بىلتىر جىل سوڭىندا وتكەن ۇكىمەت وتىرىستارىنىڭ بىرىندە ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ جاڭادان دايىندالعان ەكولوگيالىق كودەكستىڭ جوباسى تۋرالى بايانداما جاساپ, ەلىمىزدە 3,5 مىڭ قالدىق پەن قوقىس پوليگونىندا 120 ملن توننا قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتىڭ جينالعاندىعىن, جىل سايىن ولاردىڭ 5 ملن تونناعا جۋىق كوبەيەتىندىگىن, سول قالدىق پەن قوقىستاردىڭ قايتا وڭدەلۋىنىڭ كولەمى 11,5 پايىزدان اسپايتىندىعىن ايتقان ەدى.
مينيستر اتموسفەرالىق اۋانىڭ جانە جەراستى سۋ قويمالارىنىڭ دا جاعدايى ءماز ەمەس ەكەندىگىن, مۇنداي جاعداي قالىپتاسۋىنىڭ باستى سەبەبى وبلىستاردا جانە ەلدى مەكەندەردە قاجەتتى دەڭگەيدە ينفراقۇرىلىمنىڭ جوقتىعىن العا تارتتى. ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى – مەملەكەتتىك دەڭگەيدە شارالاردىڭ قابىلدانۋى جانە سولاردىڭ جۇزەگە اسۋى دەدى.
2007 جىلى قابىلدانعان ەكولوگيالىق كودەكس ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋ سالاسىنداعى سول كەزدەگى العا قويعان ماقساتتارىنىڭ ورىندالۋىنا وڭ ىقپالىن تيگىزدى دەپ ايتۋعا بولادى. ال وسى كودەكسكە ەلدىڭ بۇگىنگى دامۋ دەڭگەيىنەن قارايتىن بولساق, باپتاردىڭ كوبى ەسكىرىپ, قوعام الدىنا قويىلعان تالاپتارعا ساي كەلمەيتىندىگىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. سول سەبەپتى ۇكىمەتتىڭ جاڭا ەكولوگيالىق كودەكستىڭ جوباسىن دايىنداپ, ونى پارلامەنتكە جولداۋى قۇپتارلىق جايت.
حالىقارالىق قورشاعان ورتانى قورعاۋ ۇيىمىنىڭ دەرەگى بويىنشا, قازاقستان اۋانى لاستاۋ كورسەتكىشتەرى بويىنشا الەم ەلدەرى اراسىندا 5-ورىندا ەكەن. ءبىزدىڭ الدىمىزدا – اقش, قىتاي مەن رەسەي. اتالعان ەلدەردىڭ العى شەپتە ورنالاسۋىن ولاردىڭ الىپتىعىمەن, حالقىنىڭ سانىمەن, ونەركاسىپتەرىنىڭ دامۋ اۋماعىمەن جانە كوپ بولۋىمەن تۇسىندىرەدى. ال قازاقستاننىڭ وسى ەلدەردىڭ اراسىندا تۇرۋىنىڭ باستى سەبەبىنىڭ ءبىرى, ول قازىرگى قولدانىستاعى زاڭنامالىق بازانىڭ السىزدىگى دەۋگە بولادى. سونىمەن قاتار توقىراۋ كەزىندە ەلىمىزدەگى الىپ ونەركاسىپ ورىندارى شارت نەگىزىندە جەكەشەلەندىرىلىپ, زاۋىت قوجايىندارىنا جەڭىلدىكتەرمەن بەرىلگەنىنە قاراماستان, سول شارتتارداعى ونەركاسىپ يەلەرىنىڭ ەكولوگيا سالاسىن جاقسارتۋداعى مىندەتتەمەلەرىنە باقىلاۋ جۇرگىزۋگە ءتيىستى قۇزىرلى مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان نەمقۇرايدىلىق بايقالعانى ءوز الدىنا, زاڭ تۇرعىسىنان جۇمىستىڭ قالاي ءجۇرىپ جاتقانى دا تەكسەرۋسىز قالۋدا. وسىنداي سالعىرتتىقتىڭ ناتيجەسىندە ءوندىرىس ورىندارىنىڭ مۇرجالارىنان گاز بەن ءتۇتىن قالدىقتارى مولشەردەن تىس بۋداقتاپ شىعىپ, اۋانى لاستاۋدا. الىپ زاۋىت يەلەرىنىڭ ءوز مىندەتتەرىنە العان ءتيىستى كوپتەگەن الەۋمەتتىك نىساننىڭ قۇرىلىستارى دا سالىنبادى.
