الەمدىك داعدارىسقا الاڭداۋشىلىعىن بىلدىرگەن الماتىلىق كاسىپكەرلەر «بيزنەستىڭ بولاشاعى قانداي بولادى؟» دەگەن تۇيتكىلدى ساۋالعا جاۋاپ ىزدەي وتىرىپ, ءوندىرىستى ساقتاپ قالۋ شارالارىن تالقىلادى.
الماتى قالاسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى ناريمان ابىلشايىقوۆ وڭىرلىك ەكونوميكادا سىرتتان اكەلىنەتىن تاۋارلار باعاسىنىڭ شەتەل ۆاليۋتاسىنا تاۋەلدىلىگى تۇرعىسىندا ءسوز قوزعادى. بىلتىر الماتى قالاسىنداعى يمپورتتىڭ ۇلەسى 13,5 ملرد دوللاردى قۇراسا, كورسەتكىش سالىستىرمالى كەزەڭنەن 4,7 پايىزعا ارتىق. مىسالى, ءبىر جىلدا 608 670 مىڭ دوللارعا 1 216 توننا ۇيالى تەلەفون, 472 413 مىڭ دوللارعا 3,3 ملن توننا تابيعي گاز, 461 782 مىڭ دوللارعا 539 توننا ۇشاقتار مەن ۇشۋ اپپاراتى, 457 029 مىڭ دوللارعا 10 733 توننا ءدارى-دارمەك ساتىپ الىنعان. ال اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ يمپورتى 492 ازىق-ت ۇلىك يمپورتى 1 019,6, جيھاز جانە اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبى ونىمدەرى 567 جەڭىل ونەركاسىپ ونىمدەرى 345,7 ملن دوللاردى قۇراعان.
ىشكى نارىقتىڭ يمپورتقا تاۋەلدىلىگىن قۇپتاعان «The Boss Media Group» جشس ديرەكتورى ماكسيم بارىشەۆ بۇگىندە ەلىمىزگە باتىس ەلدەرى مەن قىتايدان اكەلىنەتىن تاۋارلاردىڭ كوپتىگىنە نازار اۋداردى. سوندىقتان باعانىڭ شارىقتاۋىنا توقساۋىل قويۋدا شاراسىز ەكەنىمىزدى بىلدىرە كەلە سوڭعى ۋاقىتتا كوپتەگەن كاسىپكەرلەر ءۇشىن رەسەي ەلىنەن تاۋار تاسىمالىنىڭ ءتيىمدى بولعانىن ايتادى. «مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋى تەڭگەمەن قاتار رۋبل باعامىنا دا كەرى اسەرىن تيگىزىپ وتىر. بۇل ءوز كەزەگىندە كومپانيالاردىڭ ونىمىنە, قىزمەتىنە سۇرانىستى ازايتادى. تاۋار باعاسى قىمباتتاپ, تۇرعىنداردىڭ تابىسىنا دا ايتارلىقتاي اسەر ەتەدى. سوندىقتان Lean management ارقىلى كومپانيانىڭ ينفراقۇرىلىمىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان ينۆەستيتسيا كولەمىن قىسقارتىپ, نارىقتاعى تاۋارلاردىڭ باعاسىن دا قىمباتتاتۋعا تۋرا كەلەدى», دەپ اتاپ ءوتتى م.بارىشەۆ.
ال «سەميراميدا» تىگىن فيرماسى» جشس ديرەكتورى ناتاليا احشاباەۆا نارىقتاعى جيىرما جىلدان استام مەرزىمدە ءۇش دەۆالۆاتسيانى وتكەرگەندىگىنە توقتالدى. مۇنىڭ سالدارى وندىرىسكە كەرى ىقپالىن تيگىزىپ, كومپانيانىڭ باعا ساياساتىنا دا اسەر ەتكەن. ويتكەنى وندىرىستە جىپتەن باستاپ, تۇيمە, ماتاعا دەيىنگى بارلىق شيكىزات شەتەلدەردەن اكەلىنەدى. ال شيكىزات قۇنى دوللار مەن ەۋروعا تاۋەلدى. «ەگەر دوللار باعامى وسىلاي وسە بەرەتىن بولسا, تاۋارلار باعاسىن قايتا ەسەپتەۋگە تۋرا كەلەدى. الايدا بۇل قادامعا شيكىزات ساتىپ الۋ بارىسىندا عانا بارامىز. ال كوكتەم, جازعى ۇلگىلەر بۇرىنعى باعامەن ساتىلاتىن بولادى» دەپ اتاپ وتكەن ن.احشاباەۆانىڭ ايتۋىنشا, ۆاليۋتا باعامىنا تاۋەلدى بولماۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى جەڭىل ونەركاسىپپەن قاتار, اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ىشكى نارىقتى دامىتۋ قاجەت. ونداي جاعدايدا كيىم دە, ازىق-ت ۇلىك تە قولجەتىمدى بولماق. ءارى مۇنايدان تۇسكەن قارجىعا تاۋەلدىلىكتەن ارىلامىز. سوندىقتان مەملەكەت ىشكى جانە سىرتقى نارىقتاعى تاۋار وتكىزۋ باعىتىنا باسىمدىق جاساۋى كەرەك.
