ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىنا وراي قابىلدانعان «ديپلوممەن – اۋىلعا!» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى مىڭداعان جاستىڭ ومىردەن ءوز ورنىن تابۋىنا شاراپاتىن تيگىزۋدە.
جاس جۇرەگى ونەر دەپ لۇپىلدەپ سوققان امانجول ايات اقان سەرى اتىنداعى جوعارى مادەنيەت كوللەدجىن بىتىرگەن سوڭ كىرپىش دۇنيەنىڭ قاي كەتىگىنە قالانارىن بىلمەي توسىرقاپ تا قالعان ەدى. ءوزى ءتارىزدى ءورىم جاسقا شاراپاتى مول مەملەكەتتىك «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىنىڭ بەتىن تۇزەپ جىبەرگەنى. قازىر ءتورت قۇبىلاسى تۇگەندەلگەن سوڭ قولتىعىنان دەمەگەن باعدارلاماعا ءدان رازى. مەملەكەت وزىندەي جاس تولقىننان قامقورلىعىن اياماي, بار جاعدايىن جاساپ بەرىپ وتىرعان سوڭ ءوزى دە سول سەنىمدى اقتاپ, ادال ەڭبەگىمەن ابىروي تاپسام دەيدى.
جاستىق شىركىن وڭ-سولىڭا قاراتا ما؟! قارشادايىنان ونەردى قۇلاي سۇيگەن. باسقا دۇنيە ەش قىزىقتىرعان ەمەس. ءتىپتى, ءوزى قاتارلى جاستار وقۋ ورنىن بىتىرمەي جاتىپ ەڭبەك جولىن قايدان باستارىن ىشتەي باعدارلاپ جۇرگەندە, امانجول بۇل جايدى قاپەرىنە دە ىلمەگەن. قولىنا ديپلوم تيگەن ساتتە ابدىراپ قالعانى. تىرشىلىكتىڭ تاۋقىمەتى جاڭا عانا باستالعانداي. ءبىر ءسات الدى قاراڭعى ءتارىزدى بولىپ تا كورىنىپ كەتتى. ەڭ الدىمەن, جۇمىسقا ورنالاسۋ كەرەك. جۇمىس تابىلار-اۋ, باسپانانى نە ىستەيدى. مىنە, وسى ساتتە مەملەكەتتىك «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى جايلى قۇلاقتانعان.
وسى باعدارلامانىڭ شاراپاتى جەتەكتەپ, قيانداعى جولىمبەت اۋىلىنا جەتكىزدى. بىردەن باسپانا ماسەلەسىن دە شەشىپ الدى. ايتپاقشى, امانجولدى سيقىرلى شىعارماشىلىق الەم ەسىن ەندى جيعان بالالىق شاقتان بەرى وزىنە تارتىپ, باۋراپ تۇراتىن. مەكتەپتە وقىپ جۇرگەنىندە سان الۋان شارانىڭ بىرەۋىن قاعىس قالدىرىپ كورگەن جوق. ءوزى دە قاتىستى, ۇيىمداستىرۋ ىسىنە قولعابىس تا بولىپ ءجۇردى. وبلىس ورتالىعىنداعى مادەنيەت كوللەدجىن بىتىرگەن سوڭ اعاسىنا ىلەسىپ وبلىستىق شاحمەت قۇسايىنوۆ اتىنداعى قازاق مۋزىكالىق-دراما تەاترىنا دىبىس رەجيسسەرى بولىپ ورنالاستى. بۇرىن وسىنداي ونەر ۇجىمىنا سىرتتاي تامسانىپ, تاڭىرقاپ قارايتىن امانجول ەندى قىزىلدى-جاسىلدى قىزىق دۇنيەنىڭ ىشىنە كۇمپ ەتە تۇسكەن. ايتسە دە, ەسىن تەز جيدى. مادەنيەت قىزمەتكەرلەرى جالاقىسىنىڭ جايى بەلگىلى. ازىن-اۋلاق اقشانىڭ باسىم بولىگى پاتەر جالداپ تۇرۋعا كەتەدى. ءبىر كۇنى ويعا كەتكەن, وسىلاي قارىزدانىپ-قاۋعالانىپ كۇن كەشەمىن-اۋ, ارادا ون جىل وتەر, ون بەس جىل وتەر, ىرگەلى ءۇي بولۋىم كەرەك ەمەس پە؟!
