ەلوردامىز نۇر-سۇلتان – جاستىق پەن اسقاق ارمانعا, ماحاببات پەن شاتتىققا تولى ارۋ قالا. بۇگىنگى مەنىڭ تولعانىسىما ارقاۋ بولعان دۇنيە, استانامىزدىڭ جاسامپازدىق كەلبەتىمەن بايلانىستى ءوزىم كۋا بولىپ كەلە جاتقان شىنايى اڭگىمە. سەبەبى تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ استاناسى – قانشاما جاس ارماندى تابىستىردى, قانشاما تاعدىردى توعىستىردى. بۇل وقيعا – سول مىڭداعان مىسالدىڭ ءبىرى عانا.
2016 جىلى ەلوردامىزدا مەملەكەتىمىزدىڭ جاستار شىعارماشىلىعىن قولداۋ ماقساتىندا اشىلعان Astana Musical تەاترى باسى-قاسىندا بولىپ, ءۇش جىل بويى وسى مادەنيەت جاعىنا جەتەكشىلىك جاسادىم. رەسپۋبليكامىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كاسىبي جوعارى ءبىلىمى بار «مۋزىكالىق تەاتر ءارتىسى» ماماندىعىن يەگەرگەن, تالانتتى جاستاردى جينادىق. ولاردىڭ سانى جەتپىستەن اساتىن. كوكىرەكتەرىندە ۇكىلى ءۇمىتى مەن اياۋلى ارماندارى مول جاستار جاڭا مۇمكىندىكتەر مەن ونەر الەمىندەگى قابىلەتتەرىن كورسەتۋ ءۇشىن ارمان قالا – نۇر-سۇلتاندا باس قوستى.
اstana Opera, اstana Ballet تەاترلارىنىڭ باعىتى – الەمدىك جانە وتاندىق كلاسسيكالىق وپەرا مەن بالەت قويىلىمدارىن كاسىبي بيىك دەڭگەيدە ساحنالاۋ. ال Astana Musical تەاترىنىڭ ماقساتى – الەم كەڭىستىگىندەگى جاستاردىڭ كوركەمدىك سۇرانىسىنا يە زاماناۋي جانردى ەلىمىزدە دامىتۋ بولدى. جاڭادان اشىلعان جاس تەاتر – ەكسپو حالىقارالىق كورمەسىنىڭ باعدارلاماسىنا ەلوردامىزدىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان جوبالارعا ەرەكشە ات سالىستى. اسىرەسە ەلىمىزدىڭ ونەرىنىڭ تاريحىندا تۇڭعىش رەت اۆتورلىق قۇقىعى زاڭداستىرىلعان ج.پرەسگۋرۆيكتىڭ «رومەو مەن دجۋلەتتا» ميۋزيكلىن قازاق تىلىندە ساحنالادىق. قازاق تىلىنە اقىن گ.سالىقباي كوركەم اۋدارما جاساعان «رومەو مەن دجۋلەتتا» ميۋزيكلىن بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم سارايىنىڭ ساحناسىندا ەكسپو كورمەسىن تاماشالاۋعا جيىلعان كوپشىلىككە 30 كۇن بويى توقتاۋسىز ۇسىنىپ, 40 مىڭعا جۋىق كورەرمەن تاماشالادى. كەلەسى جىلى ر.كونچانتەنىڭ Notre Dame de Paris ميۋزيكلى ساحنالاندى.
ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن «جاھانداعى قازاقستان مادەنيەتى» جوباسى اياسىندا Astana Musical تەاترىمەن «قىز جىبەك» ەتنو-فولكلورلىق ميۋزيكلىمەن ەۋروپاعا گاسترولدىك تۋرنەنىڭ دايىندىعىنا كىرىستىك. «قىز جىبەك» – قازاقتىڭ قاسيەتتى بويتۇمارى. ۇلتىمىزدىڭ تامىرى تەرەڭدە جاتقان فولكلورى مەن ەتنوگرافياسى, مۋزىكاسى مەن تەاتر ونەرى – ع.مۇسىرەپوۆ پەن ە.برۋسيلوۆسكيدىڭ «قىز جىبەك» وپەراسىندا ەستەتيكالىق ءبىرتۇتاس كوركەم دۇنيە رەتىندە ەرەكشە ۇيلەسىم تاپقان. سوناۋ 1936 جىلى قازاق ونەرىنىڭ ماسكەۋدەگى دەكاداسى كەزىندە تالايلاردىڭ تاڭدايىن قاقتىرعان «قىز جىبەك». كەيىن 1970 جىلى رەجيسسەر س.قوجىقوۆ تۇسىرگەن كوركەم فيلم بولىپ الەمدى ارالاعان – «قىز جىبەك». «قىز جىبەك» تۋىندىسىنىڭ قاسيەتى سول, ول ونەر كەڭىستىگىندەگى تالاي جاستىڭ تاعدىرلارىن ءومىر ايدىنىندا ءبىر ارناعا توعىستىردى.
وپەراداعى قىز جىبەك پەن تولەگەن بەينەسى – كۇلاش پەن قانابەك بايسەيىتوۆتەردى تابىستىردى. ال فيلمدە باستى كەيىپكەرلەردى سومداعان قۇمان تاستانبەكوۆ پەن مەرۋەرت وتەكەشوۆا ونەر الەمىندە عانا ەمەس, ومىردە دە ءبىر-بىرىنە شىنايى عاشىق بولىپ, شاڭىراق كوتەردى. ۇلىلار مەن تارلان تالانت يەلەرى جۇرگەن جول – جاس ۇرپاققا دا ميراس بولۋى زاڭدى. ەۋروپانىڭ ەڭ ۇزدىك ساحنالارىندا ونەر كورسەتۋ باقىتى بۇيىرعان جاستار – كۇنى-ءتۇنى دامىلسىز «قىز جىبەك» ەتنو-فولكلورلىق ميۋزيكلىنىڭ دايىندىعىنا كىرىستى. ماقساتىمىز ايقىن. قازاقستاننىڭ زاماناۋي ونەرى مەن مادەنيەتىن ەۋروپانىڭ تالعامپاز كورەرمەنىنە بيىك دەڭگەيدە دارىپتەۋ.
حالىق ارتىستەرى قۇمان تاستانبەكوۆ پەن مەرۋەرت وتەكەشوۆانى رەپەتيتسيا الاڭىنا شاقىردىق. جاستاردىڭ حورىن تىڭداپ, ءبيىن كورىپ, قۇمان اعا ارقالانىپ مەرۋەرت جەڭگەمىزگە ارناپ ءان سالدى. ميۋزيكلگە قاتىساتىن جەتپىستەن استام جاس ەكەۋىنە سۇيسىنە قارادى. فيلمدە سومداعان جۇرەكتەرىنە ەڭ جاقىن بەينەلەرى بولعاندىقتان, ەكەۋى كەزەك-كەزەك تولەگەن مەن جىبەكتىڭ تابيعاتىن, مىنەزىن, ماقساتىن, بولمىسىن ەرەكشە ىڭكارلىكپەن ءتۇسىندىردى.
اراعا ءبىر اي سالىپ, ءبىز جولعا جينالىپ جاتقان ساتتە قورىتىندى ازىرلىك بارىسىن كورۋگە تاعى كەلدى. تولەگەندى وينايتىن ورازالى مەن جىبەك رولىندەگى يناباتقا, ءبىر اي بۇرىن ەسكەرتىپ ايتىپ كەتكەن دۇنيەلەرىنىڭ قورىتىندىسىن كورىپ, ەكەۋىنىڭ دۋەتتىك اريالارىن بار زەيىندەرىمەن تىڭدادى. مەن دە رەجيسسەر ەمەس, ءبىر ءسات قۇمان اعامنىڭ جانىندا كورەرمەن بولىپ رولدەگى ەكى شاكىرتىمە قاراپ وتىردىم.
كەنەت... وسىعان دەيىن بايقاماعان كوزقاراستار مەن سەزىم شىندىعىنا كۋا بولدىم. تولەگەن-ورازالى – جىبەك-يناباتقا شىنايى عاشىقتىق سەزىمىن انمەن جەتكىزىپ تۇر. ينابات تەبىرەنىپ, تاعدىرىن ورازالىعا تابىستايدى... سونداي مولدىرلىككە تولى شىنايى ساحنالار, ءبىزدى ەرىكسىز باۋرادى. مەن كورگەندى, مەن بايقاعاندى قۇمان اعا مەن مەرۋەرت اپامىز دا اڭعارىپتى. ءومىر كورگەن ۇلكەن كىسىلەر – ورازالى مەن يناباتقا: «اينالايىندار, ونەردە دە, ومىردە دە باقتارىن جانسىن, ءبىزدىڭ جولىمىزدى بەرسىن!» دەپ اق باتاسىن بەردى.
ءسويتىپ ونەر شىندىعىن جاسايمىز دەپ تىرىسقان عاشىقتار بەينەسىندەگى ەكى جاستىڭ كوكەيكەستى ماقساتتارىن جاراتۋشى يەمىز دە قابىل ەتكەن شىعار, ومىردەگى شىنايى ماحابباتقا ۇلاستى.
پاريج, كانن, بەرلين, ۆەنا, بريۋسسەل, ماسكەۋ ساحنالارىن ۇلى دالانىڭ ماحاببات گيمنى ىسپەتتەس, «قىز جىبەكتىڭ» اندەرى تەربەتتى. ونەر ساپارىمىز ابىرويمەن مارەسىنە جەتتى.
ءبىر جىلدان سوڭ ورازالى مەن ينابات باس قوستى. ەكى جاستى – ارمان قالامىز استانادا تانىسىپ تابىستى. ناۋرىز مەرەكەسىندەگى مىڭداعان حالىقتىڭ الدىندا ەكى جاستىڭ نەكەلەرى قيىلدى. الاش ونەرىنىڭ اڭىزى اتانعان, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى ءاسانالى ءاشىموۆ ەل الدىندا قوس جاسقا اق باتاسىن بەردى.
التايدىڭ ارۋ قىزى ينابات – اتىراۋعا كەلىن بولىپ ءتۇستى. جىلويدىڭ جامپوز جىگىتى ورازالى – تارباعاتايعا كۇيەۋ بولدى.
ءبىر جىلدان سوڭ پەرزەنت ءسۇيدى.. قۋانىشىمىزدا شەك جوق. كەستە تىگەر ءسابيدىڭ ەسىمى – جىبەك. ەكى بالاسىن «قىز جىبەك» تابىستىرعان سوڭ, جىلويداعى يگىلىك اقساقال شوبەرەسىنىڭ ەسىمىن جىبەك بولسىن دەپ شەشۋى دە, كورەگەندىكتىڭ بەلگىسى. كىشكەنتاي جىبەكتىڭ ايى وڭىنان, كۇنى سولىنان تۋىپ – اياۋلى قىز بولىپ ءوسسىن! باۋى بەرىك بولسىن! ارينە قازىرگى الەمدەگى احۋال تەك ءبىزدىڭ ەلىمىز عانا ەمەس, باسقا مەملەكەتتەردە دە كارانتين جاريالاۋعا ءماجبۇر ەتتى. بۇل كۇندەردە اياقتالار. جىبەكتى بەسىككە سالۋ دا كۋا بولارمىز. قىز جىبەكتى – قاسيەتتى بويتۇمار دەۋىم تەگىننەن-تەگىن ەمەس! ەلوردامىزدا ماقسات-مۇراتتارى ورىندالىپ, ارمانشىل ەكى جاستى ءبىر ارناعا توعىستىرعان بۇگىنگىنىڭ تولەگەنى مەن قىز جىبەگى – ورازالى مەن يناباتتىڭ جاس شاڭىراقتارىن ارقاشان ماحابباتتىڭ ومىرشەڭ ءانى تەربەتسىن!
اسحات ماەميروۆ,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى