلدىڭ ءوزى «وكىنىشكە قاراي, كروكەردىڭ ەنشىسىندە بىردە-ءبىر التىن جوق. ال مەن باس بايگەنىڭ بەسەۋىن الدىم. سوندىقتان دا دوسىما ءوز ورنىمدى ۇسىنىپ, جوعارىداعى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋعا مۇمكىندىك بەردىم. قانشا دەگەنمەن, ءبىز ءبارىمىز ءبىر كوماندامىز عوي», دەپ قىسقا جاۋاپ قايىردى. كەلەسى كۇنى 19 جاستاعى مايكل فەلپس التىنشى مارتە التىن مەدال جەڭىپ الدى. وسىلايشا, مارك ءسپيتتستىڭ رەكوردى بۇزىلماعان كۇيى قالدى.
الايدا رەكوردتىق كورسەتكىش كوپ كۇتتىرگەن جوق. 2008 جىلى بەيجىڭدە 23 جاستاعى مايكل فەلپس وليمپيا ويىندارىندا تاعى 8 التىن مەدال جەڭىپ الىپ, 14 دۇركىن وليمپيادا چەمپيونى اتاندى. وسىلايشا, ول ءسپيتستىڭ رەكوردىن بۇزىپ قانا قويماي, الەمدىك سپورت تاريحىنداعى تەڭدەسسىز ناتيجەگە قول جەتكىزدى.
«بالتيمور وعى» جانە «ۇشاتىن بالىق» دەگەن بۇركەنشىك ەسىمدەردى يەلەنگەن ايتۋلى سپورتشى ودان كەيىن دە جاسىنداي جارقىراپ, تالاي رەت تورتكۇل دۇنيە جۇرتشىلىعىن تامساندىردى. 2012 جىلى لوندوندا 4 التىن جانە 2 كۇمىس السا, 2016 جىلى ريو-دە-جانەيرودا 5 التىن جانە 1 كۇمىستى يەلەندى. ناتيجەسىندە 31 جاستاعى مايكل 23 دۇركىن وليمپيادا چەمپيونى (13 رەت جەكە سايىستا+10 رەت ەستافەتادا) اتانعاننان كەيىن ۇلكەن سپورتتان قول ءۇزۋ جايىندا تۇبەگەيلى شەشىم قابىلدادى. كۇمىس پەن قولا مەدالدى ەسەپتەگەندە, ول وليمپيادادا بارلىعى 28 رەت جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەن ەكەن. ەندى امەريكالىق ءجۇزۋشىنىڭ بۇل رەكوردىنىڭ قاشان بۇزىلاتىنى ءبىر اللاعا عانا ايان!
مايكل فەلپس تەك وليمپيا ويىندارىندا عانا ەمەس, باسقا دا اسا جاۋاپتى جارىستاردا ادام نانعىسىز كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزدى. ماسەلەن, 2001-2011 جىلدار ارالىعىندا التى مارتە جالاۋى جەلبىرەگەن الەم چەمپيوناتتارىندا اقش-تىڭ جۇلدىزى 26 رەت الدىنا جان سالمادى. ودان بولەك, 6 كۇمىس پەن 1 قولاسى تاعى بار. بارلىعى – 33 جۇلدە!
الەمدىك رەكوردتاردى جاڭارتۋ جاعىنان دا ءبىزدىڭ بۇگىنگى كەيىپكەرىمىز مارك سپيتستەن وزدى. حح عاسىردىڭ جۇلدىزى 33 رەت (26 رەت جەكە سايىستا+7 رەت ەستافەتادا) رەكورد ورناتسا, ءححى عاسىردىڭ ساڭلاعىنا بۇل بەلەس 37 مارتە (29 رەت جەكە سايىستا+8 رەت ەستافەتادا) باعىندى.
اقش ءجۇزۋشىسىنىڭ وزگە تابىستارى جايىندا ايتار بولساق, فەلپس 50 رەت اقش چەمپيونى اتانىپ, سانسىز رەكوردتار ورناتتى. 8 رەت الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك جۇزۋشىسىنە تيەسىلى ارنايى سىيلىقتى يەلەندى. 9 مارتە ءوز ەلىندە تەڭدەسسىز دەپ تانىلدى. 16 رەت تىنىق مۇحيت چەمپيوناتىندا توپ جاردى. سول جۇلدەلەرىنىڭ دەنىن ول باتتەرفلياي, ەركىن ءتاسىل جانە كەشەندى ءجۇزۋ سايىستارىندا جەڭىپ الدى.