بار جايدى اقىل تارازىسىنا سالعان. ەڭ وڭدى باعىت باعدارلاما اياسىندا اۋىلعا بارۋ ءتارىزدى بولىپ كورىندى. شىنىن ايتۋ كەرەك, ءبىرىنشى سەبەپ كۇنكورىس ماسەلەسى بولسا, ەكىنشىسى ءوز بويىنداعى ونەر ۇشقىنىن الىستاعى اۋىلدا لاۋلاتۋ. وبلىس ورتالىعىندا ونەردىڭ جالىنا جارماسقان ورەندەر امانجولسىز دا جەتىپ جاتىر. ال شالعايداعى شاعىن ەلدى مەكەندەر جاس تولقىننىڭ جالىندى لەبىنە سۋساپ وتىر ەمەس پە؟ ايتسا ايتقانداي, ءتيىستى ورىندارعا قۇجاتتارىن تاپسىرعان سوڭ ارادا كوپ ۋاقىت وتپەي شورتاندى اۋداندىق مادەنيەت ۇيىنەن شاقىرتۋ كەلگەن.
– قازىر جاستاردىڭ كوپشىلىگى ۇلكەن قالالارعا ۇمتىلۋدا, – دەيدى امانجول ايات, – مەن كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى زەرەندى اۋدانىنا قاراستى بەرەزنياكوۆكا اۋىلىنىڭ تۋماسىمىن. ءبىزدىڭ اۋىل وبلىس ورتالىعىنان نەبارى 15 شاقىرىم جەردە. سونىڭ وزىندە مەنىڭ زامانداستارىمنىڭ ءبارى دەرلىك جايلى جەر ىزدەپ كەتتى. ەگەر جاستار اۋىلعا تۇراقتاماسا, ەل بەسىگى قالاي تەربەتىلمەك؟!
كەيىپكەرىمىز ايتسا ايتقانداي, باعدارلامانىڭ ەكى جاققا دا تيىمدىلىگى بار. ماسەلەن, اقمولا وبلىسىندا وسى باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلا باستالعالى جۇزدەگەن جاس مامان اۋىلدىق جەرلەردەگى ءبىلىم, دەنساۋلىق, الەۋمەتتىك قامتۋ, مادەنيەت ءتارىزدى سالالار بويىنشا ورنالاستى. تيىسىنشە, پاتەرمەن قامتاماسىز ەتىلدى, جالاقىلارىن ۋاقىتىندا الىپ تۇرادى. جۇمىس ىستەيمىن دەيتىن جاسقا ودان باسقا نە كەرەك.
بۇگىندە ومىردەن ءوز ورنىن تاپقان امانجول وسىلاي ساراپتايدى. اۋىل ءومىرى بۇرىننان ەتەنە تانىس. قۋاتى مول جاس تولقىن شىنداپ كىرىسسە, اۋىلدى دا اجارلاندىرىپ, ونەرىمەن مادەنيەتتى ورىستەتە الادى. ول ءۇشىن جاقسىلاپ ەڭبەك ەتۋ كەرەك. كوڭىلى قالاعان جۇمىسىن ىستەگەننەن كەيىن ونەر مەن مادەنيەتكە قاتىستى كەز-كەلگەن شارۋانىڭ پۇشپاعىن يلەۋگە دايىن تۇرادى. ساحناعا دىبىس اپپاراتۋرالارىن قۇرۋمەن قاتار, تەاترلاندىرىلعان قويىلىمداردى, كونتسەرتتەردى دايىنداۋ بارىسىنداعى كورەرمەننىڭ كوزىنە تۇسە بەرمەيتىن كۇيبەڭ تىرشىلىكتى ءاپ-ساتتە تىندىرىپ تاستاۋ قولىنان كەلىپ-اق تۇر.
– اۋىل ءۇشىن مادەنيەت قىزمەتكەرى وتە قاجەت, – دەيدى امانجول, – اۋىلدا تۇرعان ادامداردىڭ دا ەل قاتارلى دەمالۋلارى كەرەك ەمەس پە؟ اۋىل كوڭىلدى بولسا, جاستار دا جاقسى جەر ىزدەپ ۇدەرە كوشپەي, تۇراقتاپ قالار ەدى. ادامعا ماتەريالدىق يگىلىكپەن قاتار, رۋحاني بايلىق تا قاجەت.
قازىر باعى باعدارلامامەن جانعان امانجول ايات اۋداننىڭ مادەنيەت سالاسىنداعى مىقتى ماماندارىنىڭ ءبىرى.
اقمولا وبلىسى,
شورتاندى اۋدانى