قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە وتان سوعىسىنىڭ قاھارمانى, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى سەيىتحان تەمىرباەۆتىڭ ءومىرى مەن مايدانداعى ەرلىگى تۋرالى مول ماتەريال قاتتاۋلى. باتىردىڭ كوزى تىرىسىندە تۇتىنعان جەكە زاتتارى دا بۇگىندە مۋزەيدىڭ قۇندى جادىگەرىنە اينالعان. بۇل قۇجاتتاردىڭ ارقايسىندا وتتى جىلداردىڭ ءىزى, تاريحتىڭ ساۋلەسى قالعان.
سەيىتحان نۇرمۇحانبەت ۇلى تەمىرباەۆ 1941 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا 101-قازاق كاۆالەريا ديۆيزياسىنىڭ قۇرامىنا الىنىپ, حاركوۆ تۇبىندەگى ۇرىستا مايدان جولىن باستايدى. 1942 جىلدىڭ 13 مامىرىندا وڭتۇستىك-باتىس مايداندا اۋىر جارالانعان قازاق سولداتى جاراقاتىنان تولىق ايىعىپ كەتە قويماسا دا, سول جىلى ماۋسىم ايىندا گوسپيتالدەن شىعىپ, قارۋلاستارىنىڭ قاتارىنا ورالادى.
1942 جىلى ستالينگراد ءۇشىن بولعان شايقاستا ەرلىگىمەن كوزگە تۇسكەن س.تەمىرباەۆ كەيىن كىشى لەيتەنانتتار كۋرسىنا جىبەرىلەدى. كۋرستى اياقتاعان سوڭ, اتقىشتار ۆزۆودىنىڭ كومانديرى ەتىپ تاعايىندالعان جاس وفيتسەر 1944 جىلى 230-اتقىشتار ديۆيزياسىنىڭ قۇرامىنداعى روتا كومانديرى بولىپ تاعايىندالادى.
ول دونباسس, نيكولاەۆ, ودەسسا وبلىستارىن, ودەر وزەنىن الۋعا قاتىستى. 1944 جىلدىڭ تامىزىندا مولداۆيانى ازات ەتتى. مولداۆيا اۋماعىندا بولعان قيان-كەسكى شايقاستا كورسەتكەن ەرلىگى ءۇشىن لەيتەنانت تەمىرباەۆقا ءى دارەجەلى وتان سوعىسى وردەنى بەرىلدى.
ۇنەمى الدىڭعى شەپتەن تابىلعان س.تەمىرباەۆ سوعىس جىلدارى 5 مارتە جارالانادى. بىراق باتىردى جاۋدىڭ جاۋىپ تۇرعان وعى مەن سنارياد جارىقشاقتارى جىعا المايدى. ءار جاراقاتىنان كەيىن قارۋالاستارىنىڭ قاتارىنا قايتا قوسىلىپ وتىرعان ول ءوزىن وجەت جانە باتىل وفيتسەر رەتىندە كورسەتە ءبىلدى. پولشانى ازات ەتۋدە جانە گەرمانيا جەرىندەگى شايقاستاردا تەمىرباەۆ 990-اتقىشتار پولكىنىڭ 2-روتاسىن باسقاردى. 1945 جىلدىڭ 2 اقپانىندا ودەر وزەنىنىڭ سول جاعالاۋىنداعى پلاتسدارمدى ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن ءوز روتاسىمەن جاۋدىڭ 7 جويقىن شابۋىلىن تويتاردى. اعا لەيتەنانت جاۋىنگەرلەرگە نەمىس سولداتتارىن 150 مەترگە دەيىن جاقىنداتىپ الىپ, قولداعى بار قارۋمەن وق جاۋدىرتۋدى بۇيىرادى. وسىلايشا 40 ءفاشيستىڭ كوزى جويىلىپ, قالعاندارى كەيىن شەگىنەدى. اسكەر كۇشىن ەسەلەپ العان دۇشپان كەلەسى شابۋىلعا 11 تانكتىڭ كومەگىمەن شىعادى. بىراق تەمىرباەۆتىڭ شەبىن بۇزا المايدى. وسى شايقاستا كورسەتكەن ەرلىگى ءۇشىن 1945 جىلدىڭ 7 اقپانىندا اعا لەيتەنانت س.تەمىرباەۆ كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا ۇسىنىلادى. بىراق بەلگىسىز سەبەپتەرمەن ومىراۋىنا «قىزىل تۋ» وردەنى تاعىلادى.
