قاراسازدا شالقىدى اباي جىرى

كەشكە الماتىدان كەلگەن اقىن-جازۋشىلار, مادەنيەت جانە ونەر قايراتكەرلەرى, جەتىسۋ جۇرتشىلىعىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. جينالعاندار ۇلى اقىننىڭ مۇراسىنا جاڭاشا كوزقاراستارمەن باعا بەرۋگە تىرىستى.

سەمەي مەن جەتىسۋ ءبىر-بىرىنەن شالعايدا جاتسا دا, ولاردى بىرىكتىرەتىن رۋحاني كۇش بار. ول – قارا ولەڭ! اباي قازاقتىڭ ءوزىن دە, ءسوزىن دە تۇزەتۋ ءۇشىن ولشەۋسىز ەڭبەك ەتتى. «قالام تارتقان قازاقتىڭ ءبارى دە اقىن, اباي بىراق قايتادان ءتىرىلى مە» دەگەن مۇقاعالي دا كەمەڭگەر ۇستازىنىڭ اماناتىن ابىرويمەن ورىنداۋ جولىندا ايانعان جوق. اعارتۋشىلىق مۇراتتار, كۇرەسكەرلىك ماقساتتار ەكى تۇلعانى ۇلتتىق كەمەلدىككە جەتەلەدى. سوندىقتان بۇگىنگى كۇنى ەكى ءوڭىردىڭ ەلى ابايدىڭ مەرەيتويىنا جۇرەكجاردى لەبىزىن ارناپ, قۋانعاندارى جاراسىپ تۇرعانداي. قاراساز – جيدەبايعا, ەلشەنبۇيرەك – شىڭعىستاۋعا, شالكودە – قاراۋىلعا تۋىسقاندىق سالەمىن جولدادى. اباي تويىنا ءان-جىردان شاشۋ شاشتى. بۇل كورىنىستەر مەرەيتويدىڭ كوركىن ودان ءارى اشا ءتۇستى.

قاراسازعا كەلگەن قوناقتار ەڭ الدىمەن مۇقاعالي اقىننىڭ ەسكەرتكىشىنە گۇل شوقتارىن قويدى. مەموريالدىق مۋزەيگە باس سۇقتى. بۇل – وزگەرمەيتىن داعدى, جازىلماعان زاڭدىلىق. ەڭ قىزىعى, كوپشىلىككە مۋزەي جادىگەرلەرىن عىلىمي قىزمەتكەرلەر ەمەس, قاراسازداعى البان اسان بارمانبەك ۇلى اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ وقۋشىلارى تانىستىردى. ولار اباي مەن مۇقاعالي ولەڭدەرىن اعىلشىن, ورىس, قىتاي تىلدەرىندە مۇدىرمەي وقىعاندا بالالارعا سۇيىنبەگەن جان قالمادى. ادەبي كەشتى رايىمبەك اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى نۇربول ساعاتبەك ۇلى اشتى. ءحانتاڭىرى ەتەگىندەگى تاۋلى ءوڭىردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن قىسقاشا تانىستىرا كەلىپ, مۇقاعالي ەلىنىڭ ابايتانۋعا بارىنشا نازار اۋدارىپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتتى.

– مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «اباي جانە ءححى عاسىرداعى قازاقستان» اتتى ماقالاسىن ءبارىمىز زەيىن قويىپ وقىدىق. وندا رۋحاني قۇندىلىقتار تۋرالى كەڭىنەن ايتىلعان. اباي عيبراتتارىن ءتۇسىنۋ, ۇلىلىق ءنارىن سانامىزعا ءسىڭىرۋ باستى قاجەتتىلىك, – دەدى نۇربول ساعاتبەك ۇلى.

ال قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, اقىن اقبەرەن ەلگەزەك اباي ارمانىن ازاتتىق مۇددەسىمەن ۇشتاستىرعان الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنە تالداۋ جاساي كەلىپ, ماعجان جۇماباەۆتىڭ شىعارماشىلىق سىرلارىنا توقتالدى. اباي تالىمىنە دەن قويعان ماعجاننىڭ حاكىم تۇتاتقان وتتى قالاي لاۋلاتقانىن ناقتى مىسالدارمەن كورسەتتى. جۇرتتى قىزىقتى اڭگىمەگە قانىقتىردى.«جەتىسۋ» تەلەارناسى ديرەكتورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, بەلگىلى جازۋشى سەرىك ابىكەن ۇلى ابايدى ۇلگى تۇتقان ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ ۇلى اقىن جولىن جالعاستىرۋدا مۇراگەرلىك مىندەتىن ادال اتقارعانى جايلى ءسوز ەتتى. ابايدىڭ جيناعىنا ءىلياس جانسۇگىروۆ تەرەڭ ويلارمەن ورىلگەن العىسوز جازعانىن مازمۇندى ەتىپ ايتىپ بەردى.

اباي ۇلتتىق مادەنيەتتى جان-جاقتى كەمەلدەندىرىپ, ۇلتتىق ونەردى دە بيىككە كوتەرگەن تۇلعا. ماسەلەن, قازاق اندەرىن جەتىلدىرىپ ەۋروپالىق دەڭگەيگە جەتكىزگەن. باتىستىڭ رومانستارىن ۇلتتىق اۋەندەرمەن تولىقتىردى. ناتيجەسىندە «تاتيانانىڭ قىرداعى ءانى» سەكىلدى كوركەم تۋىندىلار ومىرگە كەلدى. ول «جەلسىز تۇندە جارىق اي», «ايتتىم سالەم, قالامقاس» بولىپ جالعاستى. اباي  ونەگەسى – ونەردىڭ بۇگىنگى وكىلدەرى ءۇشىن دە ماڭگىلىك ولشەم. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, كومپوزيتور بەيبىت دالدەنباي وسى جايىنداعى ويلارىن ورتاعا سالدى.

اباي جانە مۇقاعالي! بۇل ۇندەستىكتىڭ ءجونى بولەك. مۇقاعالي ونى «اباي جاققان ءبىر ساۋلە سونبەۋ ءۇشىن» دەگەن جىر جولدارى ارقىلى تۇسىندىرگەن ەدى. «مۇقاعالي» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى باتىق ءماجيت ۇلىنىڭ سوزىندە وسىلاردىڭ ءبارى قامتىلدى.

– اباي مەن مۇقاعالي قازاقتىڭ ءسوزىن تۇزەدى. تۇزەلگەن ءسوزدى قيسايتۋعا, ۇلىلاردىڭ ەڭبەكتەرىن ەش كەتىرۋگە حاقىمىز جوق. بۇگىنگى باسقوسۋدان وسىنداي عيبرات الساق – ەرلەگەنىمىز! – دەدى باتىق ءماجيت ۇلى.

مۇقاعاليدىڭ ۇلى جۇلدىز ماقاتاەۆ قاراسازدا وتكەن ابايتانۋ شاراسىنا ريزالىعىن ءبىلدىردى. سونىڭ دالەلىندەي ەتىپ ويىن ءوزى جازعان ولەڭمەن جەتكىزدى.

حاكىم اباي ناقىلمەن وي قوسادى,

اقىن مۇقاڭ مۇڭداسىپ, سىرلاسادى.

ايتىڭدارشى, ءدۇيىم جۇرت, كەلەر ۇرپاق,

وسى ەكەۋدىڭ ورىنىن كىم باسادى؟! – دەدى جۇلدىز مۇقاعالي ۇلى.

كەش بارىسىندا اۋدان ونەرپازدارى باعدارلاماسى كەڭ كونتسەرت كورسەتتى. اباي اندەرى شىرقالدى. قازاق راديوسىنىڭ ديكتورى امانجان ەڭسەباەۆ ۇلى اقىننىڭ قارا ءسوزىن ناشىنە كەلتىرىپ وقىعاندا, قاراساز جۇرتىنىڭ كوزىنە ديكتور مۇقاعالي ەلەستەگەندەي بولىپ قالىڭ جۇرت تەبىرەندى. «مۇقاعالي وقۋلارى –2019» بايقاۋىنىڭ باس جۇلدەگەرى اتانعان سارا جۇماش اباي تويىنا ارناپ جىردان شاشۋ شاشتى.

ايتپاقشى, الماتى وبلىسى اۋداندارىندا اباي كۇندەرىن اتاپ ءوتۋ قاراسازدان باستالدى. ەكى الىپتىڭ رۋزى ۇرپاقتارىن قولداپ تۇرعانداي, ادەمى اسەرگە بولەدى.