جۋىردا Finprom.kz سايتى بىرقاتار ستاتيستيكانى جاريالاعانى بار. ءبىزدىڭ نازارىمىزعا ەكى دەرەك ءىلىندى. ەكەۋىنىڭ دە استارىنا ۇڭىلسەك, قازاق قوعامىنىڭ كاسىپكە دەگەن كوزقاراسىن, بىزدەگى كاسىپتىڭ دامۋ باعىتىن, نارىقتاعى باعانىڭ قۇبىلۋىن, ءتىپتى قازاق قوعامىنىڭ بۇگىنگى سۇرانىسىن, تىرەك ەتەر قۇندىلىعىن كورسەتەدى. ال الگى دەرەكتەرگە توقتالار بولساق, ءبىرى ەلىمىزدەگى قوناقۇيلەر مەن شيپاجايلار سانىنىڭ وسكەنىن, ەكىنشىسى كوڭىل كوتەرۋ مەن ونەر سالاسىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمىنىڭ ارتقانىن كورسەتەتىن مالىمەتتەر. ارينە ء«وسىم بار» دەگەندى ەستىگەندە ەكونوميكانىڭ وسىناۋ سالالارى دامىپ جاتىر ەكەن دەپ قۋانىپ قالۋىڭىز مۇمكىن. بىراق بۇل دەرەكتەر ءبىزدىڭ كاسىپكەرلىككە قاتىستى ۇستانىمىمىزدا وندىرىستەن گورى قىزمەت كورسەتۋگە كوبىرەك كوڭىل بولەتىنىمىزدى ءارى قوعامدا بۇل سالالاردىڭ دامۋىنا ىڭعايلى جاعدايدىڭ قالىپتاسىپ وتىرعانىن بايقاتادى. ءتىپتى بۇل دەرەكتەر وندىرىسكە بەيىم سانانىڭ قالىپتاسپاعانىنا دا ناقتى دالەل بولادى.
سونىمەن الگى مالىمەتتەردى تارقاتساق. اۋەلى كوڭىل كوتەرۋ مەن ونەر سالاسىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى ءبىر جارىم ەسە ءوسىپتى. ءسويتىپ بيىلعى توعىز ايدا سالاعا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 119 ملرد تەڭگەگە جەتسە كەرەك. بۇل دەگەنىڭىز بىلتىرعى وسى كەزدەگى كورسەتكىشتەن 53 پايىزعا كوپ. ال قوناقۇيلەر مەن دەمالىس ۇيلەرىنە قاتىستى مالىمەتتەرگە كەلسەك, بيىل ولاردىڭ دا قاراسى مولايىپتى. بىلتىر ەلىمىزدە تۋريستەردى قابىلداۋعا ارنالعان 3,16 مىڭ قوناقۇي, موتەل, ساناتوري, پانسيونات جانە وزگە دە ورىندار بولسا, بيىل ولاردىڭ سانى 3,5 مىڭعا جەتىپتى. الايدا قوناقۇيلەردىڭ قىزمەت كورسەتۋ قۇنى ورتاشا ەسەپپەن العاندا 12, ساناتوريلەردىڭ قىزمەتى 7 پايىزعا قىمباتتاپتى. الايدا وسى قوناقۇي مەن قوعامدىق تاماقتانۋ سالاسى بولىپ ەسەپتەلەتىن HoReCa باعىتىنا جۇمسالعان ينۆەستيتسيا كولەمى 40 پايىزعا تومەندەگەن.