باعانىڭ ءوسۋى ەلىمىزدىڭ تۋريزم سالاسىنىڭ دا تۇرالاۋىنا سوقتىرادى. قازاقستان تۋريستىك قاۋىمداستىعىنىڭ جەتەكشىسى راشيدا شايكەنوۆا تەڭگە باعامىنىڭ قۇلدىراۋى تۋريزم سالاسىنا كەرى اسەرىن تيگىزىپ قانا قويماي, ىشكى جانە سىرتقى تۋريزم مۇمكىندىكتەرىن شەكتەيتىن بولادى, دەپ اتاپ ءوتتى. دوللار باعامىنىڭ ءوسۋى مەن كوروناۆيرۋستان ساقتىق شارالارى قازاقستاندىقتاردىڭ شەتەلدەرگە شىعۋىنا, سونداي-اق سىرتتان تۋريستەردىڭ كەلۋىنە دە توسقاۋىل بولادى. ر.شايكەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي جاعدايدا ىسكەرلىك ماقساتتاعى تۋريزم عانا قالادى. ارينە دەمالىستى قالايتىندار ءۇشىن ەل ىشىندەگى دەمالىس ورىندارى مەن كۋرورتتارعا سۇرانىستىڭ ارتۋى مۇمكىن. بىراق مۇنىڭ دا وزىندىك قيىندىقتارى تۋىنداۋى مۇمكىندىگىن اتاپ وتكەن ر.شايكەنوۆا يمپورتتىق تاۋارلار باعامىنىڭ ءاربىر وتباسى بيۋدجەتىنە اسەرى دەمالىس شىعىندارىن شەكتەۋگە سوقتىراتىنىن دا جوققا شىعارمادى. سوندىقتان دا الەمدىك داعدارىس جاعدايىندا بىرقاتار تۋريستىك كومپانيالارعا نارىقتان كەتۋگە تۋرا كەلەدى. ال قالعاندارى ەكونوميكالىق جاعدايدى باقىلاي وتىرىپ, تۇتىنۋشىلار سۇرانىسىنا قاراي جۇمىسىن جالعاستىرا بەرەدى.
«Izo-Market KM» جشس باس ديرەكتورى كونستانتين بوسيكوۆ جىلۋ-قاپتاۋ ماتەريالدارىن تاسىمالداۋداعى ءىرى كومپانيا باسشىسى رەتىندە دوللار باعامىنىڭ تاسىمال بارىسىنا اسەرىنە توقتالدى. «شيكىزاتتى دا, دايىن ءونىمدى دە شەتەلدەن ساتىپ الامىز. دوللار باعامى وسكەن سايىن كومپانياعا دا تاۋار باعاسىن قىمباتتاتۋعا تۋرا كەلەدى. تاجىريبە كورسەتكەنىندەي, باعا وزگەرگەن كەزدە تۇتىنۋشىلار ازايىپ, ساتۋ دەڭگەيى تومەندەيدى. سالدارىنان بيزنەس قۇلدىرايدى», دەپ اتاپ ءوتتى.
داعدارىستى جاعدايدا سەرگەكتىك تانىتىپ, قۇلدىراۋعا ەمەس, بيزنەستى دامىتۋدىڭ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋ قاجەتتىگىن ايتىپ, بيزنەس وكىلدەرىن تىڭ يدەيالارعا شاقىرعان ناريمان ابىلشايىقوۆ كوپتەگەن ءونىم تۇرلەرىن ەل ىشىندە وندىرۋگە دايىن بولماعانىمىزبەن دە, يمپورتتىق باسىمدىقتاردى وتاندىق ونىممەن الماستىرۋعا مۇمكىندىكتىڭ بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
الماتى