كەيىن س.تەمىرباەۆ بەرلين ءۇشىن شايقاستا ايرىقشا كوزگە ءتۇستى. 230-اتقىشتار ديۆيزياسىنىڭ بولىمشەسى 6 تاۋلىك بويى قيان-كەسكى ۇرىس سالا ءجۇرىپ, قالا ورتالىعىنداعى لاندۆەر كانالىن العان-دى. سودان كەيىن العا جىلجۋ مۇمكىن بولماي قالادى. ءمارمار قابىرعالار, قيراعان كوپىردى قالقان ەتكەن نەمىس اسكەرلەرى تولاسسىز وق جاۋدىرىپ, تابانداپ تۇرىپ الادى.
1945 جىلدىڭ 25 ءساۋىرى كۇنى كاپيتان تەمىرباەۆتىڭ روتاسى كوپىردى باسىپ الىپ, ارعى بەتكە ءبىرىنشى ءوتىپ, بەكىنىپ, پولكتىڭ باسقا بولىمشەلەرىنىڭ جانە برونەتەحنيكانىڭ گەرليتسەر-شتراسسەگە قاراي العا جىلجۋىنا جاعداي جاسايدى. وسىلايشا بەرلين ورتالىعىنا, رەيحسكانتسەليارياعا جول اشىلادى. تەمىرباەۆتىڭ روتاسى ءارى قاراي لاندۆەر كانالىن الىپ, 11 كۆارتالدى جاۋدان تازارتادى. ال 29 ساۋىرگە قاراعان ءتۇنى رەيحستاگقا جاقىن ماڭدا ۇرىس باستاپ, مونەتا سارايىنا شابۋىلداعان كاپيتان تەمىرباەۆ 990-اتقىشتار پولكىنىڭ العا جىلجۋىنا جول اشىپ بەرەدى. ال 2 مامىر كۇنى سۋۆوروۆ جانە بوگدان حمەلنيتسكي وردەندى 990 اتقىشتار ستالينگراد پولكىنىڭ جاۋىنگەرلىك تۋى وزگە دە اسكەري قۇرىلىمداردىڭ تۋىمەن بىرگە رەيحستاگتىڭ ۇستىندە جەلبىرەيدى.
نەمىس-فاشيست باسقىنشىلارىنا قارسى كۇرەستە باس شتابتىڭ اسكەري تاپسىرمالارىن ايرىقشا ورىنداۋدا كورسەتكەن اسقان ەرلىگى مەن باتىلدىعى ءۇشىن كاپيتان س.ن.تەمىرباەۆقا كسرو جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمىنىڭ جارلىعىمەن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلىپ, لەنين وردەنى مەن «التىن جۇلدىز» مەدالى تاپسىرىلدى.
قاتارداعى جاۋىنگەردەن كاپيتان شەنىنە دەيىن كوتەرىلىپ, اتقىشتار روتاسىن باسقارعان قوستانايلىق قاھارمان سوعىستى بەرليندە اياقتادى.
س. تەمىرباەۆ 1983 جىلدىڭ 15 ماۋسىمىندا دۇنيەدەن ءوتتى. باتىردىڭ ەسىمى ماڭگىلىك حالىق جۇرەگىندە ساقتالا بەرمەك.
ءنازيما وتاشەۆا
قوستاناي وبلىسى تاريحي-ولكەتانۋ
مۋزەيىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى
قوستاناي وبلىسى