جاس ۇرپاقتى جان-جاقتى قولداۋ ماقساتىندا 2019 جىل «جاستار جىلى» دەپ جاريالاندى. تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن. نازارباەۆ جاستار ساياساتى مەن وتباسى ينستيتۋتىن دامىتۋ ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولۋى كەرەك ەكەنىنە سەنىمدى. مەملەكەت باسشىسى ق. توقاەۆتىڭ پىكىرىنشە, جاس ۇرپاق قازاقستاننىڭ دامۋىندا شەشۋشى ءرول اتقارۋى ءتيىس — العا ىلگەرىلەۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالۋى قاجەت. بۇل تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.
2019 جىل بويىنا ەلىمىزدىڭ جاستار بۋىنان قولداۋعا باعىتتالعان ءتۇرلى ءىس-شارالار وتكىزىلدى. پرەزيدەنتتىك كادرلار رەزەرۆىن قالىپتاستىرۋ باستى وقيعالاردىڭ ءبىرى بولدى. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان جاستارى ەلىمىزدىڭ قوعامدىق جانە ساياسي ومىرىنە بەلسەنە قاتىسۋدا, قوعامنىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە مەملەكەت ومىرىندە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. قازىرگى جاستار — نەگىزگى ستراتەگيالىق رەسۋرس, الداعى رەفورمالاردىڭ لوكوموتيۆى. بۇگىندە جاڭا باعدارلاما مەن قۇندى ۇستانىمدارىمەن, جوعارى ماقساتتارعا جەتۋگە باعىتتالعان ەكونوميكالىق جوبالارىمەن وزگە, يننوۆاتسيالىق جاستار قالىپتاسۋدا.
سونىمەن, 2019 جىلى جاستار ساياساتى شارالارىمەن 2 ملن ادام قامتىلدى. قارجىلاندىرۋ ءوسىمى 40 ەسە ءوستى, جاستاردى قولداۋدىڭ ارنايى مەملەكەتتىك باعدارلاماسى جاسالىپ جاتىر. سونداي-اق, ۆولونتەرلىكتى دامىتۋ بويىنشا 7 جالپىۇلتتىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇدان وزگە, 2020 جىلى «ۆولونتەر جىلى» دەپ جاريالاندى.
بۇگىنگى تاڭدا رەسپۋبليكادا 14 پەن 29 جاس ارالىعىنداعى 3,8 ملن جاس ازامات بار. 2019 جىلدىڭ ءىىى توقسانىندا جاستار اراسىنداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 3,8% نەمەسە 84,7 مىڭ ادامدى قۇرادى.
2 206 مىڭ ادام ەكونوميكالىق بەلسەندى, ولاردىڭ ىشىندە 2 121 مىڭنان استام ادام (96,1%) جۇمىس ىستەيدى.
ەكونوميكا سالالارىندا جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ ەڭ كوپ سانى — 388,8 مىڭ ادام (18,5%) كوتەرمە جانە بولشەك ساۋدامەن اينالىسادى. 253 مىڭنان استام ادام (12%) اۆتوموبيلدەر مەن موتوتسيكلدەردى جوندەۋمەن اينالىسادى, اۋىل شارۋاشىلىعىندا 239,7 مىڭ ادام, ونەركاسىپتە 218 مىڭ ادام (10,4%) جۇمىس ىستەيدى.
ءبىلىم دەڭگەيى بويىنشا جۇمىسپەن قامتىلعان جاستاردىڭ 44,2%-ىندا (936,7 مىڭ ادام) جوعارى نەمەسە اياقتالماعان ءبىلىمى بار.
قازاقستاندا جاستار جىلىندا قانداي ءىس-شارالار جۇزەگە اسىرىلدى؟
ۇكىمەت جاستار جىلىن وتكىزۋدىڭ جول كارتاسىن قابىلداپ, جۇزەگە اسىردى. جول كارتاسىندا جاستاردى قولجەتىمدى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ, ءبىلىم بەرۋ, جۇمىسپەن قامتۋ, كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ, جاس وتباسىن قولداۋ جانە ت. ب. شارالار قاراستىرىلعان.
2019 جىلى 3 مىڭ جاس ازامات قازاقستاننىڭ ءۇش ءىرى قالاسىنان جالدامالى باسپانا الدى. نۇر-سۇلتان قالاسىندا جاستار 1050 پاتەر, الماتىدا - 1050 جانە شىمكەنتتە 900 پاتەر الدى.
3 مىڭنان استام جاس مامانعا 13,5 ملرد تەڭگە سوماسىنا تۇرعىن ءۇي الۋعا بيۋدجەتتىك نەسيە بەرىلدى.
«ديپلوممەن اۋىلعا» جوباسىنا قاتىسۋشىلارعا 1500 اەك-تەن اسپايتىن مولشەردە (3 787 500 تەڭگە) بيۋدجەتتىك نەسيە بەرۋ قاراستىرىلعان.
172 مىڭعا جۋىق ادام «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا جۇمىسقا ورنالاستى
ەڭبەك نارىعىن دامىتۋ جانە حالىقتىڭ, سونىڭ ىشىندە جاستاردىڭ تۇرمىس دەڭگەيىن جاقسارتۋ بويىنشا قوسىمشا شارالاردى قابىلداۋ ماقساتىندا «ەڭبەك» ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ءساتتى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
2019 جىلعى 1 جەلتوقسانداعى جاعداي بويىنشا باعدارلاما قاتىسۋشىلارى اراسىنداعى جاستاردىڭ ۇلەسى 34,3% قۇرادى.
كورسەتىلگەن مەرزىمدە باعدارلاما قاتىسۋشىلارىنىڭ قاتارىنا 213,5 مىڭنان استام جاس ازامات قوسىلعان, ولاردىڭ 189,6 مىڭى نەمەسە 88,8%-ى جۇمىسقا ورنالاسقان.
باعدارلاما اياسىندا «تەگىن تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ» جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر, سونىڭ ارقاسىندا 9 نەمەسە 11-سىنىپتان كەيىن وقۋىن جالعاستىرا الماعان مەكتەپ تۇلەكتەرى ءبىرىنشى جۇمىسشى ماماندىعى بويىنشا اقىسىز وقۋعا مۇمكىندىك الدى.
وسىلايشا, ەسەپتى كەزەڭدە 22 مىڭ ادام كاسىپتىك وقۋعا, 20,2 مىڭ ادام قىسقا مەرزىمدى وقۋعا جىبەرىلدى.
سونىمەن قاتار, جاستاردىڭ, ونىڭ ىشىندە NEET (Not in Education, Employment, or Training — زاڭدا كورسەتىلگەن جاسىندا وقىمايتىن, جۇمىس جاسامايتىن جانە بىلىكتىلىگىن كوتەرمەيتىن جاستار) ساناتىنداعى جاستاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جانە قايتا دايارلاۋ ءۇشىن ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە ماماندىقتار بويىنشا كاسىپتىك وقىتۋدىڭ قىسقا مەرزىمدى كۋرستارى (6 ايعا دەيىن) ۇيىمداستىرىلعان.
قازاقستاندا «جاس كاسىپكەر» جانە «جاس مامان» جوبالارىنان تۇراتىن «جاستار – ەل تىرەگى» جوباسىن ىسكە اسىرۋ قولعا الىندى. اتالعان جوبالار «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ىسكە اسىرىلۋدا, جالپى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىمەن 209 مىڭنان استام جاس ازامات قامتىلعان, ولاردىڭ ىشىندە ەڭبەكپەن قامتىلعانى — 172 مىڭ ادام.
قازىرگى ۋاقىتتا ءۇش جىل ىشىندە 1 ملن جاستاردى قامتۋ ارقىلى «جاستار – ەل تىرەگى» ۇلتتىق جوباسى جۇزەگە اسىرىلۋدا.
«جاس مامان» جوباسى ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىندا ءۇش جىل ىشىندە 200 مىڭعا جۋىق جاس ازاماتتاردى قامتي وتىرىپ, 200 جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ (20 الدىڭعى قاتارلى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن 180 وزىق كوللەدجدەر) بازاسىندا 100 اسا سۇرانىسقا يە يندۋستريالىق جانە قىزمەت كورسەتۋ كاسىپتەرى بويىنشا ماماندار دايارلاۋدى كوزدەيدى.
«جاس كاسىپكەر» جوباسى — بۇل رەسپۋبليكا بويىنشا, سونىڭ ىشىندە NEET ساناتتارىندا جاستار كاسىپكەرلىگىن دامىتۋ جونىندەگى ءىس-شارالار كەشەنى, ونىڭ اياسىندا بيزنەس جۇرگىزۋ داعدىلارىن ۇيرەتۋ جانە ستارتاپ جوبالاردى ىسكە اسىرۋدا كومەك كورسەتۋ بويىنشا شارالاردى كەڭەيتۋ جوسپارلانۋدا. «جاس كاسىپكەر» جوباسى اياسىندا 20 مىڭ ادام كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىنە وقىتىلدى.
2019 جىلى 9,5 مىڭ جاس ازامات جاڭا بيزنەس يدەيالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن گرانتتار الدى, جىل سايىن 10 مىڭ جاس گرانت الاتىن بولادى. سونىمەن قاتار, 2,5 مىڭ جاس كاسىپكەر ءوز بيزنەستەرىن دامىتۋ ءۇشىن ميكرو نەسيە الدى, 15 مىڭ ادام ءۇش جىل ىشىندە الادى.
«جاسىل ەل» جوباسى اياسىندا 20 مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتىلدى. 2019 جىلى جاستار پراكتيكاسىنا 33 مىڭعا جۋىق جاس ازامات جىبەرىلدى.
«ديپلوممەن اۋىلعا» باعدارلاماسى بويىنشا بىرجولعى جاردەماقى مولشەرى 70 اەك-تەن (176 750 تەڭگە) 100 اەك-كە (252 500 تەڭگە) دەيىن ۇلعايتىلدى. 6 مىڭعا جۋىق جاس مامان 1,2 ملرد تەڭگە كولەمىندە كوتەرمەلەۋ جاردەماقىسىن الدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, باعدارلامانىڭ ەكىنشى باعىتى اتامەكەن ۇكپ-نىڭ «باستاۋ-بيزنەس» جوباسى بويىنشا كاسىپكەرلىككە وقىتۋ مەن ميكروكرەديت بەرۋ ارقىلى جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا باعىتتالعان. بۇگىنگى تاڭدا «باستاۋ-بيزنەس» جوباسى بويىنشا 20 مىڭ ادام كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىمەن قامتىلدى, ونىڭ ىشىندە 2,8 مىڭ ادام شاعىن نەسيە السا, 15 مىڭ ادام گرانت الدى.
سونىمەن قاتار, 200 اەك-كە دەيىنگى مولشەردە وتەۋسىز نەگىزدە مەملەكەتتىك گرانتتار تۇرىندە جاڭا بيزنەس يدەيالاردى دامىتۋعا باعىتتالعان قۇرال ازىرلەنۋدە.
باعدارلامانىڭ ءۇشىنشى باعىتى ىشكى ۇتقىرلىقتى جانە جۇمىسقا ورنالاسۋدى قولداۋدى ىنتالاندىرۋدى كوزدەيدى.
ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىندەگى كادرلار تاپشىلىعىن ازايتۋ ماقساتىندا 2019 جىلدىڭ 9 ايىندا 353 ەڭبەككە قابىلەتتى وتباسى مۇشەلەرى جۇمىس كۇشى مول وڭىرلەردەن كوشىرىلدى. ونىڭ ىشىندە 310 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان.
بۇعان قوسا, باعدارلامادا جۇمىس كۇشى ارتىق وڭىرلەردەگى جاستارعا جوعارى, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋگە جانە ولاردى ەڭبەككە قابىلەتتى ادامدار جەتىسپەيتىن ايماقتارعا جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا باعىتتالعان «ماڭگىلىك ەل جاستارى – يندۋسترياعا!» («سەرپىن») جوباسى قاراستىرىلعان. بۇل ەڭبەككە جارامدى ادامدار جەتىسپەيتىن وڭىرلەر مەن اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى جاس بىلىكتى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋگە, قونىس اۋدارۋشىلارعا جاڭا جەرگە ورنىعۋعا جاردەمدەسۋگە, ونىڭ ىشىندە وقىتۋ, جۇمىسپەن قامتۋ, باسپانامەن جانە بالاباقشالار مەن مەكتەپتەردە ورىندارمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار, باعدارلاما اياسىندا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ءالسىز توپتارى ءۇشىن الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارى, جاستار پراكتيكاسى جانە قوعامدىق جۇمىستار ۇيىمداستىرىلدى, ولارعا 2019 جىلدىڭ 11 ايىندا جاستار اراسىنان 64 مىڭنان استام ادام جىبەرىلدى.
سونىمەن بىرگە, باعدارلاما اياسىندا كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىنە وقىتۋ ءۇشىن NEET ساناتىنداعى جاستاردىڭ ىشىنەن ۇمىتكەرلەردىڭ ءتىزىمىن قۇرۋ, ولارعا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ, كوۋچينگ جانە پسيحولوگيالىق قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى كوميسسيالاردىڭ ءموبيلدى جۇمىس توپتارىن قۇرۋ قاراستىرىلعان.
بۇعان قوسا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا مينيسترلىك وتكەن جىلدان باستاپ ەڭبەك نارىعىنىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق بازاسىن - ەلەكتروندىق ەڭبەك بيرجاسىن (www.enbek.kz) (بۇدان ءارى - ەەب) ىسكە قوستى.
ەەب — جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا بارماي جانە جاريالانعان اقپاراتتارعا ەركىن قول جەتكىزۋمەن بوس جۇمىس ورىندارى مەن تۇيىندەمەلەردى جاريالاۋ مۇمكىندىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قۇرىلعان بىرىڭعاي تسيفرلىق الاڭ.
جۇمىس ىزدەۋشىلەر ءۇشىن تۇيىندەمە ورنالاستىرۋ, بوس جۇمىس ورىندارىن اۆتوماتتى تۇردە ىرىكتەۋ, سونداي-اق ۇناعان بوس جۇمىس ورىندارىنا بەلگى قالدىرۋ جانە سۇحباتتاسۋعا شاقىرتۋ الۋ, جۇمىس بەرۋشىلەردەن جۇمىسقا ورنالاسۋى تۋرالى حابارلامالار قابىلداۋ فۋنكتسيالارى قاراستىرىلعان. ەەب-دەگى بارلىق قىزمەتتەر اقىسىز.
2019 جىلعى 10 جەلتوقسانداعى جاعداي بويىنشا ەەب-دا 36,4 مىڭعا جۋىق بوس جۇمىس ورنى جانە 161,5 مىڭ تۇيىندەمە ورنالاستىرىلدى.
ەەب قىزمەتتەرىن 182,5 مىڭ جۇمىس بەرۋشى جانە 858,7 مىڭ جۇمىس ىزدەۋشى قولداندى. ەەب ارقىلى 476 مىڭ جۇمىس ىزدەۋشى ەڭبەكپەن قامتىلدى (338,6 مىڭ ادام تۇراقتى جۇمىس ورىندارىنا جانە 137 مىڭ ادام ۋاقىتشا جۇمىس ورىندارىنا).
حالىقتى, ونىڭ ىشىندە جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ جانە وقىتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ ماقساتىندا ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە بىلىكتىلىك پەن داعدىلارعا سايكەس مينيسترلىك بىرقاتار كەشەندى شارالاردى قابىلداۋدا.
بيىل ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ اعىمداعى جانە بولجامدىق سۇرانىسىن جانە ۇسىنىستارىن باعالاۋ ءۇشىن ەڭبەك رەسۋرستارىن بولجامداۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەسى ەنگىزىلدى (بۇدان ءارى ۇبج).
ۇبج دەموگرافيالىق بولجامدى, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنەن اعىم بولجامىن, سالالار اراسىنداعى اعىمداردى, ەڭبەك نارىعىنداعى الەمدىك بولجامدى ەسكەرۋمەن قىسقا مەرزىمدى, ورتاشا مەرزىمدى جانە ۇزاق مەرزىمدى بولجامدار بويىنشا مودۋلدىك جۇيەنى قامتيدى.
ۇبج نەگىزگى ناتيجەلەرى ۇلتتىق ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ بولجامى بولادى, ول مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسىن جاساۋ, ەڭبەك نارىعىنداعى سۇرانىس پەن ۇسىنىس تەڭگەرىلىمىن انىقتاۋ, سونداياق كادرلاردى قىسقا مەرزىمدى دايارلاۋ جانە قايتا دايارلاۋ ماقساتىندا سۇرانىسقا يە كاسىپتەردى ناقتىلاۋ ءۇشىن نەگىز بولا الادى.
جاس عالىمداردىڭ قولدانبالى زەرتتەۋلەرىن گرانتتىق قارجىلاندىرۋعا 3 ملرد تگ ءبولىندى
قر بعم جاستار جىلىندا ۇبت تاپسىرۋعا ءوتىنىم بەرگەن ءاربىر ەكىنشى تالاپكەرگە جوو-عا تۇسۋگە مۇمكىندىك بەرگەن 53 785 گرانت ءبولدى.
وتباسىن رەسۋرستىق قولداۋ ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسى اياسىندا 270 وتباسى ساقتالدى. ەلىمىزدىڭ جاستار رەسۋرستىق ورتالىقتارىندا تەگىن زاڭگەرلىك كەڭەس بەرۋ بولىمدەرى جۇمىس ىستەيدى.
2019 جىلى جاستاردى قولداۋعا باعىتتالعان 56 گرانتتىق جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. جالپى, گرانتتىق جوبالار اياسىندا مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىمەن 2 ملن-نان استام جاس ازامات قامتىلعان.
سونىمەن قاتار, قازىرگى كەزدە مينيسترلىك «ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە جاڭا كاسىپتەر مەن قۇزىرەتتەر اتلاسى» اقپاراتتىق جۇيەسىن ازىرلەپ جاتىر, ول 2020 جىلى ناۋرىز ايىندا ىسكە قوسىلادى. سونداي-اق كاسىپتىك ستاندارتتاردى ازىرلەۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.
«ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە جاڭا كاسىپتەر مەن قۇزىرەتتەر اتلاسى» – بۇل الداعى 15-20 جىلعا ارنالعان پەرسپەكتيۆالى كاسىپتەردىڭ ەلەكتروندى پورتالى. ول قانداي سالالاردىڭ بەلسەندى داميتىنىن, ولاردا قانداي جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ, ونىمدەردىڭ, باسقارۋ تاجىريبەسىنىڭ پايدا بولاتىنىن جانە جۇمىس بەرۋشىلەرگە قانداي جاڭا ماماندىقتاردىڭ قاجەت بولاتىنىن تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
اتلاس ەكونوميكانىڭ توعىز باسىمدىققا يە سالاسى بويىنشا ازىرلەنەدى: تاۋ-كەن ءوندىرىسى سالاسى, مۇنايگا, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك جانە لوگسيتيكا, ماشيناجاساۋ, اكت, ەنەرگەتيكا, تۋريزم جانە قۇرىلىس, تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا سالاسى.
بۇدان وزگە, جاڭا ەكونوميكانىڭ سالالارىنا ساي كەلەتىن كادرلاردىڭ داعدىلارى مەن قۇزىرەتتەرىن دامىتۋ ءۇشىن «ەڭبەك داعدىلارىن دامىتۋ جانە جۇمىس ورىندارىن ىنتالاندىرۋ» جوباسى اياسىندا ەحاقم ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن, مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ كاسىپتىك ستاندارتتاردى ازىرلەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە.
كاسىپتىك ستاندارت جۇمىسكەردىڭ بەلگىلى ءبىر كاسىپتىك قىزمەت سالاسى بويىنشا بىلىكتىلىك دەڭگەيى مەن قۇزىرەتىنە, ونىڭ ەڭبەگىنىڭ ساپاسى مەن مازمۇنىنا قويىلاتىن تالاپتاردى ايقىندايدى.
كاسىپتىك ستاندارتتار نەگىزىندە ءبىلىم باعدارلامالارى ازىرلەنۋدە, بۇل ەڭبەك نارىعىنا قويىلاتىن تالاپتاردى ءوزارا بايلانىستىرىپ, وسى داعدىلاردىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى تاراپىنان ۇسىنىلۋىنا مۇمكىندىك جاسايدى.
بيىل شەتەلدىك جۇمىس كۇشىنىڭ كۆوتاسى ۇسىنىلاتىن 100 سۇرانىسقا يە جانە يندۋستريالىق كاسىپتەردى مىندەتتى تۇردە قامتۋمەن 480 كاسىپتىك ستاندارتتى بەكىتۋ اياقتالادى.
480 كاسىپتىك ستاندارتتى ازىرلەۋ بويىنشا جۇمىستاردى ءتيىمدى جانە ۋاقىتىلى ورىنداۋ ءۇشىن جوبالىق وفيس قۇرىلدى, ونىڭ قۇراسىندا ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ, جەتەكگى كاسىپورىنداردىڭ, كومپانيالاردىڭ, وقۋ ورىندارىنىڭ وكىلدەرى بار.
بۇل رەتتە, ەڭبەك كودەكسىنە سايكەس, كاسىپتىك ستاندارتتاردى ازىرلەۋگە جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ سالالىق قاۋىمداستىقتارى تارتىلعان.
بۇرىن بەكىتىلگەن كاسىپتىك ستاندارتتاردى ەسكەرۋمەن ورتا جانە جوعارعى بىلىكتىلىك دەڭگەيىندەگى 70 ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى جاڭارتىلعان.
2018 جىلدان باستاپ جەكەلەگەن وقۋ ورىندارىندا 12 ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن پيلوتتىق ەنگىزۋ جۇرگىزىلۋدە.
2020 جىلدان باستاپ جاڭا 480 كاسىپتىك ستاندار نەگىزىندە ازىرلەنگەن/جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى بويىنشا كادرلاردى وقىتۋ جوسپارلانعان. قابىلدانعان شارالار جاس قازاقستاندىقتارعا ءوز الەۋەتىن ىسكە اسىرىپ, ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە بولۋعا جاردەمدەسۋگە باعىتتالعان.
جۇمىس بەرۋشىلەردى ءبىرىنشى جۇمىسقا ەڭبەك تاجىريبەسى جوق جاستاردى الۋعا ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا, سونداي-اق ەڭبەك نارىعىندا جاستاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن «ەڭبەك» باعدارلاماسى اياسىندا «العاشقى جۇمىس ورنى» جوباسى ۇسىنىلادى.
«العاشقى جۇمىس ورنى» جوباسى بويىنشا ەڭبەككە ورنالاستىرۋدى ۇيىمداستىرۋ قاجەتتى ەڭبەك داعدىلارىن ۇسىنۋ, ءبىرىنشى جۇمىس ورنىندا بەيىمدەلۋ ءۇشىن جاستار ساناتىنداعى العاش رەت جۇمىس ىزدەپ جۇرگەن تۇلەكتەر ءۇشىن بارلىق مەنشىك تۇرلەرى ۇيىمدارىندا جۇزەگە اسىرىلادى.
«العاشقى جۇمىس ورنى» جوباسى بويىنشا ەڭبەككە ورنالاستىرۋدا كوپبالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلاردان شىققان, كوللەدجدەر مەن جوو-لاردىڭ تۇلەكتەرىنە, ەڭبەككە قابىلەتتى مۇگەدەكتەرگە, وقۋدى اياقتاعان مۇگەدەكتەرگە باسىم قۇقىق بەرىلەدى.
«العاشقى جۇمىس ورنى» جوباسى بويىنشا جۇمىس بەرۋشى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىمەن جاسالعان كەلىسىمشارت نەگىزىندە «ەڭبەك» باعدارلاماسىنىڭ قاتىسۋشىلارىن كەمىندە 24 اي مەرزىمگە تۇراقتى جۇمىس ورنالاستىرادى, بۇل رەتتە حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى جۇمىسكەردىڭ جالاقىسىن ءبىرىنشى جۇمىس ىستەگەن جىلىندا 20 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىگ كولەمىندە (50 500 تەڭگە) سۋبسيديالايدى.
سونىمەن قاتار «ۇرپاقتار كەلىسىمى» جوباسى ۇسىنىلادى, وندا زەينەت جاسىنا جەتكەن جۇمىسكەردى اۋىستىرۋمەن ەڭبەككە ورنالاستىرۋ قاراستىرىلادى. ەڭبەككە ورنالاستىرۋدا جاستارعا, كوپ بالالى جانە از قامىلعان وتباسىلاردان شىققان ەڭبەككە قابىلەتتى جاندارعا, ەڭبەككە قابىلەتتى مۇگەدەكتەرگە باسىمدىق بەرىلەدى.
بۇل جوبا بويىنشا زەينەت جاسى الدىنداعى ادامدار زەينەت دەمالىسىنا شىققان سوڭ ءوز بىلىمدەرىن جاس ماماندارعا ۇيرەتەتىن بولادى.
«ۇرپاقتار كەلىسىمى» جوباسىندا ۇمىتكەردى جۇمىس بەرۋشى مەملەكەت سۋبسيديالايتىن جۇمىس ورنىنا 6 ايعا دەيىنگى ۋاقىتقا جۇمىس الادى (جالاقى كولەمى شامامەن 20 اەك – 50 500 تەڭگە).
كەلىسىمشارت مەرزىمى اياقتالعان سوڭ ۇمىتكەر تالىمگەردىڭ جالاقىسىمەن تۇراقتى جۇمىسقا قابىلدانادى.
سونىمەن قاتار, «ەڭبەك» باعدارلاماسى بويىنشا ەڭبەك كەلىسىمشارتى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىندەردى جۇمىسكەردىڭ بىلىكتىلىگى مەن داعدىلارىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرۋمەن, جۇمىس بەرۋشىنىڭ قايتا دايارلاۋ كۋرسىنىڭ قۇنىنىڭ كەمىندە 50%-ىن تەڭ قارجىلاندىرۋى شارتىمەن كاسىپتىك دايارلاۋ بويىنشا قوسىمشا شارالار قاراستىرىلعان, ونىڭ ىشىندە جاس ماماندار دا قامتىلادى (وقىتۋ مەرزىمى ءبىر ايدان ون ايعا دەيىن),
جۇمىسكەرلەردى كاسىپتىك دايارلاۋ ۇيىمى جۇمىستان جارتىلاي بوساتۋ نەمەسە جۇىمس ۋاقىتىنان بوس ۋاقىتتا وقىتۋ (كەشكى ۋاقىتتا, دەمالىس كۇندەرى) ارقىلى جۇمىس ۋاقىتى شەگىندە جۇمىس ورنىندا وقىتۋدى قاراستىرۋى مۇمكىن.
كوپبالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ مۇشەلەرى ءۇشىن 7 جىل مەرزىمگە دەيىن, پايىزدىق مولشەرلەمەسىنىڭ جىلدىعى 4%-دان اسپايتىن جەڭىلدىكتى شارتتاردا شاعىن نەسيە ۇسىنۋ قاراستىرىلادى.
بۇل رەتتە, اۋىلدىق جەرلەردە تۇراتىن تۇلعالار, مۇگەدەكتەر, 50 جاستان اسقان تۇلعالار, جاستار, ونىڭ ىشىندە NEET ساناتىنداعى جاستار, از قامىلعان جانە/نەمەسە كوپبالالى وتباسىلارى مۇشەلەرى كاسىپكەرلىك باستاماسى بويىنشا قولداۋ شارالارىن الۋدا باسىمدىقتى قۇقىققا يە.
سونىمەن قاتار, «ەڭبەك» باعدارلاماسىندا مۇگەدەكتەردى ەڭبەككە ورنالاستىرۋ ءۇشىن ارنايى جۇمىس ورىندارىن ۇيىمداستىرۋ, سونداي-اق ازاماتتاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىنا كۆوتا ءبولۋ اياسىندا جۇمىس ورىندارىنا ورنالاستىرۋ قاراستىرىلادى.