ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىنىڭ ۇتىمدى جاعى كوبەيدى

اكتيۆ كولەمى 1,7 ترلن تەڭگەگە ۇلعايدى

جالپى, «سامۇرىق-قازىناعا» قاراي­تىن كومپانيالار توبى مەم­لەكەت­كە وسى جىلدىڭ 9 ايىن­دا 813 ملرد تەڭگە سالىق تو­­لەدى. بۇل مەملەكەت قازى­نا­سىنا تۇسەتىن بارلىق سالىق تولەم­­­دەرىنىڭ 10 پايىزىنا تەڭ قارجى. تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن قور جۇ­مىسىن جانداندىرۋعا باعىت­تالعان اۋقىمدى شارالار قابىل­دان­دى. بىلتىر ءساۋىر ايىندا ەلباسى «سامۇرىق-قازىنا» قورى­نىڭ 2018-2028 جىلدارعا ار­نال­عان جاڭا دامۋ ستراتەگيا­سىن ماقۇلداعان بولاتىن. ن.نازار­باەۆ نەگىزگى ماقساتتار مەن مان­داتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە پورت­فەلدىك كومپانيالاردى ءتيىمدى باسقارۋدى جانە ولاردىڭ جۇمىس ناتيجەلەرىنىڭ كورسەت­كىشىن الەم­دىك كومپانيالاردىڭ كور­سە­ت­كىشتەرىمەن تەڭەستىرۋ مىن­دەتىن جۇكتەگەن ەدى. اتالعان قۇ­جاتتا كوم­پانيالاردىڭ تيىم­دىلىگىن ارتتىرۋ, پورتفەلدى باس­قارۋ جانە تۇراقتى دامۋدى قام­تاماسىز ەتۋدىڭ باسىم باعىت­تارىنا نازار اۋدارىلعان.

قوردىڭ باسقارما توراعا­سى احمەت­جان ەسىموۆ كومپا­نيالار باسشىلارىمەن وتكەن كەڭەستە 2019 جىلدىڭ 9 ايى­نىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق كوم­پانيا­لار توبى جوسپارلى قار­جىلىق كورسەتكىشتەردى اسىرا ورىنداعانى تۋرالى باياندادى. ساتۋ­دان تۇسكەن كىرىستىڭ ءوسۋ قار­قىنى وتكەن جىلدىڭ سايكەس كە­زەڭىمەن سالىس­تى­رعاندا 12,7%-دى قۇراعانىن جەتكىزدى.

– وپەراتسيالىق پايدا (NOPLAT) وت­كەن جىلعى كور­سەتكىشپەن سالىستىر­عان­دا ەسەپتىك كەزەڭدە 9,6 پايىزعا ءوستى. وسىن­داي تازا تابىس 39,5 پايىزعا ارتىپ, 1158 ملرد تەڭگەنى قۇرادى, – دەدى ا.ەسىموۆ.

بەلگىلى بولعانداي, بيىل ۇكى­مەتكە قور تاراپىنان تولەنگەن ديۆيدەنت كولەمى 190 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, 2 ەسەگە ارتقان. ساتۋدان تۇسكەن تابىس 13 پايىزعا ءوسىپ, 5,2 ترلن-نان استام تەڭگەگە جەتتى. بيىلعى 9 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىن­شا تازا تابىس – 1 ترلن تەڭگە. بۇل بىلتى­رعى جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىس­تىر­عاندا 320 ملرد تەڭگەگە نەمەسە 39 پايىزعا ارتىق. ناتيجەسىندە سىرتقى قارىز 4,8 ملرد اقش دوللارىنا قىسقاردى. اتقارىلىپ جاتقان كەشەندى جۇمىستار ناتيجەسىندە 2018 جىلدان باستاپ جانە اعىمداعى جىلدىڭ 9 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قور اكتيۆتەرىنىڭ كولەمى 1,7 ترلن تەڭگەگە ۇلعايدى, بۇگىندە ونىڭ جالپى كولەمى 26 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى. ترانسفورماتسيا باعدارلاماسىنىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا 60 ملرد تەڭگە سوماعا بولجانعان شىعىستار وڭتاي­لاندىرىلدى.