ەندى وسى ەكى دەرەكتىڭ ءبىر-بىرىنە قاتىسى قانداي بولۋى مۇمكىن, سوعان توقتالايىق. بىزدىڭشە, ەكى سالانىڭ دامۋىنا قاتىستى دەرەكتەر ەلىمىزدەگى كاسىپكەرلىك پەن بۇقارانىڭ كوڭىل كۇي دەڭگەيىن سيپاتتاپ تۇرعانداي كورىنەدى. ءبىز ايتقان «كوڭىل كوتەرۋ مەن ونەر سالاسىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا» دەگەنىمىز كادىمگى ويىنحانادان باستاپ, تويحانالارعا, تۇنگى كلۋبتارعا, ءازىل-سىقاق تەاترلارى ءتارىزدى مەكەمەلەرگە سالىنعان قارجى ەكەنى انىق. قولىنداعى قارجىسىن ءداستۇرلى ءان مەكتەبىن اشۋعا, قولونەردى دامىتۋعا جۇمساپ جاتقان كاسىپكەر ەل ىشىندە سيرەك كەزدەسەدى. ءارى الگى قوناقۇيلەر مەن دەمالىس ورىندارىنىڭ دا قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنا كىرەتىنىن ەسكەرسەك, قازاق بيزنەسى ناقتى ءونىم وندىرۋگە داعدىلانباعانىن بايقايمىز. ياعني كاسىپتىڭ جەڭىلدەۋ تۇرىنە اۋەسپىز. ارينە, ءبىزدىڭ كاسىپكە دەگەن ۇستانىمىمىزدا نە سەبەپتى قىزمەت كورسەتۋ الدىڭعى قاتاردا تۇراتىنىن ءدوپ باسىپ ايتۋ قيىن. بالكىم شىعىستاعى كورشىنىڭ ۇساق-تۇيەك زاتتارى مەن تۇرمىسقا قاجەت كەرەك-جاراقتاردى تىم ارزانعا ءھام مولىنان ءوندىرىپ, ءبىزدىڭ نارىققا ەنگىزۋى سانامىزدا «قىتايمەن باسەكەلەسىپ جارىتپاسپىز» دەگەن وي قالىپتاستىردى ما, كىم ءبىلسىن؟! الدە ناقتى زات ءوندىرۋدىڭ ازدى-كوپتى قيىندىعىنان قاشامىز با؟ ايتەۋىر, قازاقتىڭ كاسىپكەرلىگىندە قىزمەت كورسەتۋ الدىڭعى قاتاردا تۇرادى.
ءبىز ءسوز باسىندا ايتقان ويىن-ساۋىق پەن كوڭىل كوتەرۋ سالاسىنا ينۆەستيتسيا سالۋعا جانە قوناقۇي بيزنەسىنە قايتا ورالساق. بۇل ەكەۋىنىڭ ءبىز ءۇشىن ءتاۋىر كاسىپكە اينالعانىن ايتتىق. وسى تۇستا نارىقتاعى سۇرانىس ماسەلەسىنە دە كوڭىل بولگەن ءجون-اۋ. كوڭىل كوتەرۋ مەن ونەر سالاسىنا ينۆەستيتسيا مولىنان قۇيىلعان بولسا, دەمەك ءبىزدىڭ حالىق تا ساۋىقشىل بولىپ تۇرعانى. ويتكەنى سۇرانىس بولماسا ۇسىنىس تا جوق. ال ساۋىق-سايرانعا ءۇيىر بولۋىمىز ەلدەگى الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ جاقسارعانىنىڭ بەلگىسى مە, الدە بۇقارانىڭ جالعىز «ەرمەگى» سول بولىپ قالدى ما؟ ناقتى جاۋاپ بەرۋ قيىن. دەگەنمەن ءبىزدىڭ قوعام ءحىح عاسىردىڭ سوڭى مەن حح عاسىردىڭ باسىنداعى ەۋروپا قوعامىنا ۇقسايتىن ءتارىزدى. كەدەيى مەن بايىنىڭ اراجىگى تىم الشاق سول قوعامدا تالايدىڭ سۇيەنەرى تەك قوس قولى بولعانى تاريحتان بەلگىلى. ەۋروپانىڭ سول كەزدەگى جۇمىسشىلارى كەيىن ونەردەگى ءتۇرلى اعىمداردىڭ پايدا بولۋى ءۇشىن ىڭعايلى ورتا قالىپتاستىرعانى بار. ءارى ولاردىڭ دا ەرمەگى جۇمىستان كەيىن ازداپ كوڭىل كوتەرۋ ەدى. ءبىزدىڭ دە قوعام سونداي كۇي كەشىپ جاتقان سياقتى. ايتپەسە ويىن-ساۋىق پەن كوڭىل كوتەرەتىن ورىنداردىڭ قاراسى مولايماس ەدى. شەتەلگە, ءتىپتى ەل ىشىندەگى دەمالىس ورىندارىنا بارىپ دەمالۋعا مۇمكىندىگى از, كۇنكورىسى «جالاقىدان جالاقىعا دەيىن» دەگەن ولشەمگە قۇرىلعان بۇقارا تۇرمىستىڭ تاۋقىمەتىن سول كوڭىل كوتەرەتىن ورىنداردا ۇمىتقىسى كەلە مە, كىم ءبىلسىن؟! قالاي بولعاندا, ويىن-ساۋىق سالاسىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا كوبەيگەن.