تۇركىستانداعى ءا.قاراباەۆ كوشەسىندەگى 63-ۇيدە تۇراتىن ومار مۇسابەكوۆتىڭ تۇرمىسى تومەن وتباسىنا قالا اكىمدىگى «مەنىڭ كاسىبىم» جوباسى اياسىندا زانين دەپ اتالاتىن شۆەيتساريالىق اسىل تۇقىمدى ەكى ەشكى بەردى.
قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى تاجىبەك مۇساەۆتىڭ ايتۋىنشا, اكىمدىك بۇعان دەيىن ءوتىنىش بەرگەن 16 وتباسىنا قولدارىنان كەلەتىن كاسىبىن اشۋعا جاردەمدەسكەن ەكەن. ولاردىڭ ءبىرازىنا وندىرىستىك, قۇرىلىسقا قاجەتتى قۇرالدار, جەمشوپ قوسپالارىن شىعاراتىن شاعىن تسەح اشۋعا مۇمكىندىك جاساعان. رەسپۋبليكا بويىنشا ايجاني ادايقىزىنىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىپ جاتقان «مەنىڭ كاسىبىم» جوباسىنا قالا تۇرعىندارى ريزالىعىن ءبىلدىرىپ وتىر.
وتاناسى قۇربانكۇل ابدۋللاەۆانىڭ ۇيىندە بۇعان دەيىن ەكى ەشكى بار ەكەن. تاۋلىگىنە ءۇش ليتر ءسۇت بەرەتىن اسىل تۇقىمدى ەشكى اسىراۋ قالالىقتارعا قولايلى بولىپ وتىر. جەمشوبى سيىردان ارزانعا تۇسكەنىمەن قويماي, كوپتەگەن اۋرۋعا ەم ەشكى ءسۇتىن كورشى-كولەمگە ساتىپ تابىس تابادى ەكەن. بەس بالاسى بار وتباسىنىڭ يەسى دە جۇمىسسىز. وعان قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى «جاسىل ايماق» باعدارلاماسى بويىنشا جۇمىس تاۋىپ بەرۋگە ۋادە ەتتى.
ايتا كەتەرلىگى ەشكى ءسۇتى سۇيەك سىرقىراعاندا, بۋىن اۋىرعاندا شيپا. بۇگىندە عالىمدار ەشكى ءسۇتىنىڭ ەمدىك جانە اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋدا, اسىرەسە, قانازدىققا, تاعامدىق اللەرگيادا, تۋبەركۋلەزدە, اسقازان, ىشەك-قارىن جولدارى اۋرۋلارىندا, ديابەتتە, دياتەزدە, اعزانىڭ قورعانىس قىزمەتىن ارتتىرۋدا, اعزادان اۋىر مەتالداردىڭ تۇزدارى مەن راديونۋكليدتەردى شىعارۋدا جانە كوزدىڭ ناشار كورۋىندە پايدالى دەگەن قورىتىندى جاسادى. ەشكى سۇتىندە كالتسي, ماگني, فوسفور, مارگانەتس, مىس, ا, ۆ1, س جانە د دارۋمەندەرى, اسكوربين قىشقىلى بار. سيىر سۇتىنە قاراعاندا ەشكى سۇتىندە ۆ12 دارۋمەنىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن كوبالت مولشەرى 6 ەسە كوپ, ال كاليدىڭ جوعارى مولشەرى جۇرەك-قانتامىر جۇيەسىنىڭ قىزمەتىنە وڭتايلى اسەر ەتەدى. سيىر سۇتىندەگى تەمىرگە قاراعاندا ەشكى ءسۇتىنىڭ تەمىرى جاقسى سىڭەدى.
عالىمدار ەشكى ءسۇتىنىڭ اسىرەسە قانازدىقتىڭ الدىن الۋدا اسا ماڭىزدى ەكەنىن ايتادى. تۇركىستانداعى كوپ بالالى انالاردىڭ دەنى قانازدىقتان زارداپ شەگەدى. بالالاردى قورەكتەندىرۋدە سيىر سۇتىنە قاراعاندا اق ەشكى ءسۇتى پايدالىراق كەلەتىنىن دە ايتا كەتۋ كەرەك. ارينە, بالا ءۇشىن انا سۇتىنە جەتەتىن تاعام جوق, بىراق جاساندى نەمەسە ارالاس قورەكتەندىرۋدە اق ەشكى ءسۇتى انا ءسۇتىن الماستىرا الادى, ونى 6 ايدان اسقان بالالارعا قوسىمشا قورەك رەتىندە پايدالانۋعا بولادى.
ەسكەندىر ەرتاي
تۇركىستان وبلىسى