• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
رۋحانيات 12 مامىر, 2020

ورىس كەلىن نەمەسە «باقشا قاراقشىلارى»

1050 رەت
كورسەتىلدى

ورتالىق بازاردا جولىققان. ءبىر كەزدە ەسىلدىڭ قۇبا تالىنداي سولقىلدايتىن, بەرگى جاعىنان قاراساڭ, ارعى جاعىنداعى كۇننىڭ كوزى كورىنەتىن جۇپ-جۇقا بالا ەدى. قازىر جاۋىرىنى قاقپاقتاي, جۇ­دى­رىعى توقپاقتاي جىگىت. با­زار­داعى قىرعىزدار ايىر-كۇ­رەكتىڭ سابىن ساتاتىن قاعا بەرىستە تۇر ەكەن. بۇل جەردە نە جوق دەيسىز, بالتانىڭ سابى, شى­لىك­تەن بۋعان سىپىرعىش, اعاش كۇرەك, مونشاعا قاجەتتى قايىڭ جاپىراقتارىنان بۋىلعان سىپىرعىش. كەزەك تە قا­را­قۇرىم. ساتۋشى قىرعىز الۋشى قازاققا «اسىقپاڭدار, بارىڭە جەتەدى» دەپ قويادى.

اۋەلى اۋىل-ەلدىڭ اماندىعىن سۇراستىق. بويىنا قاراپ ەدىم, تارالىپ ءوسىپتى.

– باياعى ۇرلاپ جەگەن قيا­رىڭ­نىڭ پايداسى-اۋ, – دەدىم مەن, – قاي­دا بارا جاتىرسىڭ؟..

– اۋىلدان كەلدىم عوي, اعا!

– جوق, ونى ايتپايمىن, بويىڭ قاي­دا بارا جاتىر؟

كۇمىلجىپ قالدى.

– قارا جۇمىس ىستەمەگەسىن شى­عار, بالالار ءوسىپ قالدى عوي. قو­را­داعى بىرەر سيىر, ەكى-ءۇش توق­تى­نى وزدەرى-اق جايلايدى. انادا ايىردىڭ سابى سىنىپ قالىپ, كورشىلەرگە كۇنىمىز ءتۇسىپ ءجۇر ەدى, بازاردان ساپ ساتىپ الا كەتەيىن دەپ كەلدىم.

– ايىرعا ساپ العانى نەسى, اۋىل تولعان اعاش ەمەس پە؟ وزدە­رىڭ جونىپ الساڭدار قايتەدى.

– ءتايىر-اي, ونى كىم جونادى, اعا؟ مىندا قىرعىزداردىڭ جونىپ قويعانى دايىن تۇرعاندا. وسىدان-اق الا سالامىز.

وسى بالا, بيجىگىت كىشكەنتاي كەز­ىندە تەنتەك بولدى. تاڭ ات­قان­نان كەشكە دەيىن اۋىلدىڭ قوتانىن الا شاڭ قىلىپ يت قۋىپ جۇرەتىن. ءبىر جىلى وزىمىزبەن اتا­لاس اعايىن كەلىن ءتۇسىردى. كەلىن بولعاندا قانداي؟! تەك ورىس­تاردىڭ اراسىندا وسكەن سوڭ قازاقشاسى شامالى. توي وتكەن سوڭ كەلەسى كۇنى توڭىرەككە كوز سالىپتى. ءبىزدىڭ اۋىل كولدى جيەك­تەي قونعان ەلدى مەكەن. بۇيىر­دە بورلىق وزەنى مولدىرەپ اعىپ جاتىر. قۇنارلى توپىراعى قانداي؟! الگى كەلىننىڭ كوزى نەشەمە جىلدان بەرى تاۋ-تەڭىز بولىپ ءۇيىلىپ جاتقان كوڭگە ءتۇسىپتى. ءبىزدىڭ جاقتاعى اۋىلدار مال قيىن جىل سايىن تراكتورمەن ىسىرىپ, ەل شەتىنە ۇيە بەرەدى عوي. كوڭ ءوز-وزىنەن جىلدا كۇيەدى. كەيىن تىڭايتقىشقا اينالادى. كۇندە كورىپ جۇرگەندىكتەن وعان ەشكىم كوڭىل اۋدارمايدى. كەيىن ورىسشا سويلەگەنى ءۇشىن, باقشا ەككەنى ءۇشىن «ورىس كەلىن» اتانعان الگى كەلىننىڭ كوزىنە كوگىلجىم مۇنار تۇمشالاعان قاراعاشتىڭ قالىڭ ورمانى, ءمولت-ءمولت ەتىپ جاتقان جارقامىس كولى, ەركە وزەن بورلىق تۇسپەي, جان ادامعا كەرەگى جوق كوڭ تۇسكەن عوي. «و, بوجە» دەپتى ورىس كەلىن, نە دەگەن بايلىق؟! ابىسىندارى جاس كەلىننىڭ اقىل-ەسىنىڭ بۇتىندىگىنە كۇمان كەلتىرگەن. كوڭ مەن قيدى دا كىسى بايلىق دەپ ەسەپتەيدى مە ەكەن. جاس كەلىن بىردەن ىسكە كىرىسكەن. ارامشوپتەن باسقا ەشتەڭە وسپەيتىن باقشانىڭ ءىشىن تازالاپ, ءبىزدىڭ اعايعا اربا-اربا كوڭ تاسىتىپ, قيار مەن قىزاناق ەگىپ­تى. ول كەزدە ءبىزدىڭ اۋىل قيار مەن قىزاناقتى كورشى ورىس پو­سەل­­كەسىنەن ساتىپ الىپ جەيتىن. تۇڭ­عىش قادام ءساتتى بولىپ, «ورىس» كەلىننىڭ ەڭبەگى جانسا كەرەك, ءونىمى دە جويقىن. بىراق, اۋىل­دىڭ تەنتەكتەرى تىنىشتىق بەر­مەگەن. ءالى جەۋگە جارامايتىن كوك كەزىندە ج ۇلىپ تاستايتىن. جوق ج ۇلىپ تاستامايدى, جەمەكشى بولىپ ساباعىن شاينايدى. الگى تەنتەك قاينىلارىنا جاس كەلىن باقشا قاراقشىلارى دەپ ات قويىپتى. ارينە, ورىسشا. كەيىن باقشا قاراقشىلارىنىڭ قولى جەتپەگەن جەرگە وسكەن ءونىمدى شەلەك-شەلەك قىلىپ جيناپ, تەنتەك قاينىلارىن قارىق قىلسا كەرەك. سونىڭ ءبىرى جاڭاعى بيجىگىت.

سودان بەرى قانشاما ۋاقىت ءوتتى. ءبىزدىڭ اۋىل قيار مەن قى­زا­ناققا ءتىسىن تيگىزگەن «ورىس» كەلىننىڭ ءىسىن ەرسى كورىپ, كۇس­تا­نا­لاپ جۇرگەندە, ول دا كوشىپ كەت­كەن. ونەگەسى ءورىس جايمادى. كوكونىستى كوگەرمەي جاتىپ جەي­تىن بيجىگىتتەر قازىر ايىرعا ساپ ىزدەپ ءجۇر.

سوڭعى جاڭالىقتار