مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ ءۇشىنشى وتىرىسىندا ەلىمىزدىڭ ءبىلىمى مەن عىلىمىن دامىتۋعا قاتىستى ناقتى تاپسىرمالار بەرگەنى بەلگىلى. اسىرەسە پرەزيدەنتتىڭ عىلىمعا بولىنەتىن قارجى كولەمىن ۇلعايتىپ, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋلەرمەن شۇعىلدانۋىنا جاعداي جاساۋ كەرەكتىگى جونىندە ايتقان ويلارى ءبىزدى قاناتتاندىردى.
«ۇكىمەت ىرگەلى عىلىم مەن زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ بازالىق قارجىلاندىرۋ كولەمىن ارتتىرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋى قاجەت. پروبلەمالى مəسەلەلەردىڭ ءبىرى – زەرتتەۋلەر ءۇشىن قۇرال-جابدىقتاردىڭ جەتىسپەۋى. بۇل پروبلەمانى شەشۋ قاجەت. ءىرى وتاندىق كəسىپورىنداردىڭ, كومپانيالاردىڭ تەحنولوگيالىق الاڭدارىن جوعارى وقۋ ورىندارىمەن جəنە زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن بايلانىستىرۋ دا ماڭىزدى. ۇكىمەتتەن جəنە ساراپشىلاردان ءتيىستى ۇسىنىس əزىرلەۋدى وتىنەمىن» دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
وسى رەتتە پرەزيدەنت ايتقان ءىرى وتاندىق كəسىپورىنداردىڭ, كومپانيالاردىڭ تەحنولوگيالىق الاڭدارىن جوعارى وقۋ ورىندارىمەن جəنە زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن بايلانىستىرۋ ماسەلەسىنە قاتىستى وي قوسسام دەيمىن. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت ەلىمىزدەگى تەحنيكالىق سالاداعى ىرگەلى وقۋ ورنى رەتىندە بۇل باعىتتا بىرنەشە جىلدان بەرى جۇيەلى تۇردە جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. كاسىپورىندارمەن دە, كومپانيالارمەن دە, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن دە تىعىز بايلانىستامىز. ءبىر عانا مىسال كەلتىرەيىن. وقۋ ورنىمىز وسكەمەندەگى ءۇلبى مەتاللۋرگيالىق زاۋىتى جانە نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىمەن بىرلەسىپ مەديتسينالىق يمپلانتانتتار شىعارۋدى قولعا الا باستادى. بۇل ۇشجاقتى اۋقىمدى جوبا 2017 جىلى باستالعان بولاتىن. جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا ەلىمىزدە العاش رەت تراۆماتولوگيا مەن ورتوپەدياعا قاجەت مەديتسينالىق يمپلانتانتتار ءوندىرىسى ءۇشىن تاجىريبەلى-وندىرىستىك ايماق قۇرىلدى. اۋماعى 300 شارشى مەتردى قۇرايتىن بۇل جەرگە مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن مەتاللعا ارنالعان 3D پرينتەر, مەتالل وڭدەيتىن ستانوكتار, ۆاكۋممدى پەش سەكىلدى 26 زاماناۋي وندىرىستىك جانە تالداۋ قۇرىلعىلارى ساتىپ الىندى. جاي عانا ساتىپ الىپ قويۋمەن شەكتەلگەن جوقپىز, ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى وسى قۇرىلعىلارمەن جۇمىس ىستەپ, وتاندىق مەديتسيناعا اسا قاجەت بۇيىمداردى جاساپ تا شىعاردى. اتاپ ايتساق ءبىزدىڭ وقۋ ورنىنىڭ عالىمدارى نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ تاپسىرىسىنا سايكەس 8 ءتۇرلى مەديتسينالىق يمپلانتانت ازىرلەدى. ونى وزىمىزدەگى مەتاللعا ارنالعان 3D پرينتەردەن باسىپ شىعاردىق. قاراپايىم تىلمەن تۇسىندىرسەك, ءبىز ازىرلەگەن مەديتسينالىق يمپلانتانتتاردى, ياعني مەتاللدان ازىرلەنگەن ءارتۇرلى كولەمى شاعىن قۇرىلعىلاردى دارىگەرلەر ناۋقاستاردىڭ قول, اياق, يىق, ادامنىڭ باسقا دا دەنە مۇشەلەرىنىڭ سۇيەكتەرىن جالعاپ, بىتىستىرۋگە قولداناتىن بولادى. عالىمدارىمىز نۇر-سۇلتانداعى زەرتتەۋ ينستيتۋتىنا تمد ەلدەرى اۋماعىنداعى ەلدەردىڭ مەديتسيناسىندا كەڭىنەن قولدانىلاتىن ۆت6 تيتان قۇيماسىن (قۇرامى – تيتان, ۆانادي, اليۋميني) دايىنداپ, العاشقى ۇلگىسىن ۇسىندى. بۇدان بولەك Ti-Nb-Ta دەپ اتالاتىن وتاندىق مەديتسينادا بۇرىن-سوڭدى قولدانىلماعان مەديتسينالىق يمپلانتانتتىڭ جاڭا ءتۇرى شىعارىلدى. بۇل قۇيمانىڭ قۇرامىندا تيتان, تانتال, نيوبي سياقتى مەتاللدار بار. عالىمداردىڭ پايىمىنشا, ۆت6 تيتان قۇيماسىنان گورى Ti-Nb-Ta قۇيماسىنىڭ ادام اعزاسىنا جاعىمدى اسەرلەرى مول. قۇيمانىڭ جاڭا ءتۇرى كلينيكاعا دەيىنگى سىناقتان ءساتتى ءوتتى. ەندى وتاندىق مەديتسينادا قولدانىلۋى مۇمكىن. «پروبلەمالى مəسەلەلەردىڭ ءبىرى – زەرتتەۋلەر ءۇشىن قۇرال-جابدىقتاردىڭ جەتىسپەۋى» دەدى عوي پرەزيدەنت. بىزدە بۇل تۇرعىدا ماسەلە جوق. عىلىممەن اينالىسۋعا قاجەت قۇرال-جابدىقتارىمىز دا, بىلىكتى عالىمدارىمىز دا بار. ماقساتىمىز – وتاندىق مەديتسيناعا قاجەت وتاندىق ونىمدەر ازىرلەۋ. جاقىندا وبلىسىمىزعا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامين تاجىريبەلى-وندىرىستىك ايماقتى كورىپ, جوعارى باعا بەردى. نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى مەديتسينالىق يمپلانتتاردىڭ كوپشىلىگىن شەتەلدەن الاتىنىن بىلەمىز. وسى دۇنيەلەردى نەگە وزىمىزدە جاساماسقا؟! سوندا ساپاسى دا جاقسى, اسىرەسە باعاسى دا قولجەتىمدى بولىپ, قانشاما وتانداستارىمىزدىڭ دەر كەزىندە ەم الۋىنا سەپتىگىمىز تيەر ەدى دەپ ويلايمىن. پرەزيدەنتىمىزدىڭ ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنداعى سوزدەرى جوعارى وقۋ ورىندارىنا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. وسى ورايدا جوعارىدا ءسوز ەتكەن باعىتتاعى جۇمىستارىمىزدى ودان ءارى جانداندىرىپ, جەتىلدىرىپ, ەلورداداعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىمەن بىرلەسىپ, يمپلانتتانتتاردىڭ كۇردەلى تۇرلەرىن جاساماق ويىمىز بار.
جاسۇلان شايماردانوۆ,
د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى