«ايشىلىق الىس جەرلەردەن, كوزدى اشىپ-جۇمعانشا, جىلدام حابار العىزدى» دەپ ءبارىمىز جاتتاپ وسكەن ىبىراي ولەڭىنىڭ ايتپاعى راسقا اينالدى. بۇگىنگى اقپاراتتىق تەحنولوگيا, جالپى ءبىز جاپپاي قولعا العان تسيفرلى جۇيەگە كوشۋ – وسى, ياعني ول تەك حابار الماسۋعا قاتىستى ەمەس, اۋقىمى كەڭ.
ىبىراي ۇستاز ولەڭىنىڭ اقيقاتقا اينالۋى دا دۇرىس, سەبەبى ول ارعى باستاۋىن قاسيەتتى دىنىمىزدەن العان. ويتكەنى سۇلەيمەن پايعامباردىڭ شاقىرتۋىمەن جولعا شىققان ءسابا ەلىنىڭ بيلەۋشىسى بالقيس پاديشانىڭ ءوزى قاتتى ۇناتاتىن, ءتىپتى ساپارعا شىعاردا ەڭ قيىن دا قۇپيا جەرگە تىعىپ, كىلتىن وزىمەن بىرگە الىپ جۇرەتىن اشەكەيلى تاعى ادامنىڭ وزىق ءىلىمى ارقىلى پاديشادان بۇرىن سۇلەيمەن پايعامبار الدىنا جەتكىزىلەتىنى, ونىمەن بىرگە ءسابا ەلىنىڭ سارايىنداعى دىبىس, شۋلاردىڭ دا بىرگە كەلگەندىگى تۋرالى مۇعجيزا بار. بۇدان عالىمدار قازىرگى تاڭداعى دىبىس پەن بەينەنى, ىبىراي ايتپاقشى, «كوزدى اشىپ-جۇمعانشا» اراقاشىقتىققا قاراماي جىلدام الدىرۋعا يشارا بولعاندىعىن, بولاشاقتا زاتتى, بۇيىمدى دا وسىلايشا جىلدام الدىرۋ قولجەتىمدى بولۋى مۇمكىن ەكەندىگىن تۇسپالدايدى.
ۋاقىتى كەلگەندە اركىم-اق زاماناۋي تالاپتارعا لايىقتى بەيىمدەلىپ, زامانعا ساي جەتىستىكتەرمەن قارۋلانا باستايدى. ءبىزدىڭ تسيفرلى جۇيەگە كوشۋىمىز بۇگىنگى تاڭ بيىگىندە – قاۋىرت جۇمىس, ماڭىزدى مىندەت, ال تۇپتەپ كەلگەندە ول – ۋاقىتى كەلگەندە بولماي تۇرمايتىن زامان تالابى, وزىق ويلى, ءىلىمى تەرەڭ ادامزات ۇرپاعى تۇتىنۋى ءتيىس يگىلىك.
ماڭعىستاۋدىڭ الەۋەتى
ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمى اپپاراتى جانىنداعى تسيفرلاندىرۋدى دامىتۋ ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى ادىلەت قياسوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2018 جىلى ايماقتا تسيفرلى تەحنولوگيالار بەس باعىتتا ەنگىزىلدى. ءوڭىردىڭ 89 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى 100% ينتەرنەتكە قوسىلعان. 36 مەديتسينالىق ۇيىم, ونىڭ ىشىندە 7 جەكە مەكەمە مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيە Damumed كەشەنىمەن قامتىلعان بولسا, ونى 6479 مەديتسينا قىزمەتكەرى پايدالانادى. ال ءبىلىم بەرۋدى تسيفرلاندىرۋ سالاسىندا ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا «مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارعا جولدامانى اۆتوماتتى تۇردە بەرۋ» مەملەكەتتىك قىزمەتى وبلىستاعى بارلىق 294 مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدا تولىق ىسكە قوسىلعان. قۇنى 15 ميلليون تەڭگە تۇراتىن جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى 1,5 ميلليون تەڭگەنى قۇرادى. سونداي-اق «mektep.edu.kz» اقپاراتتىق جۇيەسىنە, ياعني ەلەكتروندى جۋرنالدار مەن كۇندەلىكتەر جۇيەسىنە ءوڭىردىڭ 147 مەكتەبى قوسىلعان. 2017 جىلدىڭ قىركۇيەگىنەن باستاپ اتا-انالار مەن مۇعالىمدەرگە ارنالعان موبيلدى نۇسقالارى ىسكە قوسىلدى. ساندىق جۇيەگە ءوتۋ جولىنداعى كەزەكتى جوبا «ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ باستاۋىش, نەگىزگى, ورتا, جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ جالپى ءبىلىم بەرەتىن وقۋ باعدارلامالارى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا تىركەلۋ» مەملەكەتتىك قىزمەتى بولىپ سانالادى. بۇل جوبا ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى 141 مەكتەپتە بار. ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ «ەلەكتروندى كوللەدجى» جوباسىنا وبلىستىڭ 27 كوللەدجى قوسىلعان جانە كوللەدجگە قابىلداۋ بويىنشا قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋ بويىنشا جۇمىستار اياقتالدى.
ساندىق جۇيەنىڭ قۇقىققورعاۋ, قاۋىپسىزدىك سالاسىندا ماڭىزى زور. قاۋىپسىزدىك سالاسىندا «اقتاۋ قالاسىندا بەينەباقىلاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ» جۇزەگە اسىرىلۋدا. جوبا بويىنشا قوعامدىق ورىنداردا, اۋلالاردا, سونداي-اق شاعىن اۋداندارعا كىرەتىن جانە شىعاتىن جەرلەردە, ءىرى ساۋدا جانە ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىندا, وبلىس ورتالىعى اۋەجايىندا جانە ماڭعىشلاق تەمىر جول ستانساسىندا فوتوسۋرەت ارقىلى بەت-بەينەسىن جانە كولىكتىڭ مەملەكەتتىك نومىرلەرىن انىقتايتىن 600 كامەرانى ورناتۋ جوسپارلانعان. كامەرالاردان الىنعان كەسكىندەر جەدەل باسقارۋ ورتالىعى وپەراتورلارىنىڭ باسقارۋ تاقتالارىندا جانە جەرگىلىكتى پوليتسيا بولىمشەلەرىندە كورسەتىلەدى. بۇل يگىلىكتى پايدالانۋعا بەرۋ مەرزىمى 2019 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جوسپارلانعان بولاتىن. كولىك سالاسىندا اۋدانارالىق, وبلىسارالىق, قالاارالىق جانە قالالىق باعىتتاعى بارلىق اۆتوبۋس پەن شاعىن اۆتوبۋستار GPS سپۋتنيكتىك ناۆيگاتورلارىمەن جابدىقتالعان, InfoBus.kz موبيلدىك قوسىمشاسى جۇمىس ىستەيدى. اقتاۋدا BusReport ديسپەتچەرلىك جۇيەسى ىسكە قوسىلدى, وعان بارلىق قالالىق جانە قالا ماڭىنداعى اۆتوبۋستار قوسىلعان. سونىمەن قاتار «ەلەكتروندى تولەم جۇيەسى» جوباسىن ىسكە اسىرۋ «ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اۆتوبۋس پاركىن جاڭارتۋ» سالالىق جوباسىمەن بىرگە جۇزەگە اسىرىلادى. قازىرگى ۋاقىتتا ۆاليداتورلار قاناتقاقتى رەجىمدە قالالىق مارشرۋتتاردىڭ 2 اۆتوبۋسىنا ورناتىلدى.
تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق سەكتورىن تسيفرلاندىرۋ – اۋقىمدى شارا. اقتاۋ قالاسىندا 15 شاعىن اۋدانداعى 10 كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي «ە-شاڭىراققا» پيلوتتىق رەجىمدە قوسىلىپ, مالىمەتتەر الماسۋ 22 سۋ ەسەپتەگىشتەرىنەن (ASKUV), 11 جىلۋ ەسەپتەگىشتەن ونلاين رەجىمىندە بەرىلۋدە (OPUT), 13 ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋ قۇرالى (ASKUE) ىسكە قوسىلدى. اقتاۋدا قوسىمشا 628 ءۇي بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەگە قوسىلعان.
OPUT قوندىرعىسى ارقىلى تۇرعىنداردىڭ جىلۋ ماۋسىمىنداعى جيناقتارى 9,9 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. سونداي-اق ءبىر تۇرعىن ۇيگە مونوپوليالار سۋبەكتىلەرىنىڭ باقىلاۋشىلارىنىڭ كەلۋى 12-دەن 2 ەسەگە دەيىن ازايادى.
– وبلىس تۇرعىندارىنىڭ تسيفرلى ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ اياسىندا ەرىكتىلەر اراسىنان 40 جاتتىقتىرۋشى وقىتىلدى. وقىتۋ حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى, ورتا مەكتەپتەر, اۋىل اكىمدىكتەرى جانىنداعى وزىنە-ءوزى قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى سىندى 37 پۋنكتتە وتكىزىلدى. وقۋشىلاردىڭ جالپى سانى – 13 959, ونىڭ ىشىندە 4 051 – الەۋمەتتىك جاعىنان وسال توپتار وكىلدەرى بولدى, – دەيدى ءبولىم باستىعى.
جاڭا جوباعا قادام باستى
وڭىردە تسيفرلى جۇيەگە وتۋگە قاتىستى جۇمىستار جالعاسىن تابۋدا. بۇل, اسىرەسە مادەنيەت سالاسىنا قاتىستى دەۋگە بولادى. قازىرگى تاڭدا ماڭعىستاۋ وڭىرىندە زەرتتەلىپ, قۇجاتتالعان 13 مىڭنان استام تاريحي-مادەني نىسانداردىڭ 440-تان استامى مەملەكەتتىك قورعاۋعا الىندى, ونىڭ 21-ءى رەسپۋبليكالىق ماڭىزعا يە. 249 ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشى تولىقتاي زەرتتەلگەن دەسەك, ولارعا تاس ءداۋىرى سوڭىنداعى تۇرعىن كەشەندەر, قولا ءداۋىرى مەن ەرتە تەمىر داۋىرىندەگى ءدىني-جەرلەۋ نىساندارى, ورتاعاسىرلىق ەسكى قالالار, بەكىنىستەر, ۇلى جىبەك جولى بويىندا ورنالاسقان كەرۋەن سارايلارى, ارحەولوگيا, ساۋلەتتىڭ ۇلكەن جانە شاعىن فورمالارى كىرەتىن 140 كەشەندىك انسامبلدەر, سونىمەن قاتار ساۋلەت پەن قۇرىلىس مادەنيەتىن تانىتاتىن 60 ەسكەرتكىش جاتادى. ماڭعىستاۋداعى جەراستى مەشىتتەرى, قاۋىم-قويىلىمدارداعى قۇلپىتاستار مەن تامدار ەرەكشەلىكتەرى تۋريستەرگە زور اسەر سىيلايتىنى انىق. ماڭعىستاۋدىڭ كەڭ دالاسىنا شاشىراي ورنالاسقان وسى كيەلى نىساندارعا دا تسيفرلى جۇيە قادام باستى.
«رۋحاني جاڭعىرۋ» جانە «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلامالارى اياسىندا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ ينتەراكتيۆتى كارتاسى – ينتەرنەت-رەسۋرس جاساقتالدى. ىسكە اسىرۋ بارىسىندا قازاقستان نىساندارىنىڭ ۇلتتىق تىزىمىنە جانە جەرگىلىكتى ماڭىزى بار قاسيەتتى ورىندار تىزىمىنە ەنگىزىلگەن ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ 30 كيەلى جەرى تسيفرلاندىرىلدى, بۇل تۇرعىدا تابيعي لاندشافت پەن مادەني مۇرانىڭ ەسكەرتكىشتەرى, زايىرلى جانە مادەني ارحيتەكتۋراسى, كەسەنەلەر, سونداي-اق حالىقتىڭ جادىندا ماڭگى ساقتالعان تاريحي جانە ساياسي وقيعالارعا بايلانىستى ورىندار الدىڭعى كەزەكتە جوباعا ىلىكتى. ينتەراكتيۆتى كارتاعا تاعى 13 نىساندى قوسۋ مەجەلەنگەن. «QR-MANGYSTAU» موبيلدى قوسىمشاسىنىڭ كومەگىمەن كەلۋشى ارنايى باعدارلاۋسىز, قورىقتىڭ ۆەب-سايتىنا سمارتفونمەن شيفرلانعان سىلتەمەمەن تەگىن QR كودىن سكانەرلەۋ ارقىلى ايماقتىڭ تاريحي جانە مادەني مۇراسىنىڭ 20 نىسانى تۋرالى اقپاراتقا جىلدام قول جەتكىزە الادى.
سونداي-اق جۇزەگە اسىرىلۋ ۇستىندەگى «ماقامى ءماشھۇر ماڭعىستاۋ» سايتىندا تسيفرلى فورماتتاعى 200-گە جۋىق ترەكتەر – ايماقتا كوپ تاراعان, اقساقالداردىڭ جادىندا ساقتالعان حالىق اندەرى, مۋزىكالىق تۋىندىلار كورسەتىلگەن. سايتتا مۋزىكالىق ترەكتەردىڭ اۆتورلارى مەن ورىنداۋشىلارى, شىعارمالاردىڭ تاريحى, ءماتىن, ۆيدەو ورىنداۋ تۋرالى اقپارات بار. سايتتا تەگىن تىركەۋدەن وتكەننەن كەيىن قولدانۋشى مۋزىكالىق ترەكتەردى جانە تۋىندى تۋرالى اقپاراتتى جۇكتەي الادى.
– قالانىڭ تىرشىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن شەشە وتىرىپ, كوممۋنالدىق قىزمەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ اياسىندا «بىرىڭعاي بايلانىس ورتالىعى-109» كوممۋنالدىق قىزمەتتەردىڭ بىرىڭعاي ديسپەتچەرى ەنگىزىلدى. قۇرىلىس جانە جەر قاتىناستارى سالاسىنداعى ەلەكتروندى مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ كەزىندەگى سىبايلاس جەمقورلىق كەدەرگىسىن ازايتۋ ماقساتىندا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ گەواقپاراتتىق پورتالى ەنگىزىلۋدە. جوبانى اياقتاۋ 2020 جىلعا جوسپارلانعان. اعىمداعى جىلى «Smart اقتاۋ» موبيلدى قوسىمشاسىن دامىتۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا, ول ايماقتاعى مەملەكەتتىك ورگاندار ازىرلەگەن بارلىق موبيلدى قوسىمشالاردى بىرىكتىرۋگە ارنالعان اشىق پلاتفورماعا اينالدى, – دەيدى ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمى اپپاراتى جانىنداعى تسيفرلاندىرۋدى دامىتۋ ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى ادىلەت قياسوۆ.
ماڭعىستاۋ وبلىسى