لاتىن ءالىپبيىنىڭ جاڭا نۇسقاسىن دايىنداۋ بولاشاققا باعدار ىسپەتتى. قاپىسىز قامدانۋدى قاجەت ەتەدى. جاڭا ءالىپبي ءتىلىمىزدىڭ بار بوياۋى مەن اجارىن, اۋەزدىلىگى مەن ناقىشىن بەرە العانى ءجون. كوپشىلىكتى الاڭداتىپ وتىرعان دا وسى ماسەلە.
وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسى ءتىل ماماندارىنىڭ, عالىمداردىڭ قاتىسۋىمەن لاتىن ءالىپبيىنىڭ جاڭا نۇسقاسىن تالقىلاۋ ماقساتىندا كەلەلى كەڭەس وتكىزدى. تىلدەردى دامىتۋ جانە ونوماستيكا ءبولىمىنىڭ باسشىسى ايگۇل تالپاقوۆا جۋىردا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە قاراستى ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى ء«تىل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ عالىمدارىمەن بىرلەسىپ, لاتىن الىپبيىنە بايلانىستى ونلاين سەمينار وتكىزگەنىن, وندا لاتىن ءالىپبيىنىڭ جەتىلدىرىلگەن نۇسقاسى تالقىلانعانىن ايتىپ ءوتتى. قۇرامىنا 70-كە جۋىق ءتىل عالىمى كىرگەن ورفوگرافيالىق جۇمىس توبى اقپان ايىندا رەسپۋبليكا كولەمىندە اشىق تالقىلاۋعا ۇسىنىلعان ءۇش نۇسقانىڭ ىشىنەن ء«ا» نۇسقاسىن تاڭداپ وتىر. وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسى وتكىزگەن جيىندا دا وبلىستىق وقۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ ماماندارى, ۋنيۆەرسيتەت وقىتۋشىلارى ءالىپبيدىڭ وسى جوباسىن قولدايتىندىقتارىن جەتكىزدى.
وسى ارادا, ء«ا» نۇسقاسىنىڭ ارتىقشىلىعى قانداي دەگەن ماسەلەگە كەلسەك, عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, بۇل جوبالىق نۇسقادا قازاق تىلىندە قالىپتاسقان ءالىپبي داستۇرىنە ساي ارىپتەردىڭ رەتتىلىگى مەن جۇيەلىلىگى قالپىنا كەلتىرىلدى. ەسكەرىلگەن ۇسىنىستار مەن پىكىرلەردىڭ نەگىزىندە جاڭا قازاق ءالىپبيىن كوپشىلىككە وڭاي ۇيرەتۋگە, كوز جانە قول داعدىسىن تەز قالىپتاستىرۋعا, سونداي-اق ونىڭ ەملە ەرەجەلەرىن مەڭگەرتۋگە دە قولايلى بولماق. عالىمدار ۇسىنىپ وتىرعان الىپبيدە 31 ءارىپ بار, ونىڭ 4-ەۋى ۋملاۋت, برەۆيس, ماكرون, سەديل دياكريتيكالىق تاڭباسى ارقىلى بەرىلگەن.
جوباداعى دياكريتيكالىق تاڭبالار لاتىن الىپبيىمەن جازاتىن كوپتەگەن تىلدە قولدانىلادى, مىسالى, ۋملاۋت نەمىس, شۆەد, يسلاند, فين, ۆەنگر, تۇرىك, ازەربايجان الىپبيلەرىندە دە جىڭىشكە داۋىستى دىبىستىڭ تاڭباسىن بىلدىرەدى. برەۆيس ەسپەرانتودا, مولدوۆا جازۋىندا, تۇرىك الىپبيىندە داۋىسسىزدىڭ تاڭباسىنا, سەديل فرانتسۋز, تۇرىك, لاتىش الىپبيلەرىندە ىزىڭ داۋىسسىزدارعا, ماكرون داۋىستىلارعا نەمەسە داۋىستى قاتارىنا وتكەن داۋىسسىزدارعا پايدالانىلادى. سوندىقتان قازىرگى الەمدە لاتىندى بىلەتىن كەز كەلگەن جازارمان, تىلىنە, ۇلتىنا قاراماستان, ۋملاۋتتى ءارىپتىڭ جىڭىشكە داۋىستى دىبىس ەكەنىن, سول سياقتى ايتىپ كەتكەن باسقا دا دياكريتيكانىڭ دىبىستىق مازمۇنىن بىردەن اجىراتادى. جيىندا ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى ء«تىل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ عىلىمي حاتشىسى انار فازىلجانوۆانىڭ ونلاين رەجىمدە جاساعان بايانداماسى تىڭدالىپ, عالىم ءوز سوزىندە لاتىن ءالىپبيىنىڭ جاڭا نۇسقاسىنا ەگجەي-تەگجەيلى توقتالىپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, جاڭا الىپبيدە داۋىستى دىبىستاردىڭ جىڭىشكە سىڭارىن بەلگىلەۋشى دياكريتيكالىق تاڭبا رەتىندە ۋملاۋت الىنعان, سەبەبى ۋملاۋتتىڭ تاڭباسىندا «جىڭىشكەلىكتى ءبىلدىرۋ» دەگەن كونتسەپتى عانا بار. سونىمەن بىرگە ۋملاۋتپەن جىڭىشكە داۋىستى دىبىس ارىپتەرىن تاڭبالاعان لاتىن ءالىپبيلى تىلدەردىڭ قاتارى كوپ: نەمىستەر, شۆەدتەر, ۆەنگرلەر, تۇرىكتەر, ازەربايجاندار, تۇرىكمەندەر جانە تاعى باسقالارى.
لاتىن ءالىپبيىنىڭ جاڭا نۇسقاسىن تالقىلاۋعا ارنالعان جيىنعا قاتىسقان اقمولا وبلىستىق وقۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى قاراتاي تولەكەەۆ, ورتالىقتىڭ ادىسكەرى اسەمگۇل قارساقباەۆا, شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى لايس قاپەز ۇلى ءتارىزدى ءتىل ماماندارى ءالىپبيدىڭ ء«ا» نۇسقاسىن قولدايتىندىقتارىن جەتكىزدى.
اقمولا وبلىسى