ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندەگى ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا كاسىپتىك وداقتار فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى ەرالى توعجانوۆ قركف قىزمەتىندەگى باستى باعىتتار, سونداي-اق ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسىنداعى ءال-احۋال تۋرالى ايتتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى كاسىپتىك وداقتار فەدەراتسياسى (قركف) - ەڭ ءىرى قوعامدىق ۇيىم. ونىڭ قۇرامىنا 2 ميلليون ەڭبەككەر, 23 رەسپۋبليكالىق سالالىق, 17 اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگى مەن 18 مىڭ باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمدارى كىرەدى.
كاسىپتىك وداقتاردىڭ باستى مىندەتى – ەڭبەك قاتىناستارى سالاسىندا الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ. مۇندا باستى فاكتور – ەڭبەك ادامىنىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ.
«قركف توراعاسى رەتىندە ءۇش ايدا مەن اتىراۋ, باتىس قازاقستان, قاراعاندى, ماڭعىستاۋ, قوستاناي, تۇركىستان وبلىستارىن, سونىمەن قاتار, شىمكەنت پەن الماتى قالالارىندا بولىپ, وڭىرلەردەگى ەڭبەك سالاسىنداعى جاعدايدى ءوز كوزىممەن كورىپ قايتتىم. كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ مۇشەلەرىمەن, ەڭبەك ۇجىمدارىمەن جانە وڭىرلەردىڭ اكىمدەرىمەن كەزدەسۋلەردە ءبىز مۇنايشىلاردىڭ, كەنشىلەردىڭ, پەداگوگتار مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ماسەلەلەرىن تالقىلاپ, حالىقتىڭ ەڭبەك قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرىن قاراستىردىق», - دەپ مالىمدەدى ەرالى توعجانوۆ.
وسى ورايدا ول قركف قىزمەتىندەگى نەگىزگى باعىتتاردى, ياعني ءتيىمدى الەۋمەتتىك ارىپتەستىك, ەڭبەك داۋلارى مەن كيكىلجىڭدەردىڭ الدىن-الۋ جانە شەشۋ, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ, ۇجىمدىق شارتتاردى ەنگىزۋ, كاسىبي اۋرۋلار قاۋپىن ازايتۋ, زاڭنامانى جەتىلدىرۋ, قارىزدى ەڭبەكتى قولدانۋ ماسەلەلەرىن رەتتەۋ, قركف الەۋمەتتىك جوبالارىن ناسيحاتتاۋ جانە حالىقارالىق ارىپتەستىكتى نىعايتۋدى اتاپ ءوتتى.
الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتىڭ تەڭ قۇقىلى قاتىسۋشىسى رەتىندە كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى ۇكىمەت جانە جۇمىس بەرۋشىلەرمەن بىرگە ەلىمىزدە ءتيىمدى الەۋمەتتىك-ەڭبەك قاتىناستارىن قالىپتاستىرۋ بويىنشا كەلىسىلگەن ستراتەگيانى جۇزەگە اسىرۋدا.
ارىپتەستىك نەگىزى – قر ۇكىمەتى, رەسپۋبليكالىق جۇمىسشىلار بىرلەستىكتەرى مەن رەسپۋبليكالىق جۇمىس بەرۋشىلەر بىرلەستىكتەرى اراسىنداعى 2018-2020 جىلدارعا ارنالعان باس كەلىسىم, سونداي-اق 21 سالالىق جانە 17 جەرگىلىكتى كەلىسىم.
ەڭبەك داۋلارى مەن كيكىلجىڭدەر تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا, قركف باسشىسى كوپ جاعدايدا ەڭبەك داۋلارى باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمدارى قۇرىلماعان كاسىپورىنداردا ورىن الاتىنىن اتاپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار, ول اعىمداعى جىلى ەڭبەك داۋلارىنا قاتىستى وقيعالار سانىنىڭ ارتقانىنا توقتالىپ ءوتتى. سوڭعى 3 ايدىڭ ىشىندە 18 ۇجىمدىق ەڭبەك داۋى تىركەلگەن. ماسەلەن, ماڭعىستاۋ وبلىسىندا – 7 جاعداي, الماتىدا – 5, اقتوبە وبلىسىندا – 2 وقيعا ورىن العان.
ەڭبەك داۋلارى كوپ جاعدايدا تومەنگى جالاقى, شەتەلدىك جانە وتاندىق جۇمىسشىلار اراسىنداعى جالاقىدا ديسپروپورتسيا, جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ جۇمىسشىلار تالابىن ەسكەرمەۋى, ارىپتەستىكتەن جانە ءوزارا ءتيىمدى شەشىمدەردى قاراستىرۋدان باس تارتۋى, ەڭبەك سالاسى جانە كاسىپوداق قىزمەتى جونىندەگى قولدانىستاعى زاڭنامانىڭ كەمشىلىگى سالدارىنان ورىن الادى. 2018 جىلى قر جوعارعى سوتىمەن ءوزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى, مۇنىڭ اياسىندا اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىكتەرى بازاسىندا 17 تاتۋلاسۋ ورتالىعى قۇرىلدى.
وسى جىلى تاتۋلاسۋ ورتالىقتارىندا 1700 مەدياتسيالىق راسىمدەر وتكىزىلدى, ولاردىڭ ىشىندە 1583 جۋىق ەڭبەك داۋى وڭتايلى شەشىلدى.
فەدەراتسيا توراعاسى وندىرىستىك جاراقات ماسەلەلەرىنە ايرىقشا توقتالىپ ءوتتى.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, اعىمداعى جىلعى 1 جەلتوقسانداعى جاعداي بويىنشا 1215 ادام زارداپ شەگىپ, ولاردىڭ 148-ءى قازا بولدى.
بۇگىندە كاسىپوداقتاردىڭ باستاماسىمەن بارلىق وڭىرلەردە «قاۋىپسىز ەڭبەك» جەرگىلىكتى باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا.
رەسپۋبليكا بويىنشا كاسىپورىنداردا 15 مىڭ ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ جونىندەگى وندىرىستىك كەڭەستەر جۇمىس ىستەيدى, ولاردىڭ 95%-دان استامى كاسىپوداقتاردىڭ باستاماسىمەن قۇرىلدى. سونىمەن قاتار كاسىپوداقتاردان 18 810 تەحنيكالىق ينسپەكتورلار وسى ماسەلە بويىنشا قوعامدىق باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر.