قازاقستاندا اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىندا پايدالانىلاتىن جەرلەردىڭ جالپى كولەمى 91,7 ملن. گا, ونىڭ ىشىندە ەگىستىك جەرلەر 22,5 ملن. گا قۇرايدى. نەگىزگى ەگىستىك جەرلەردىڭ 70 پايىزى سولتۇستىك قازاقستان, قوستاناي, اقمولا, جانە پاۆلودار وبلىستارىندا شوعىرلانعان.
اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىنىڭ جالپى ەگىستىك كولەمى 2013 جىلى 21,4 ملن. گا قۇرادى, ءداندى داقىلدار 15,9 ملن. گا, ونىڭ ىشىندە بيداي 13,0 ملن. گا جەرگە ەگىلدى. اعىمداعى جىلى وسىمدىك شارۋاشىلىعىنداعى اۋىسپالى ەگىستەر قۇرىلىمىندا ءوندىرىس جاعدايىندا سۇرانىس جوعارى باسىم داقىلداردىڭ كولەمى ۇلعاياتىن بولدى. اسىرەسە, مايلى داقىلداردىڭ كولەمى 1,9 ملن. گا (وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ەگىس كولەمى 43,1 مىڭ گا جوعارى), مال ازىقتىق داقىلداردىڭ كولەمى 3,1 ملن.گا دەيىن (265 مىڭ گا جوعارى) ۇلعايدى.
قازاقستاندا اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىندا پايدالانىلاتىن جەرلەردىڭ جالپى كولەمى 91,7 ملن. گا, ونىڭ ىشىندە ەگىستىك جەرلەر 22,5 ملن. گا قۇرايدى. نەگىزگى ەگىستىك جەرلەردىڭ 70 پايىزى سولتۇستىك قازاقستان, قوستاناي, اقمولا, جانە پاۆلودار وبلىستارىندا شوعىرلانعان.
اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىنىڭ جالپى ەگىستىك كولەمى 2013 جىلى 21,4 ملن. گا قۇرادى, ءداندى داقىلدار 15,9 ملن. گا, ونىڭ ىشىندە بيداي 13,0 ملن. گا جەرگە ەگىلدى. اعىمداعى جىلى وسىمدىك شارۋاشىلىعىنداعى اۋىسپالى ەگىستەر قۇرىلىمىندا ءوندىرىس جاعدايىندا سۇرانىس جوعارى باسىم داقىلداردىڭ كولەمى ۇلعاياتىن بولدى. اسىرەسە, مايلى داقىلداردىڭ كولەمى 1,9 ملن. گا (وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ەگىس كولەمى 43,1 مىڭ گا جوعارى), مال ازىقتىق داقىلداردىڭ كولەمى 3,1 ملن.گا دەيىن (265 مىڭ گا جوعارى) ۇلعايدى.
اعىمداعى جىلى وسى ماقساتتارعا مەملەكەت تاراپىنان وسىمدىك شارۋاشىلىعى سالاسىن سۋبسيديالاۋعا بارلىق باعىتتار بويىنشا 31,5 ملرد. تەڭگە ءبولىندى, ال ونىڭ ىشىندە باسىمدى داقىلدار ءوندىرىسىن سۋبسيديالاۋعا – 18,6 ملرد. تەڭگە, مينەرالدى تىڭايتقىش جانە گەربيتسيد باعاسىن ارزانداتۋعا – 7,0 ملرد. تەڭگە جانە تۇقىم شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا 2,5 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلعان. وسىنشاما مول مولشەردە بولىنگەن قارجى اۋىلشارۋاشىلىق كاسىپورىندارىن جەدەل دامىتۋعا, ءوندىرىستى قايتا قۇرىپ وزگەرتۋگە جانە جەكەمەنشىك يەسى نىساندارىندا تاۋارلى ءونىم ءوندىرۋدى ارتتىرۋعا مۇمكىندىكتەر تۋدىرادى. الداعى جىلداردا وسىمدىك شارۋاشىلىعى ەلىمىزدە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەدى.
ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك ايماقتارىندا ورنالاسقان قوستاناي, اقمولا جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارى نەگىزىنەن ءداندى داقىلدار وسىرۋمەن اينالىسادى. ولار رەسپۋبليكاداعى استىقتىڭ 4/5 بولىگىن وندىرەدى. جالپى, وڭىردە ءداندى داقىلداردان باسقا دا اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن اۋىسپالى ەگىس تاناپتارىنا ورنالاستىرۋعا توپىراق-كليمات جاعدايلارى ءبىرشاما قولايلى جانە وندىرىلگەن استىق, ماي ءونىمىن ەكسپورتتاۋعا مۇمكىندىك مول.
