بۇگىنگە دەيىن ينۆەستيتسيالىق سۋبسيدياعا قاجەت 28,5 ملرد تەڭگە كولەمىندە بەرەشەك جابىلعان بولاتىن. ۇكىمەت باسشىسى جاقىن ارادا مال شارۋاشىلىعىن سۋبسيديالاۋعا قاجەت 36,8 ملرد تەڭگە, سونداي-اق ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالار بويىنشا 11,7 ملرد تەڭگە سوماسىنداعى قارىز قالدىعىن جابۋ جونىندە تاپسىرما بەردى.
اۋىل شارۋاشىلىعىنا كورسەتىلىپ جاتقان مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە سالانىڭ ينۆەستيتسيالىق تيىمدىلىگى ارتىپ, نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيالار تارتۋ بويىنشا نىسانالى ينديكاتورلاردىڭ ورىندالۋى قامتاماسىز ەتىلمەك. قازىرگى ۋاقىتتا جالپى سوماسى 4,4 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن 113 ينۆەستيتسيالىق جوبا ازىرلەنىپ, جۇزەگە اسىرۋ پروتسەسىندە تۇر.
تاياۋدا ۇكىمەتتىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ءتيىمسىز سۋبسيديالاردان باس تارتىپ, ناتيجەگە باعدارلانعان سۋبسيديالارعا كوشۋ ارقىلى قولدانىستاعى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن جەتىلدىرۋدى ۇسىنعان بولاتىن. اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ساپارحان وماروۆ مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ جوسپارلانعان كريتەريلەرىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ىشىندە جاڭا ەرەجە بويىنشا تۇقىم, تىڭايتقىش پەن وسىمدىكتەردى قورعاۋ قۇرالدارى قۇنىنىڭ ءبىر بولىگىن ارزانداتۋعا باعىتتالعان بازالىق سۋبسيديالار قالا بەرەتىنىن ايتتى. سەبەبى شارۋاشىلىق تىڭايتقىش قولدانسا, ساپالى تۇقىم ساتىپ السا, ۋاقتىلى حيميالىق وڭدەۋ جۇرگىزسە, تۇسىمدىلىك كەم دەگەندە ءار گەكتاردان 7-8 تسەنتنەردەن جوعارى بولاتىنى انىقتالىپ وتىر. ەسەسىنە, 2017 جىلدان باستاپ وسىمدىك شارۋاشىلىعىنداعى تاۋارلىق-سپەتسيفيكالىق سۋبسيديالار ازايتىلا باستادى.
– ءبىز ءداندى داقىلداردى, مايلى جانە كوكونىس-باقشا داقىلدارىن سۋبسيديالاۋدان باس تارتتىق. ەندى ءىرى قارا ەتىنە, جۇمىرتقاعا, قىمىز بەن شۇباتقا, كۇرىشكە, ماقتاعا ارنالعان سۋبسيديالاردى الىپ تاستاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ويتكەنى بۇل تاۋارلار بويىنشا ەلىمىزدىڭ ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيى تۇراقتى, − دەگەن س.وماروۆ اتالعان ازىق-تۇلىك ونىمدەرىنە ءبولىنۋى ءتيىس قاراجات اسىل تۇقىمدى انالىق مال باسىن ساتىپ الۋعا, سونداي-اق يمپورتقا تاۋەلدى ءسۇت, قۇس ەتى, قانت قىزىلشاسى سياقتى ونىمدەرگە بولىنەتىنىن ايتتى.
جاڭا ەرەجەگە سايكەس ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالار ماشينا-تراكتور پاركىن جاڭارتۋعا باسىمدىق بەرمەك. سۋبسيديالاناتىن باعىتتار قايتا قارالىپ, ءتيىمسىز باعىتتار انىقتالدى. مىسالى, جايىلىمداردى سۋلاندىرۋعا ارنالعان قۇدىقتار بويىنشا سۋبسيديالار ءنورماتيۆى 80%-دان 25%-عا دەيىن تومەندەتىلەدى. وسىلايشا, ينۆەستيتسيالىق پاسپورتتاردى وڭتايلاندىرۋ ەسەبىنەن شامامەن 20 ملرد تەڭگە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى مەن جابدىقتارىن جاڭارتۋ, تاۋارلى-ءسۇت فەرمالارى, ەتتى باعىتتاعى قۇس فابريكالارى, باقتار, جىلىجايلار, جەمىستەر مەن كوكونىستەردى جانە ت.ب. ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمى سياقتى باسىم باعىتتارعا قايتا بولىنبەك.