بىلتىر رەسپۋبليكالىق «بايتاق بولاشاق» ەكولوگيالىق اليانسى قوعامدىق بىرلەستىگىنە نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى ى.التىنسارين ەلدى مەكەنىنىڭ 300-دەن استام تۇرعىنى قول قويعان شاعىم حات كەلىپ ءتۇستى. وندا اۋىل ىرگەسىندە ورنالاسقان مەديتسينالىق قالدىقتاردى ورتەپ, وڭدەيتىن زاۋىتتىڭ تالاپقا ساي جۇمىس ىستەمەيتىندىگى ايتىلعان. تاۋلىك بويى ورتەلەتىن مەديتسينالىق قوقىستاردىڭ ءتۇتىنى مەن ءيىسى قولايسىزدىق تۋعىزىپ وتىرعانىن, تۇرعىنداردىڭ وكپە, تىنىس الۋ جانە باسقا اۋرۋلارعا شالدىعىپ جاتقانىن, ال جەل زاۋىت جاقتان سوققان كەزدە ۇيلەرىنىڭ تەرەزەلەرىن اشۋ تۇگىلى, دالاعا شىعۋدىڭ ءوزى مۇمكىن بولماي قالاتىنىن جازعان. وسى ماسەلەنىڭ ءمان-جايىمەن تانىسۋ ءۇشىن اتالعان اۋىل تۇرعىندارىمەن كەزدەسىپ, جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ وكىلى, جەر رەسۋرستارىن رەتتەيتىن ءبولىم جانە سانەپيدەمستانسانىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن بىرگە زاۋىتتىڭ باسىنا بارىپ, قالىپتاسقان جاعدايدىڭ سەبەپتەرىن انىقتاۋعا تىرىستىق. راسىندا دا, اۋىلدىڭ ىرگەسىندە ورنالاسقان مەديتسينالىق قالدىقتاردى جاعۋ زاۋىتىنىڭ جۇمىس ىستەۋى, وبەكتىلەرىنىڭ ورنالاسۋى وسى سالانى رەتتەيتىن نورماتيۆتىك قۇجاتتاردىڭ تالابىنا ساي ەمەس ەكەندىگىن قولداعى بار مالىمەتتەردىڭ نەگىزىندە انىقتادىق. تالاپ بويىنشا, اتالمىش مەكەمە ەلدى مەكەننەن 300 مەتر قاشىقتىقتان كەم بولماۋى كەرەك. ياعني تۇرعىندارعا قاۋىپ توندىرمەۋى ءتيىس. ى.التىنسارين اۋىلىنىڭ ىرگەتاسى قالانعانىنا 10 جىلداي بولعان. سودان بەرى داۋ تۋعىزىپ وتىرعان كاسىپورىن مەن جاڭادان سالىنعان ءۇي قۇرىلىستارىنىڭ ارا قاشىقتىعى ايتارلىقتاي جاقىنداي ءتۇسىپتى. سونىمەن قاتار مەكەمەنىڭ سانيتارلىق تالاپتارعا ساي كەلمەيتىن پەشتەردى پايدالانىپ جاتقانىن, وڭدەلگەن قالدىقتاردى جيناقتايتىن ارنايى ورىننىڭ جوقتىعىنا بايلانىستى, جاز مەزگىلىندە يت-قۇستار مەديتسينالىق قالدىقتارمەن قورەكتەنەتىنىن انىقتادىق.
بۇل جەردە داۋ تۋعىزىپ وتىرعان ماسەلە – قورشاعان ورتانى قورعايتىن زاڭدارىمىز بەن قاۋلىلارىمىزدىڭ ەسكىرگەندىگى جانە بۇگىنگى زامان تالابىنا جاۋاپ بەرە الماۋى. قارا ءتۇتىندى بۇرقىراتىپ, دارىلەردىڭ ءيسىن مۇڭكىتەتىن زياندى كاسىپورىننىڭ اۋىل سىرتىنا ورنالاسۋىنا جول بەرگەنى – جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ سانيتارلىق تالاپتاردى ورەسكەل بۇزعاندىعىنىڭ ايعاعى. تۇرعىن ۇيلەردىڭ سالىنۋىنا رۇقسات بەرەتىن زاڭداردىڭ تارتىپكە ساي ورىندالۋىن قاداعالايتىن قۇزىرلى ورگانداردىڭ دا وزدەرىنىڭ تىكەلەي مىندەتتەرىنە نەمقۇرايدى قاراعانىن دا بايقادىق.
قولدانىستاعى ەكولوگيالىق كودەكستىڭ تاعى ءبىر وسال تۇسىن ايتىپ وتەيىن. ەلىمىزدە كولىكتەردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. سول كولىكتەردىڭ پايداعا جارامسىز دوڭگەلەكتەرى دە كۇننەن كۇنگە كوبەيە تۇسۋدە. 2007 جىلى المانيا ەلىنەن 9 ملن دوللار نەسيە العان «قاز RR» جشس جارامسىز شينالاردى وڭدەپ, وندىرىلگەن شيكىزاتتى, اتاپ ايتقاندا, رەزينا قيىرشىقتارىن قايتا قولدانىسقا بەرەتىن, شينانى ۋتيليزاتسيا جاسايتىن زاۋىت اشىپ, نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى تەحنوپارك ايماعىنان جۇمىسىن باستاعان ەدى. جىلىنا 10 مىڭ توننا اۆتورەزينالاردى وزدەرى جيناقتاپ, تاسىپ الاتىن لوگيستيكالىق جۇيەنى ەنگىزگەن. ولاردىڭ ونىمدەرى – ۇنتاقتالعان رەزينا قيىرشىقتارى ەلىمىزدىڭ ءار جەردەگى شاعىن اۋداندارىندا ورنالاسقان سپورتتىق الاڭداردى جابدىقتاۋدا 100 پايىز كولەمىندە پايدالانىلىپ كەلگەن. كورشىلەس رەسەي مەن قىرعىز ەلدەرىنە دە ارتىلعان ونىمدەرىن شارت نەگىزىندە جونەلتىپ تۇرعان. سونىڭ ناتيجەسىندە تۇسكەن پايدانىڭ كولەمىنەن مەملەكەتكە سالىق تولەمدەرىن جاساعان. الايدا 2015 جىلعى تەڭگەنىڭ قۇلدىراۋىنا بايلانىستى سەرىكتەستىك بەكىتىلگەن كەستە بويىنشا ءوز وتەمدەرىن تولىق كولەمدە ۋاقتىلى ەسەپتەسۋگە مۇمكىندىكتەرى بولماي قالعان. وسى سەرىكتەستىكتىڭ مۇنداي جاعدايعا تاپ بولۋىنىڭ سەبەبىن انىقتاپ, نەسيەنىڭ تولەم مەرزىمىن بىرنەشە ايعا نەمەسە ءبىر جىلعا دەيىن شەگەرىپ, قولداۋ كورسەتۋدىڭ ورنىنا, «بايتەرەك» حولدينگى جانىنداعى ينۆەستيتسيالىق قوردىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى سالىق ورگاندارىنا شاعىمدانىپ, ەلورداداعى جالعىز زاۋىتتىڭ ەسەپ شوتتارىن جاپقىزىپ, سەرىكتەستىكتىڭ كەپىلگە قويعان مۇلكىن وزدەرىنىڭ اكتيۆتەرىنە قوسىپ الۋ ماقساتىندا ونى بانكروتقا ۇشىراتۋدا. وسىنداي كەلەڭسىز جاعدايلاردا قارجىلاي كومەك قورسەتۋدىڭ ورنىنا, قولدانىستاعى ەكولوگيالىق كودەكستە قاراستىرىلعان ۋتيليزاتسيالىق جيناقتاۋدى جانە ۇلەستىرۋدى روپ دەگەن جەكە كاسىپپەن اينالىساتىن مەكەمەنىڭ قۇزىرىنا جۇكتەپ, زاڭ نەگىزىندە بەرگەن. سونىمەن قوسا, ەسەپ شوتىنا ەلىمىزدەگى ۋتيليزاتسياعا جاتاتىن ونىمدەرمەن اينالىساتىن مەكەمەلەردەن قاراجات جيناقتارىن تاپسىرۋى مىندەتتەلگەن. سونداي-اق كودەكس جوباسىندا بۇل جەكە مەكەمەنىڭ اتقاراتىن جۇمىستارىمەن مىندەتتەلگەن قۇزىرلارى التى باپتىڭ ىشىندە قاراستىرىلعان.
