جۋىردا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى قوسىنىنىڭ تابالدىرىعىنان ارىپتەسىمىز, وبلىستىق «ماڭعىستاۋ» گازەتىنىڭ ءفوتوتىلشىسى س.مايەمەروۆ قۋانا اتتادى. ينتەرنەت ارقىلى ۇلى وتان سوعىسىندا قازا تاپقان اتاسى ۇزاقباي تۇرىكمەنباي ۇلىن ۇزدىكسىز ىزدەپ جۇرگەن ول قاڭتار ايىندا ءبىر دەرەككە قول جەتكىزگەندەي بولعان ەدى. قىس بويى سايتتاعىلارمەن حات الماسىپ, دەرەكتەردىڭ انىقتىعىنا كوز جەتكىزۋمەن بولدى. جاز شىعىپ, ەڭبەك دەمالىسىنا شىعىسىمەن كورىكتى جەر ىزدەپ دەمالۋعا ەمەس, اتاسى جەرلەنگەن ورىنعا بارىپ قايتۋدى ءجون سانادى
جۋىردا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى قوسىنىنىڭ تابالدىرىعىنان ارىپتەسىمىز, وبلىستىق «ماڭعىستاۋ» گازەتىنىڭ ءفوتوتىلشىسى س.مايەمەروۆ قۋانا اتتادى. ينتەرنەت ارقىلى ۇلى وتان سوعىسىندا قازا تاپقان اتاسى ۇزاقباي تۇرىكمەنباي ۇلىن ۇزدىكسىز ىزدەپ جۇرگەن ول قاڭتار ايىندا ءبىر دەرەككە قول جەتكىزگەندەي بولعان ەدى. قىس بويى سايتتاعىلارمەن حات الماسىپ, دەرەكتەردىڭ انىقتىعىنا كوز جەتكىزۋمەن بولدى. جاز شىعىپ, ەڭبەك دەمالىسىنا شىعىسىمەن كورىكتى جەر ىزدەپ دەمالۋعا ەمەس, اتاسى جەرلەنگەن ورىنعا بارىپ قايتۋدى ءجون سانادى.
تۇرىكمەنباەۆ ۇزاقباي الاساپىران جىلدارى ماڭعىستاۋدان ۇدەرە كوشىپ, تۇرىكمەنستانعا تابان تىرەگەن قالىڭ قازاقتىڭ كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ ازاماتتارىنىڭ ءبىرى بولادى. ورىنبور قالاسىنان اسكەري وقۋ ورنىن ءبىتىرىپ كەلگەن ول ەلدە قاتارداعى ميليتسيا, ميليتسيا ءبولىمىنىڭ باستىعى بوپ قىزمەت ەتەدى. سوعىس باستالىسىمەن, ياعني 1941 جىلدىڭ قازان ايىندا بىرگە قىزمەتتە جۇرگەن 18 ميليتسيانىڭ بىرەۋى عانا جاسىنا بايلانىستى قالدىرىلىپ, قالعاندارى تۇگەلدەي مايدانعا اتتانادى. كەيىن اعاسى مايەمەردىڭ ۇيىندەگى جەڭگەسى «قاينىم سوعىسقا كەتەردە شۇلعاۋىن وراپ, كەرزى ەتىگىن كيىپ وتىرىپ «ىزعارلى بولدى-اۋ تابانىم, قايعىلى بولدى-اۋ زامانىم» دەگەن ەدى», دەپ ەسكە الادى ەكەن.
ۋكراينا مايدانىنا تۇسكەن ودان اراعا ءبىراز ۋاقىت سالىپ ساۋساقتارىن وق ج ۇلىپ تۇسكەندىكتەن گوسپيتالدا ەمدەلىپ جاتقاندىعىن, ءتاۋىر بولىسىمەن قايتادان سوعىسقا كىرەتىندىگىن ايتقان حات جانە ەكى ساۋساقسىز تۇسكەن سۋرەت كەلەدى. ال 1943 جىلى جەلتوقسان ايىندا قارا قاعاز كەلىپ تىنادى. ارتىندا قالعان ءۇش جاسار قىزى قارامىقتان شەتىنەپ كەتەدى دە, ازاماتتىڭ شاڭىراعىنىڭ كومەسكى وتى ءبىرجولاتا سونەدى. قازاقتىڭ باۋىرمالدىق سىيلاستىعىنا ساي, اعاسى مايەمەردىڭ ۇلى سارسەنباي 18 جاسقا تولعانعا دەيىن ۇزاقباي اعاسىنىڭ اتىندا بولادى.
– قارا قاعاز كەلگەنمەن, اتامىزدىڭ قايدا جەرلەنگەنىن بىلمەي كەلگەن ەدىك. عالامتور ارقىلى حابارى شىققان سوڭ, قالاي شىدارسىڭ؟ ەڭبەك دەمالىسىمدى العاننان كەيىن اعاممەن بىرگە كيەۆتەن ءبىر-اق شىقتىم. ودان ءارى پويىزبەن, تاكسيمەن ءجۇرىپ وتىرىپ, كيروۆوگرادسكايا وبلىسىنداعى الەكساندروۆسكي اۋدانىنىڭ كوسوۆكا سەلوسىنداعى باۋىرلاستار زيراتىنا اتباسىن تىرەدىك. ۋكرايندار دا ءوزىمىز سەكىلدى قوناقجاي حالىق ەكەن, تاڭ اتىسىمەن مالدارىن ورىسكە ايداپ جۇرگەن ولار زيرات باسىنان ءبىزدى كورىپ, ماڭىمىزعا جينالا باستادى. ءبىرى اۋىلدىڭ اكىمىن, ياعني سەلسوۆەتتەرىن شاقىردى.
باۋىرلاستار زيراتىندا 128 جاۋىنگەر جەرلەنگەن ەكەن, سونىڭ تەك ەكەۋى عانا قازاق. ءبىرى – مەنىڭ اتام, ەكىنشىسىنىڭ اتى-ءجونى – حالمۇراتوۆ نۇرمۇران. ءارىپ قاتەلەرى بولۋى دا مۇمكىن, سەبەبى مەنىڭ اتامدى «تۋركۋمباەۆ» دەپ جازعان. جانە ءبىر ايتا كەتەرلىگى, وسى بوزداقتاردىڭ كوپشىلىگى 1943 جىلعى 27-28 قاراشا كۇندەرى اجال قۇشىپتى. مۇراجايداعى جانە سايت ارقىلى تاپقان دەرەكتەردە اتامدى سەرجانت, ءبولىم كومانديرىنىڭ ورىنباسارى دەپ تىركەگەن. ال زيراتتا «قاتارداعى جۋىنگەر» دەپ جازىلىپتى. اتامىزدىڭ رۋحىنا باعىشتاپ قۇران اياتتارىن وقىپ, قوس ۋىس توپىراعىن العان بىزدەرگە سەلسوۆەت سەرگەي ديۋكوۆ زيراتتىڭ مەكتەپ قاراۋىندا ەكەندىگىن, ۇنەمى تازالىق جۇمىستارىن جۇرگىزىپ وتىراتىندىعىن ايتتى. زيرات باسىنا جيىلعانداردى دەرەۋ ۇلكەن زالعا جيعان باسشى بىزگە زور ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, كوسوۆكاعا باۋىرلارىن ىزدەپ, الىستان كەلگەن العاشقى قوناقتار ەكەندىگىمىزدى جەتكىزدى.
كوسوۆكا كەسكىلەسكەن سوعىس جۇرگەن جەر, بۇگىندە جاسىل القاپقا بوككەن ورماندى دالا تابانىندا قاندى ويراندار ءىزى جاتىر. ءتىپتى, كۇنى بۇگىنگە دەيىن تۇرعىندار سوعىستان قالعان سارقىنشاق بەلگىلەردى – ادام سۇيەكتەرىن, قارۋ-جاراق سىنىقتارىن تاۋىپ الادى ەكەن. جاۋىن-شاشىندى كۇندەر سوعىس قيمىلدارىنا دا وزىندىك اسەرىن تيگىزىپتى. كوسوۆكانى باسىپ العان نەمىستەر اۋىلدىڭ ءبىر بەتىندەگى بيىك جالعا تەك تانكىلەرمەن عانا شىعۋ مۇمكىن بولعاندىقتان, وزگە قارۋ-جاراقتارىن وسى اۋىلعا شوعىرلاندىرعان كورىنەدى.
سەرىكتىڭ تاعى ءبىر جاڭالىعى, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ايتۋىمەن س