سۋبسيديالاۋداعى جاڭاشىلدىقتارعا وراي ءبىز اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمىن وندىرۋشىلەردىڭ پىكىرىن بىلگەن ەدىك.
ايداربەك حودجانازاروۆ, «ولجا-اگرو» جشس باسشىسى:
– اۋىل شارۋاشىلىعىن سۋبسيديالاۋدىڭ جاڭا ۇلگىسى ۇكىمەت پەن بيزنەستىڭ ءوزارا پىكىر الماسۋى نەگىزىندە تۋىنداپ وتىر. سوڭعى بىرنەشە جىلدا العاش رەت كوپتەگەن ەسكەرتۋلەر ەسكەرىلدى. ەڭ باستىسى, بۇل سۋبسيديالار ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا باعىتتالىپ وتىر. ءبىز ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان تىڭايتقىشتاردى, تۇقىمداردى سۋبسيديالاۋعا قولداۋ كورسەتىلگەنى اسا ماڭىزدى. ويتكەنى بۇرىنعى ەرەجەلەر كەرىسىنشە, شىعىمى از تۇقىمداردى الۋعا ماجبۇرلەيتىن. بۇل جاڭا ەرەجە ناتيجەلى جۇمىس ىستەۋگە جول اشادى.
اناتولي رافالسكي, «تايىنشا استىق» جشس باسشىسى:
– ەلىمىزدەگى اگرارشىلار سوڭعى جىلدارى مەملەكەت تاراپىنان زور قولداۋعا يە بولۋدا. اسىرەسە, سوڭعى جىلدارى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعدارلاماسىنا كوڭىل ءبولىنىپ, قاتىسۋشىلاردىڭ قاتارى كوبەيىپ كەلەدى. جاسىراتىنى جوق, قازاقستاندا ءسۇتتى باعىتتا دا, ەتتى باعىتتا دا مال باسى سانى از. مەنىڭ ويىمشا, بۇگىنگى ءبىزدىڭ نەگىزگى مىندەتىمىز – ءىرى قارا مالدى تەز ءارى ءتيىمدى ارتتىرۋ. بۇل باعىتتا ناتيجەلى جۇمىس اتقارۋعا تولىق مۇمكىندىك بار.
بۇعان دەيىن كەرەكتى-كەرەكسىز بارلىق باعىتتارعا سۋبسيديا بەرىلىپ وتىردى. بۇل جاعدايدىڭ وزىندىك ءتيىمدى تۇستارى بولعانىمەن ەڭ نەگىزگىسى, مال باسىن ارتتىرۋعا ءتيىستى نازار اۋدارىلماعان ەدى. ەندى ۇكىمەتتىڭ شەشىمى بويىنشا مال باسىن ارتتىرۋ ماسەلەسىنە ايتارلىقتاي كوڭىل بولىنبەك. ەسكەرەتىنى, بۇعان دەيىن بولىنگەن سۋبسيديالار قىسقارتىلمايدى, مەملەكەتكە قايتارىلىپ بەرىلمەيدى. تەك باسقا تيىمدىلىگى جوعارى باعىتتارعا اۋدارىلادى. ءبىز رەسەيلىك ساپاسىز ءسۇت, ءسۇت ونىمدەرىن تۇتىنۋعا ءماجبۇرمىز. سەبەبى ىشكى نارىقتى تولىق قامتاماسىز ەتە الماي وتىرمىز. مال باسىنىڭ سانى كوبەيسە, بۇل ماسەلە دە وڭ شەشىمىن تاپپاق.