جەكەشەلەندىرۋدىڭ كەشەندى جوس­پارىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە 161 اك­تيۆتىڭ 138-ءى نەمەسە 85 پايىزى شىع­ا­رىل­دى. ونىڭ ىشىندە, 186 ملرد تەڭگەگە 87 اكتيۆ ساتىلىپ, 51 اكتيۆتىڭ ىشىن­دە ءبىرازى مۇلدە جويىلدى نەمەسە قايتا ۇيىمداستىرىلدى. جۇمىس ىستەپ تۇر­عان اكتيۆ سانى – 20. 2018 جىلدىڭ قارا­­شاس­ىندا جانە اعىمداعى جىلدىڭ قىر­كۇيەگىندە «قازاتومونەركاسىپتىڭ» 218 ملرد تەڭگەگە 18,8 پايىز اكتسياسى ساتىلىپ, تۇسكەن بارلىق قاراجات ەلدىڭ ۇلتتىق قورىنا جىبەرىلدى.

بۇعان دەيىن قور باسشىسى ا.ەسىموۆ ساتىپ الۋ جۇيەسىن جەتىل­دىرۋ جۇمىسى جالعاساتىنى تۋرالى ايتقان بولاتىن.

– ساتىپ الۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ارقى­لى وتكەن جىلى ءبىز 121 ملرد تەڭگە ۇنەمدەدىك. بيىل تاعى 153 ملرد تەڭگە ۇنەمدەۋ جوسپارلانىپ وتىر, – دەگەن ا.ەسىموۆ ءبىر كوزدەن ساتىپ الۋ كولەمى 1,5 ەسەگە قىسقارعانىن, تەندەرلەر كولەمى 4 ەسەگە ارتقانىن ايتتى. بيىل كاسىپكەرلەر ءۇشىن باسەكەلەستىك ورتاعا 600 ملرد تەڭگەدەن استام قارجىنىڭ ساتىپ الۋ تاپسىرىستارى بەرىلگەن.

بۇدان بولەك, بيىل قور تاراپىنان تۇركىستان قالاسىنىڭ نىساندارىن سالۋعا 32 ملرد تەڭگە جانە ارىس قالاسىنىڭ بارلىق الەۋمەتتىك نىساندارىن قالپىنا كەلتىرۋگە 7 ملرد تەڭگە بولىنگەنىن اتاپ وتكەن ءلازىم.

170 اكتيۆ باسەكەلەس ورتاعا شىعارىلادى

«سامۇرىق-قازىنا» اق اسا زور مەم­لەكەتتىك اكتيۆتەردىڭ وپەراتورى رەتىندە جەكەشەلەن­دىرۋ ۇدەرىسىنە بەل­سەندى تۇردە قاتىسۋدا. جەكەشەلەن­دىرۋدىڭ 2016-2020 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارى اياسىندا قور 170 اكتيۆتى باسەكەلەستىك ورتا­عا شىعارۋعا ءتيىس. سونىمەن قاتار 9 اك­تيۆ­تى IPO-عا شىعارۋ نەمەسە ستراتەگيا­لىق سەرىكتەستەرگە ساتۋ جوسپارلانىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە «قازاتومونەركاسىپ» اق, «ەير استانا» اق, «قازاقتەلەكوم» اق, «قازاقستان تەمىر جولى» اق, «قازمۇنايگاز» اق, «قازپوشتا» اق, «سا­مۇرىق-ەنەرگو» اق, «تاۋ-كەن سامۇرىق» اق, «Qazaq Air» اق جانە باسقالارى بار.

ۇكىمەت بەكىتكەن اۋقىمدى جەكە­­شەلەن­دىرۋ باعدارلاماسىن «سامۇرىق-قازىنا» قورى بەل­سەندى جۇ­زە­گە اسىرىپ جات­قانىن ايتا كەتكەن ءجون. بۇعان دەيىن Yellow Pages قاعيدا­لارىنا سايكەس 89 كاسىپورىن باسەكەلەستىك ورتاعا بەرىلىپ, ودان 192 ميلليارد تەڭ­گە كولەمىندە تابىس ءتۇستى. قور باسشىسى ا.ەسىموۆ ايتقانداي, جەكە­شە­لەندىرۋ­دىڭ مىندەتى – ەلدىڭ ۇلتتىق قورىن تولىق­تىرۋ, كورپوراتيۆتىك باسقارۋ­دىڭ وزىق تاجىريبەسىن ەنگىزۋ, سونداي-اق اشىقتىق پەن ەسەپ بەرۋدىڭ الەمدىك ستاندارتتارىن قامتاماسىز ەتۋ.

ا.ەسىموۆ بىلتىرعى قارا­شا ايىندا IPO اياسىندا «قازاتوم­ونەركاسىپ» ۇاك» اق ۋران كوم­پانياسىنىڭ 15 پا­يىز اكتسياسى ورنالاسقانى تۋرالى حا­بار­لاعان ەدى. ينۆەستور ۇلتتىق بانك بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى­نىڭ قورجىنىنا 150 ملن دوللار سوماعا كومپانيانىڭ باعالى قاعازدارىن ساتىپ الدى. بۇگىنگى تاڭدا وسى مامىلە اياسىندا بجزق تابىسى 21 ملرد تەڭگەگە جەتتى.

– قوردىڭ ەنەرگەتيكا, تەلەكوممۋنيكاتسيا جانە ينفرا­قۇرىلىم سالاسىنداعى سەگىز ۇلتتىق كومپانياسىن IPO-عا شى­عارۋ جوسپارلانىپ وتىر. زەينەتاقى قو­رى­­نىڭ تابىسى 21 ميلليارد تەڭگەنى, ال ۇلت­تىق قورعا تۇسەتىن ءتۇسىم 168 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى, – دەدى ا.ەسىموۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, الەم­دەگى جەتەكشى ۋران ءوندىرۋشى «قازاتومونەركاسىپ» ۇاك» اق-نىڭ نا­رىقتىق قۇنى 3 ملرد-تان 4 ملرد-قا وسكەن. ۇلتتىق كومپانيا دايىن ءونىمدى شىعارۋعا باعىت­تالعان اتوم ەلەكتر ستانسالارىنا جىلۋ بولەتىن قۇراستىرمالار وندىرەتىن جوبانى ىسكە اسىرۋدا. بۇل جوبانىڭ ينۆەستيتسيالىق قۇنى – 30 ملرد تەڭگە.

جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلۋى كەرەك

تاياۋدا تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇر­سۇلتان نازار­باەۆتىڭ تور­اعالىعىمەن «سا­مۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىن باسقارۋ جونىندەگى كەڭەستىڭ وتىرىسى وتكەنى بەلگىلى. وسى جيىندا ەلباسى قور باسشىلىعىنىڭ جۇيەلى ماسەلەلەردى شەشىپ, وندىرىستىك كورسەتكىشتەر مەن يندي­كا­­تور­لاردىڭ وڭ ديناميكاسىنا قول جەت­­كىزگەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ىشىندە بىر­­لەس­كەن كاسىپورىندارداعى مەم­لەكەت­تىك ۇلەس­تەردى ءتيىمدى باس­قارۋدى قام­تاماسىز ەتۋ­دىڭ ماڭىز­دى­لى­عىن, مۇناي-گاز جانە حيم­يا ونەركاسىبى سالالارىنداعى ءتيىم­سىز ۋچاسكەلەردەگى ءوندىرىستى ىنتالان­دى­رۋ­­دىڭ جاڭا تەتىكتەرىن ەنگىزۋدە ۇكى­مەت قولداۋ كورسەتۋ كەرەك ەكەنىن, قور­دىڭ اياسىنداعى كوم­پانيالاردى IPO-عا شىعارۋ مەن ساتىپ الۋلار­دىڭ تيىم­دىلى­گىن قام­تا­ما­سىز ەتۋ ماسەلە­لەرىن, قور كوم­پا­نيا­لا­رى­نىڭ قارجى­لىق جاعدايىن جاقسار­تۋعا جانە جەكەشە­لەندىرۋ جوسپارىن ودان ءارى ىسكە اسىرۋعا باعىت­تالعان ۇسى­نىس­تاردى قا­راس­تىرۋ­دىڭ ما­ڭىزىن اتاپ ءوتتى.

– «سامۇرىق-قازىنا» – ۇلت­تىق ءال-اۋقات قورى. سون­دىقتان ءبىز باسقارۋ كەڭەسى مەن ديرەكتورلار كەڭەسى رەتىندە تۇر­عىن­­دار مەن بيزنەس وكىلدەرى تاراپىنان قور قىزمەتىنە دەگەن سەنىمدى ارتتىرۋ ماق­ساتىندا جۇيەلى جۇمىستار جۇر­گىزۋىمىز قاجەت. ازاماتتار مۇنىڭ ءبارى قازاق­ستانعا جانە ءبىزدىڭ حالقى­مىزعا تيەسىلى ەكەنىن ءتۇسىنۋى كەرەك, – دەگەن-ءدى ەلباسى. تۇڭعىش پرە­زيدەنت ەكونومي­كانىڭ جاندانۋىنا نەگىز بولۋعا ءتيىس قور­دىڭ جۇيەلى جۇمىس ىس­تەي­تىنىنە سەنىم ءبىلدىرىپ وتىر.