وسى جايتقا زاڭنامالىق تۇرعىدان باعا بەرسەك, بۇل زاڭ بۇزۋشىلىق دەيتىندەي نەگىز بار. سەبەبى ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ سالىق كودەكسىنە ساي مەملەكەتتىڭ اتىنان قايبىر قاراجاتتى جيناقتاۋ, ۇلەستىرۋ ول مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ قۇزىرىنا جاتقىزىلعان. سول سەبەپتى بۇل جۇمىستاردى اتقارۋ مەملەكەتتىك مارتەبەسى بار مەكەمەگە نەمەسە كۆازيمەملەكەتتىك مەكەمەگە جۇكتەلگەنى ورىندى. بۇل جاعدايدا دا قولدانىستاعى ەكولوگيالىق كودەكس قورشاعان ورتاعا وڭ ىقپالىن تيگىزەتىن مەكەمە ورىندارىن قورعاپ قالۋدا السىزدىك تانىتۋدا دەۋگە بولادى.
وتكەن جىلى قىركۇيەكتە اقتوبە قالاسىندا رەسپۋبليكالىق «بايتاق بولاشاق» ەكولوگيالىق اليانستىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وسى ايماقتاعى جەر استى سۋلارىنىڭ جاي-كۇيى تۋرالى جيىنى ءوتىپ, «كوكجيدە» جەر استى سۋ قويماسىنىڭ جاعدايى دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلاردى قاتتى تولعاندىردى. ەكولوگتاردىڭ ايتۋىنشا, جەر استى قازبا جۇمىستارىمەن اينالىساتىن جەكە مەكەمەلەردىڭ (ونىڭ ىشىندە شەت مەملەكەتتىڭ باسقارۋىنداعىلار دا بار) جان-جاقتان قازىپ, جاقىنداپ كەلە جاتقان ۇڭعىلارى وسى سۋ قويماسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر توڭدىرۋدە. تابيعاتتى قورعاۋشى بەلسەندىلەر: «جىل سايىن بۇل ايماقتا ۇڭعىلاردىڭ سانى كوبەيۋدە. وسى ماسەلەلەردى رەتتەيتىن جانە قاداعالايتىن مەملەكەتتىك ورگاندار شاراسىزدىق كورسەتۋدە!» دەپ دابىل قاعۋدا. ەگەر سول ۇڭعىلاردىڭ بىرەۋى ءبىر قاتەلىكتەردىڭ سالدارىنان سۋ قويماسىن گازدىڭ نەمەسە مۇنايدىڭ قوسىندىلارىمەن لاستاندىراتىن بولسا, وسى وڭىردەگى ەلدى مەكەندەر مەن اقتوبە قالاسىنىڭ تۇرعىندارىن تۇششى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە قاۋىپ تونەتىنى ءسوزسىز. سونىمەن بىرگە شالقار اۋدانىنداعى «شالقار» وزەنىنە دە بەلگىلى دارەجەدە مەملەكەت تاراپىنان نازار اۋدارىلماسا, جويىلىپ كەتۋى ىقتيمال ەكەندىگى ءسوز بولدى. سوندىقتان الدىمەن قازاقستانداعى ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋدە قانداي ستراتەگيالىق باعىتتى ۇستاناتىنىمىزدى جانە قوعام مەن مەملەكەتتىڭ قورشاعان ورتاعا دەگەن قاعيدالىق كوزقاراسىن ايقىنداپ الۋىمىز كەرەك. ەكولوگيا ماسەلەسى قوعام ءۇشىن قاشاندا ماڭىزدى. الداعى ۋاقىتتا حالىقتىڭ وعان دەگەن نازارى ەرەكشە بولاتىنىن ەسكەرسەك, قوعامدىق كونسەنسۋمنىڭ العى شارتتارىن ايقىنداعانىمىز ورىندى بولار ەدى. ءتىپتى اسا ماڭىزدى كەيبىر ماسەلەلەردى رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم وتكىزۋ ارقىلى شەشۋ جولدارىن كودەكس شەڭبەرىندە قاراستىرعانىمىز ءجون.
ەلىمىزدىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋ ساياساتىن ءارى قاراي قارقىندى جۇرگىزەتىن بولساق, قورشاعان ورتانى جاقسارتۋعا قىزمەت جاساپ جۇرگەن مەكەمەلەرگە مەملەكەت تاراپىنان جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلۋى قاجەت. قازىرگى كەزدە جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋمەن اينالىسىپ جاتقان جەكە قوجالىقتاردىڭ سانى كوبەيۋدە, ولاردىڭ ءوندىرىپ جاتقان ەنەرگيا قۋاتتارىنىڭ كولەمى دە وسۋدە. بىراق وندىرىلگەن ەنەرگيانى جيناقتايتىن جانە تۇتىنۋشىلارعا جەتكىزەتىن ورتالىق ەنەرگيا جۇيەلەرىنە قوسۋ تالاپتارى مەن ەرەجەلەرى زاڭ نەگىزىندە ەسكەرىلمەگەن. تامىر-تانىس ارقىلى اۋپىرىمدەپ ورتالىق جۇيەگە قوسىلىپ, سولاردىڭ قاس-قاباعىنا قاراپ, ءوز بەتىمەن نەگىزسىز بەلگىلەنگەن تاريف باعاسىمەن ەنەرگيا قۋاتتارىن ساتىپ الۋدا. ال وندىرىلگەن ەنەرگيا قۋاتتارىن ءوز قۇنىنان تومەن باعامەن وتكىزگەن جاعدايدا, ونداي وندىرىستەردىڭ دامىپ كەتۋى ەكىتالاي.
وسىنداي كۇردەلى ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى – كودەكس جوباسىنا «جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىن وندىرۋشىلەردىڭ نارىقتاعى وپەراتورى» دەگەن ارنايى جاڭا ۇعىم مەن باپ ەنگىزۋ. بۇل وپەراتور ەنەرگيا قۋاتتارىن جيناقتاۋشى وندىرۋشىلەردىڭ اراسىنداعى بايلانىستاردى نىعايتۋمەن قاتار, ناقتى ساتىپ الۋشىلاردى ايقىنداپ, نارىقتىق باعامەن ونىمدەرىن وتكىزۋ جۇمىستارىن اتقارادى.
ەكولوگياعا قاتىستى نورمالاردى ءبىر عانا زاڭدى قابىلداۋمەن شەشۋ مۇمكىن ەمەس, ارينە. سول سەبەپتى الداعى ۋاقىتتا جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىن وندىرۋشىلەردىڭ قارقىندى جۇمىس ىستەپ, نارىققا كىرىگىپ كەتۋى ءۇشىن جەر رەسۋرستارىنا قول جەتىمدى بولۋىن قاراستىرعان ءجون جانە اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى ازايتۋ قاجەت. وسى ماقساتتا جەر كودەكسىنە دە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزسەك, ورىندى بولار ەدى. ءبىزدىڭ ۇسىنىسىمىز: جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىن وندىرۋشىلەردىڭ جەر قورىن جاساقتاۋ قاجەت.
كودەكس جوباسىنىڭ 397-بابىندا قۇرىلىس سالاسىنداعى قالدىقتاردى باسقارۋداعى ەكولوگيالىق تالاپتار بەلگىلەنگەن. ءبىز وسى باپتىڭ ورىندالۋىنا جانە تولىقتىرىلۋىنا ۇكىمەت تاراپىنان بولەك جۇمىس رەگلامەنتى قابىلدانۋىن دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىز. سەبەبى ول باپتا وتە قىسقا جازىلعان جانە ءىس جۇزىندە تۋىنداپ قالاتىن كوپتەگەن ماسەلەلەردىڭ زاڭ جولىمەن شەشىلۋ جاعى ەسكەرىلمەگەن. سونداي-اق تۇرمىستىق جانە باسقا دا قالدىقتارمەن اينالىساتىن, جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىن وندىرەتىن كاسىپورىندارعا جەڭىلدەتىلگەن تالاپتارمەن نەسيەلەر قاراستىرىلسا, مەملەكەتتىك تاپسىرىس بەرۋدە باسىمدىق بەرىلسە, ءارتۇرلى سالىقتاردىڭ پايىزدىق كولەمدەرى ازايتىلسا, ەلىمىزدە تۇراتىن حالىقتىڭ ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىنىڭ دەڭگەيى ارتىپ, قورشاعان ورتاعا تەرىس اسەرىن تيگىزەتىندەردىڭ سانى دا, كولەمى دە ازايار ەدى.
تاعى ءبىر ايتارى, سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىككە باسا ءمان بەرىلۋدە. ويتكەنى ەكولوگيالىق جاعدايدىڭ ناشارلاۋى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىمىزگە قاتەر ءتوندىرىپ كەلە جاتقانى جاسىرىن ەمەس. اپاتتى جاعدايلاردىڭ قاي-قايسىسى بولماسىن, ەسكەرۋسىز قالماس ءۇشىن, ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىن قالىپتى جاعدايدا ۇستاۋ ماقساتىندا «قر ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگى تۋرالى» زاڭعا تومەندەگىدەي وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردى قاراستىرعانىمىز ورىندى. اتالعان زاڭنىڭ 25-بابىندا ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, مەكەمەلەردىڭ, سونداي-اق جاۋاپتى قىزمەتكەرلەردىڭ شەشىمدەرى مەن جۇمىستارى مىناداي باعىتتا بولۋى ءتيىستى: تابيعي رەسۋرستاردى ساقتاۋ, ءتيىمدى پايدالانۋ, قورشاعان ورتانى پايدالانعاننان كەيىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋ; ەلىمىزدىڭ تۇرعىندارىنا جانە قورشاعان تابيعي ورتاعا انتروپاگەندىك فاكتورلاردىڭ قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن مەيلىنشە تومەندەتۋ; قورشاعان تابيعي ورتادا قانداي دا بولماسىن تۋىنداعان نەگاتيۆتىك جاعدايلاردىڭ اۋماعىنداعى تۇراتىن حالىقتىڭ قاۋىپسىزدىگىن جەدەل تۇردە قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى قاراستىرىلۋعا مىندەتتى دەسەك, اتالمىش زاڭنىڭ ساپاسى ارتاتىنى ءسوزسىز.
قابىلدانعان زاڭ قانشالىقتى ساپالى بولسا دا, ونىڭ ءىس جۇزىندە ورىندالۋى كوپ جاعدايدا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنەتىن قاراجاتقا تىكەلەي بايلانىستى. وسى تۇرعىدان العاندا, جاڭا ەكولوگيالىق كودەكس جوباسىنىڭ قارجىلىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسىنىڭ باسپاسوزدە اشىق جاريالانباعاندىعى بىزدەردى قاتتى الاڭداتادى. قورىتا ايتقاندا, ەكولوگيالىق كودەكس باپتارىنىڭ ومىرشەڭدىگى جانە ولاردىڭ ورىندالۋى تەك ۇكىمەتتىڭ مىندەتى دەۋدەن اۋلاقپىز. وسى ەلدىڭ ازاماتىمىن دەيتىن ءاربىر ادام, ساپالى زاڭنىڭ قابىلدانۋىنا اتسالىسۋى قاجەت.
تولەگەن قۋانىشەۆ,
رەسپۋبليكالىق «بايتاق - بولاشاق» ەكولوگيالىق اليانس قوعامدىق بىرلەستىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى