«اكادەميك كەڭەس نۇرپەيىس جانە قازاق مەملەكەتتىلىگىنىڭ جاڭعىرۋ تاريحى» عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسياسى ءوتتى

كورنەكتى عالىم, اكادەميك, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن عىلىم جانە تەحنيكا قايراتكەرى كەڭەس نۇرپەيىس 1946–1952 جىلدارى الماتى قالاسىنداعى № 18 جامبىل اتىنداعى ەر بالالار ورتا مەكتەبىندە, 1952–1957 جىلدارى س.م. كيروۆ اتىنداعى قازمۋ-دىڭ تاريح فاكۋلتەتىندە ءبىلىم العان. 1958 جىلى ش.ش. ءۋاليحانوۆ تاريح, ارحەولوگيا جانە ەتنوگرافيا ينستيتۋتىنا عىلىمي قىزمەتكە شاقىرىلعان بىلىكتى مامان وسى ينستيتۋت قابىرعاسىندا ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن قىزمەت ەتىپ, كىشى عىلىمي قىزمەتكەردەن بەلگىلى عالىم, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگىنە دەيىنگى قيىندىعى مەن عىلىمنىڭ قىم-عۋىت تىرلىگى قاتار ورىلگەن جىلداردان ءوتتى. قازاق قىزدار پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا ۇزاق جىلدار بويى وقىتۋشىلىق قىزمەتپەن اينالىسۋى دا عالىم ومىرىندەگى تاجىريبەسى مول جىلداردىڭ قاتارىنا ەندى.

القالى جيىنعا جينالعان عالىمدار قاۋىمى ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتى قابىرعاسىندا كەڭەس نۇرپەيىس ۇلى اتىنداعى كابينەتتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىسىپ, عالىمنىڭ شاكىرتتەرىنە ىزگى تىلەكتەرىن ءبىلدىردى.

«كونفەرەنتسياعا بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرى مەن جەتەكشى عالىمداردىڭ, جاس تاريحشىلار مەن باق وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋى – وتاندىق تاريح عىلىمىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا ىرگەلى عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزگەن جانە جوعارى بىلىكتى عىلىمي كادرلاردى دايىنداۋعا بەلسەنە قاتىسقان, قازىرگى زامانداعى قازاقستان تاريحىنىڭ كۇردەلى ماسەلەلەرىن زەرتتەگەن تانىمال زەرتتەۋشى, اكادەميك كەڭەس نۇرپەيىس ۇلىنىڭ عىلىمي مۇراسىنا دەگەن ۇلكەن قىزىعۋشىلىقتىڭ بار ەكەنىن كورسەتەدى», دەيدى ۇيىمداستىرۋشىلار.

ق.نۇرپەيىس  500-گە جۋىق عىلىمي جانە عىلىمي-كوپشىلىك جۇمىستاردىڭ, سونىڭ ىشىندە جيىرمادان اسا مونوگرافيانىڭ اۆتورى. عالىمنىڭ زەرتتەۋلەرى 1916 جىلى قازاق حالقىنىڭ ۇلت-ازاتتىق قوزعالىسىنىڭ, 1917 جىلى ەكى رەۆوليۋتسيانىڭ جانە 1918-1920 جىلداردا ازاماتتىق قاقتىعىستار تاريحىنا, حح عاسىردا ۇلتتىق-مەملەكەتتىك قۇرىلىس تاريحىنىڭ, ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە قازاقستاننىڭ قوعامدىق-ساياسي ءومىرىنىڭ ماسەلەلەرىنە ارنالدى. زەرتتەۋدىڭ العاشقى ناتيجەلەرى عىلىمي جۇرتشىلىقتىڭ جوعارى باعاسىن العان «الاش ءھام الاشوردا» مونوگرافياسىندا باياندالعان.

القالى جيىن اياسىندا مودەراتور, ش.ش. ءۋاليحانوۆ ات. تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ كەڭەسشىسى, س.ع.د., پروفەسسور س.بورباسوۆ,  اقىن, دراماتۋرگ, قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ن.ورازالين, ۇعا اكدەميگى ب.قالي ۇلى, ءال-فارابي ات. قازۇۋ ورتالىق ازياداعى ءداستۇرلى وركەنيەتتەردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, ت.ع.د., پروفەسسور ت. وماربەكوۆ,  رەسەي فەدەراتسياسىنان پروفەسسور د.امانجولوۆا, قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى ت.بەرلىباەۆ, «ادىلەت» تاريحي-اعارتۋ قوعامى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, ت.ع.ك. ب.قويشىباي, قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دەكانى ج. اشىربەكوۆا, «عىلىم ورداسى» رمك قىزمەتكەرى, ك. نۇرپەيىس ۇلىنىڭ كۋرستاسى ع.بيباتىروۆا ءسوز سويلەپ, ت.ب. بايانداماشىلار عالىمنىڭ  عىلىمي مۇراسىن تالداپ, تاريح عىلىمىنداعى  جولىن سارالادى.  

كونفەرەنتسيا بارىسىندا ارنايى قارار قابىلدانىپ, وندا جىل سايىن قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرگە «نۇرپەيسوۆ وقۋلارىن» وتكىزۋ, قازاقستان عىلىمى تاريحىنىڭ مۋزەيىنە كەلۋشىلەر ءۇشىن اكادەميك كەڭەس نۇرپەيىستىڭ مۇراسىمەن تولىقتىرۋ, كونفەرەنتسيا ماتەريالدارىن جوو-نىڭ تاريح كافەدرالارى مەن كىتاپحانالارىنا جىبەرۋ, جاڭادان اشىلعان كەڭەس نۇرپەيىس ۇلى كابينەتىن ماتەريالدارمەن تولىقتىرىپ وتىرۋ,  جاڭادان ۇيىمداستىرىلعان ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىنىڭ بىرىنە كەڭەس نۇرپەيىس ەسىمىن بەرۋ تۋرالى ءوتىنىش جاساۋ مەن «وتان تاريحى» جۋرنالىندا بۇگىنگى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا ارنالعان ماقالا جاريالاۋ تۋرالى ايتىلدى.

الماتى