ش. ەسەنوۆ اتىنداعى كمتيۋدە گەولوگتار كۇنى مەن عىلىم قىزمەتكەرلەرى كۇنىنە ارنالعان «قيىن وندىرىلەتىن كومىرسۋتەكتى كەن ورىنداردى يگەرۋدىڭ گەولوگيالىق جانە تەحنولوگيالىق اسپەكتىلەرى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك ونلاين كونفەرەنتسيا وتكىزىلگەنى تۋرالى ايتىپ بەردى.
كونفەرەنتسيانىڭ ماقساتى: گەولوگيا, گيدروگەولوگيا جانە مۇناي مەن گاز ءوندىرۋ سالاسىنداعى جاڭا يگەرىمدەرمەن تانىسۋ, عىلىمي اقپاراتتى الۋ, وڭدەۋ جانە پراكتيكالىق پايدالانۋ بويىنشا تاجىريبە الماسۋ, ارتىقشىلىقتارى مەن كەمشىلىكتەرىن انىقتاۋ, ەكونوميكالىق جانە ەكولوگيالىق تيىمدىلىكتى نەگىزدەۋ. سونداي-اق, كونفەرەنتسيادا سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ سالاسىنداعى وزەكتى ماسەلەلەر قوزعالدى.
قيىن وندىرىلەتىن قورلاردى يگەرۋ - قازاقستاننىڭ بارلىق مۇناي-گاز سالاسىنىڭ قازىرگى مىندەتى, سوندىقتان ش. ەسەنوۆ اتىنداعى كمتيۋ ۇنەمى حالىقارالىق دەڭگەيدە كونفەرەنتسيالار وتكىزىپ تۇرادى, ول ءار ءتۇرلى جوبالار اياسىندا ءبىزدىڭ جانە ءبىزدىڭ سەرىكتەستەرىمىزدىڭ جيناقتالعان تاجىريبەسىمەن الماسۋعا مۇمكىندىكتەر بەرەدى. ءبىز قيىن وندىرىلەتىن قورلاردى يگەرۋ ءۇشىن جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋدا العا جىلجىدىق, الايدا مۇناي جانە مۇناي سەرۆيستىك كومپانيالاردىڭ, عىلىمي ينستيتۋتتاردىڭ تاجىريبەسى مەن عىلىمي قارقىنىن بىرىكتىرۋ عانا قيىن وندىرىلەتىن مۇنايدى ءوندىرۋدى ساپالى جاڭا دەڭگەيگە جەتكىزە الادى, دەپ اتاپ ءوتتى «مۇنايگاز ينجينيرينگ» كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى ر.باياميروۆا.
كونفەرەنتسياعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جانە جاقىن شەتەلدەردىڭ مۇناي-گاز سالاسىنداعى عالىمدارى مەن جەتەكشى ماماندارى قاتىستى. كونفەرەنتسيانىڭ مودەراتورى ت.ع.د. «مۇناي-گاز ينجينيرينگ» كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى س. زاكەنوۆ بولدى. سونىمەن قاتار Yessenov University رەكتورى ب. احمەتوۆ كىرىسپە ءسوز سويلەدى. ول پاندەمياعا قاراماستان, اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ ارقاسىندا مۇناي-گاز سالاسىنداعى عىلىمي وزەكتى ماسەلەلەردى بىرلەسىپ جۇرگىزىپ, تالقىلاپ وتىرۋدى اتاپ ءوتتى. الايدا, بۇگىنگى تاڭدا مۇناي-گاز ونەركاسىبى قيىندىقتارعا تاپ بولىپ وتىر, وسىعان بايلانىستى ماڭعىستاۋ ءوڭىرىنىڭ پروبلەمالارىن, سونداي-اق اگرارلىق كەشەندى دامىتۋ ءۇشىن سۋ رەسۋرستارىمەن قامتاماسىز ەتۋدى تالقىلاۋ قاجەت, ويتكەنى ءوڭىردىڭ وسى سالاداعى قيىندىقتارى وزەكتى ماسەلە.
كونفەرەنتسيادا «باتىسقازجەرقويناۋى» وڭىرارالىق دەپارتامەنتى ماڭعىستاۋ وڭىرلىك ينسپەكتسيا باسشىسى ا.كەلبەت «ماڭعىستاۋ تۇرعىندارىن سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جولدارى» تاقىرىبىندا بايانداماسىندا ءوڭىردىڭ تۇرعىندارى سۋدى قانداي كوزدەردەن تۇتىناتىنى, تۇتىنىلاتىن سۋدىڭ ساپاسى تۋرالى مالىمەتتەر كەلتىردى. سونداي-اق, ءوڭىر تۇرعىندارى سۋ تازارتۋ سۇزگىلەرىن بەلسەندى پايدالاناتىنىن اتاپ ءوتتى. الايدا, زياندى كومپونەنتتەرمەن بىرگە سۋدى تازارتۋ سۋدان ادام اعزاسىنا قاجەتتى جانە باسقا دا مينەرالدى زاتتاردى شىعارادى. وسى ماسەلەنىڭ شەشىمىن تابۋ بويىنشا ۇسىنىستار دە قوزعالدى.
«Khazar Global Logistics Company» جشس تەحنيكالىق ديرەكتورى ت. مۋرۋنوۆ «سۋدى زالالسىزداندىرۋ جانە تازارتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارى» تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى. يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى تارتپاي بۇل ماسەلەنى شەشۋ مۇمكىن ەمەس. رەسەي فەدەراتسياسىمەن بىرلەسىپ يننوۆاتسيالىق نەگىزدە اعىندى سۋلاردى زالالسىزداندىرۋدى ۇسىندى. وسى تەحنولوگيانى قولدانۋ اعىندى سۋلاردى ۇتىمدى پايدالانۋعا جانە ءوڭىردىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنىنىڭ پروبلەمالارىن شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى دەپ ماعلۇماتتار بەردى.
«ماڭعىستاۋ-گەولوگيا» عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعى جشس ديرەكتورى ا. گاۆاشەليشۆيلي «ماڭعىشلاق جەر استى سۋلارى» تاقىرىبى بويىنشا بايانداماسىندا ايماقتاعى جەر استى سۋلارىنىڭ بەكىتىلگەن قورىن كەلتىردى. جالپى سانى 67 بىرلىكتى قۇرايدى. سۋ كولەمى مەن قۇرامى تۋرالى ايتتى. قولدانۋعا جارامدى كەن ورىندارى مەن ۋچاسكەلەردىڭ سانى 45 بىرلىكتى قۇرايدى, ونىڭ 29-ى عانا پايدالانادى, ال قالعان 16 كەن ورنى پايدالانىلمايدى. سونداي - اق, ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋعا قولدانىلاتىن كەن ورىندار دا اتاپ ءوتىلدى. بىراق وڭىردە تەك ءبىر عانا «شاعالا» شيپاجايى جۇمىس ىستەيدى, قالعاندارى سۇرانىسقا يە ەمەس. بۇل ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن جەر استى سۋ ۋچاسكەلەرىندە قورلاردى بارلاۋدى جاڭعىرتۋ جانە قورلارىن قايتا باعالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ۇسىندى. ارينە, بۇل جۇمىستارعا ۋاقىت پەن قاراجاتتىق قولداۋ قاجەت.
ازەربايدجان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ دوكتورانتى ي. پيريۆەرديەۆ «بۇرعىلاۋ كەزىندە بىرىكتىرىلگەن گەولوگيالىق, گەوفيزيكالىق جانە تەحنولوگيالىق زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا تاۋ جىنىستارىنىڭ قاسيەتتەرىن مودەلدەۋ» تاقىرىبى بويىنشا باياندادى. ول ۇڭعىمالاردى بۇرعىلاۋ كەزىندە ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن اقپارات ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى كەشەندى گەولوگيالىق-گەوفيزيكالىق جانە تەحنولوگيالىق زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرى بويىنشا تاۋ جىنىستارىنىڭ قاسيەتتەرىن مودەلدەۋ ۇسىنىلادى. يگەرۋ وبەكتىسى بولىپ تابىلاتىن كەۋەكتى تاۋ جىنىسى ەگجەي-تەگجەيلى سيپاتتالۋ كەرەك.
سونداي-اق, «كولدەنەڭ بۇيىرلىك ۇڭعىمالارعا سۇيىقتىق اعىنىنىڭ ەسەبىن شەشۋدەگى گەولوگيالىق-ماتەماتيكالىق مودەلدەۋ (كالامكاس كەنورنى مىسالىندا)», «شىعىس ءۇستىرتتىڭ مۇناي-گازدىلىعىنىڭ كەلەشەگى» تاقىرىپتارى بويىنشا «كمگ ينجينيرينگ كازنيپيمۋنايگاز» جشس گەولوگيا جانە گەوفيزيكا بويىنشا باسقارۋشى ديرەكتورى ب.نۋگمانوۆ, ميرزو ۋلۋگبەك اتىنداعى وزبەكستان ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, «گەولوگيا» كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, گەولوگيا-مينەرالوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت ا. كۋشاكوۆ بايانداما جاسادى.
-كونفەرەنتسيا بارىسىندا بارشا قاتىسۋشىلارمەن سۇراقتار قويىلىپ, قىزۋ تالقىلاۋلار جاسالدى. جوعارىدا اتالعان تاقىرىپ بويىنشا كونفەرەنتسيا ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە جىل سايىن وتكىزىلەدى جانە مۇناي-گاز ءىسى سالاسىنداعى ەڭ ماڭىزدى ماسەلەلەردى كوتەرەتىن داستۇرگە اينالدى, دەيدى «مۇنايگاز ينجينيرينگ» كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى ر.باياميروۆا.