اۋىسپالى ەگىس زەرتحاناسىنىڭ سوڭعى جىلدارداعى جۇرگىزىلگەن عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا ايماقتاعى ەگىستىك قۇرىلىمدارىن ارتاراپتاندىرۋعا تومەندەگى كەز كەلگەن اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن ءوسىرۋ ءتيىمدى بولىپ تابىلادى. اسىرەسە, اۋىسپالى ەگىستەردەگى ەگىستىك قۇرىلىمدارىن ءارتاراپتاندىرۋ باعىتىندا ءداندى داقىلدار اراسىنان ارپا, س ۇلى, تارىنى, ءداندى-بۇرشاقتى داقىلدارىنان اسبۇرشاق, نوقات, جاسىماقتى, مايلى داقىلداردان زىعىر, كۇنباعىس, قىشا جانە راپستى, جەمازىقتىق داقىلداردان اسبۇرشاق+س ۇلى قوسپاسى, جۇگەرى, كوپ جانە ءبىر جىلدىق شوپتەردى كىرگىزۋگە بولادى.
اۋىسپالى ەگىس زەرتحاناسىنىڭ كوپ جىلعى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ دەرەكتەرى وڭىردەگى وڭتۇستىك قارا توپىراقتا وسى اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن تازا ءسۇرى جەر تانابى ورنىنا وسىرگەندە ءار گەكتار اۋىسپالى ەگىستىڭ كولەمىنەن الىنعان استىقتىڭ ورتاشا ءونىمدىلىگى تومەندەگىدەي بولدى. ارپادان – 23,8 تس, س ۇلىدان – 23,2 تس, اسبۇرشاقتان – 13,3 تس, نوقاتتان – 12,0 تس, جاسىماقتان – 10,4 تس جانە زىعىردان 8,7 تس ءونىم الىندى.
ايتا كەتەتىن جايت, تازا ءسۇرى جەر تانابىنىڭ ورنىنا كەز كەلگەن اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن ءوسىرۋ قولايلى جانە ەگىس ەگىلەتىن جەرلەر بوس جاتپاي, ءتيىمدى پايدالانىلادى. وسى اتالعان داقىلداردى وڭدەلگەن جەرلەردە ءتيىمدى پايدالانۋ ماقساتىندا اۋىسپالى ەگىستەگى تازا ءسۇرى جەر تانابىنىڭ ورنىنا ورنالاستىرعاندا اينالدىرعان 3-4 اي كولەمىندە تۇراقتى استىق جانە مالازىقتىق ونىمدەر جينالىپ الىنادى. بۇل ءوز كەزەگىندە جالپى اۋىسپالى ەگىس كولەمىنەن استىق شىعىمىن ۇلعايتۋدى قامتاماسىز ەتەدى, قوسىمشا جاسىل بالاۋسا, پىشەن, سۇرلەم, مالازىقتىق ولشەم الىنىپ جانە وتە جوعارى ەكونوميكالىق تيىمدىلىكتى قۇرايدى.
ەڭ نەگىزگىسى, وسى اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن اۋىسپالى ەگىس كەستەسىندەگى تاناپتارعا ەنگىزگەندە توپىراقتىڭ بەتكى قاباتى ءوسىمدى ك كالدىقتارىمەن ءاردايىم جابىق كۇيدە بولىپ, توپىراقتى جىلدىڭ كەز كەلگەن مەزگىلدەرىندە بولاتىن ءارتۇرلى ەروزيادان قورعايدى جانە ۋاقىت وتە كەلە بىرتىندەپ توپىراقتىڭ قۇنارلىلىعىن قالپىنا كەلتىرەدى.
ەندى وسى داقىلداردى ءوندىرىس جاعدايىندا ەنگىزۋ ءۇشىن اۋىسپالى ەگىس جۇيەسىنىڭ ەگىستىك القاپتارىندا مىندەتتى تۇردە ەگىنشىلىكتىڭ جوعارى مادەنيەتى ساقتالۋى قاجەت, ءارامشوپتەرمەن كۇرەسۋ شارالارىن قۇشەيتۋ كەرەك جانە تاعى دا باسقا اگرونوميالىق شارالاردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدا ۇستاعان ءجون.
قورىتا ايتقاندا, سوڭعى جىلدارى اۋىل شارۋاشىلىعىنا پايدالانىلاتىن ەگىستىك جەرلەردىڭ ايماقتىق ەرەكشەلىكتەرىنە بايلانىستى قور ۇنەمدەيتىن تەحنولوگيالاردى قولدانۋ جانە قۇقىقتىق قارىم-قاتىناس جۇيەسى وزگەرۋى, باعا, نەسيە, قارجى ساياساتى ءبىرشاما رەفورمالانىپ, باسقارۋ مەحانيزمى جەڭىلدەتىلىپ جانە وڭىردەگى وندىرىسكە سۇرانىس جوعارى باسىم داقىلداردى ءوسىرۋ شارالارى ىسكە اسا باستادى, ال وسى اتقارىلعان ىستەر وسىمدىك شارۋاشىلىعىندا اۋىسپالى ەگىستەردى ءارتاراپتاندىرۋدا وتە كوپ مۇمكىندىكتەر بەرەدى.
الدابەرگەن قياس,
ا.ي.باراەۆ اتىنداعى استىق شارۋاشىلىعى
عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعىنىڭ اۋىسپالى
ەگىس زەرتحاناسى مەڭگەرۋشىسى.
شورتاندى.