ەلوردادا ەكى كۇنگە سوزىلعان Astana Club-تىڭ پلەنارلىق وتىرىسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن ءوتتى. ەلباسى جيىندا سويلەگەن سوزىندە بۇگىنگى ەۋرازياداعى گەوساياسي جاعدايعا اسەر ەتەتىن قاۋىپ-قاتەردى اتادى.
تۇراقتىلىقتىڭ تۇعىرى بيىك بولۋى ءۇشىن بىرىگۋ كەرەك
كەزىندە ەلباسىنىڭ يدەياسىمەن قۇرىلعان Astana Club جاھاندىق سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن شەشىمدەر قالىپتاستىرۋ جانە ىزدەستىرۋ ۇدەرىسىندە تاپتىرماس الاڭعا اينالدى. بيىل بەسىنشى مارتە ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعان ايتۋلى شارادا الەمدىك ءىرى دەرجاۆالار اقش, قىتاي جانە رەسەي اراسىنداعى قىرعي-قاباقتىڭ ۋشىعۋى, ساۋدا پروتەكتسيونيزمى مەن پوپۋليستىك كوڭىل كۇيدىڭ ارتۋى, سونداي-اق يران مەن سولتۇستىك كورەيا توڭىرەگىندە جاڭا شيەلەنىستەردىڭ بوي كورسەتۋى سىندى اۋقىمدى ماسەلەلەر كەڭىنەن ءسوز بولدى.
ەلباسى الدىمەن فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا, سونىڭ ىشىندە اتاقتى ساياساتكەرلەر مەن ساراپشىلار جانە ديپلوماتتارعا Astana Club-تىڭ بەسىنشى وتىرىسىنا كەلگەندەرى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى. حالىقارالىق ديالوگتىق پلاتفورمالار جۇيەسىندە Astana Club بىرەگەي ىقپالعا يە ەكەنىن اتاپ وتكەن ەلباسى بۇگىنگى سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋدە ۇلكەن ەۋرازياداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا پەرسپەكتيۆالارىن اشۋ ءۇشىن اشىق, شىنايى ديالوگ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– ەۋرازيا مەگاكونتينەنتتەگى ىشكى بايلانىستاردىڭ ارتۋى الداعى ۋاقىتتا تەڭدەسى جوق مۇمكىندىكتەرگە جول اشادى. باستىسى اشىق جانە ءادىل ديالوگ ورناتۋ قاجەت. بۇل «ۇلكەن ەۋرازياداعى» ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا پەرسپەكتيۆالارىن ءتيىمدى پايدالانۋعا اپارار ىزگى جول, – دەدى ن.نازارباەۆ.
ءار جىل سايىن كلۋب وتىرىسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «ۇلكەن ەۋرازيا» يدەياسىنا جان-جاقتى تالداۋ جاسالادى. ەلباسى بۇل ۇسىنىسىن العاش رەت 2015 جىلى بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ مىنبەرىنەن ايتقان بولاتىن. بيىل دا كلۋب وتىرىسىنىڭ تاقىرىبى «ۇلكەن ەۋرازيا: جاھاندىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا قۇرىلىمى جولىندا» دەپ اتالىپ, اڭگىمەنىڭ اۋانى وسى تاقىرىپ توڭىرەگىندە ءوربىدى.
– ەۋرازيادا قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقسىز ەشكىم دە ۇزاقمەرزىمدى دامۋعا قول جەتكىزە المايتىنىن جاقسى بىلەمىز. سول سەبەپتى ءار مەملەكەت دامۋ ۇلگىسىن تار شەڭبەرگە شەكتەمەي, ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە سارالاۋى كەرەك. تەك سوندا عانا ەۋرازيا قۇرلىعىنا توپتاسقان ەلدەر ءوز الەۋەتىن ارتتىرا الادى. ءدال وسى رەتتە ءبىزدىڭ كلۋب «ۇلكەن ەۋرازيا» اتتى جاڭا گەوساياي قۇرىلىمدا بىرىڭعاي الاڭ بولىپ وتىرعانى قۋانتادى, – دەدى ەلباسى.
ەلباسى ايگىلى ويشىل ارنولد ءتوينبيدىڭ مىنا ءسوزىن مىسالعا كەلتىردى:
– تاريحتىڭ سىن-تەگەۋرىنىنە قارسى جاۋاپ تاپقان ءاربىر قوعام داميدى, ءتۇپتىڭ-تۇبىندە جەڭىپ شىعادى. تاريح – قاتال ەكزامەناتور. تاريحتا كوپتەگەن مەملەكەت بۇرىس نەمەسە ورىنسىز ارەكەتى ءۇشىن جاۋاپ بەرۋىنە تۋرا كەلدى. ءبىر ەلدىڭ نەمەسە ايماقتىڭ عانا ەمەس, تۇتاس ادامزاتتىڭ كەلەشەگى بۇگىنگى سىناقتان قالاي وتەتىنىمىزگە بايلانىستى بولماق. تەك كۇش بىرىكتىرۋ ارقىلى عانا جاڭا قاۋىپتەر مەن تەگەۋرىندەرگە قارسى تۇرا الامىز, – دەدى ن.نازارباەۆ.
ەلباسى ءوز سوزىندە ەۋرازياداعى سىن-قاتەرلەرگە جەكەلەي توقتالىپ ءوتتى.
– ەۋرازياداعى گەوساياسي جاعدايعا جاعىمسىز اسەرىن تيگىزەتىن قاۋىپتەر جايلى كوزقاراسىمدى بىلدىرسەم دەپ ەدىم. الدىمەن ءبىزدى كەلە جاتقان داعدارىستان حابار بەرەتىن الەمدىك ەكونوميكاداعى احۋال الاڭداتادى. ساۋدا تەكەتىرەسى ۇدەي تۇسكەندىكتەن گەوساياسي تۇراقسىزدىق احۋالىن الەمدىك ينستيتۋتتار تومەن باعالاۋدا. الەمدىك ءوسىمنىڭ باسەڭدەۋى جاھاندىق ساۋداعا تەرىس ىقپالىن تيگىزەدى. جالپى, مەملەكەتتەر الدىنداعى قارىزدىڭ دەڭگەيى 2007 جىلعى داعدارىس الدىنداعى قارىز دەڭگەيىنەن ەكى ەسە ارتىپ, الەمدىك ءىجو-ءنىڭ 80 پايىزىنا جەتتى. بۇل فاكتورلاردىڭ بارلىعى الەمدىك تۇراقتىلىقتى تەڭسەلتىپ, ەۋرازيا ەلدەرىنە قاتتى ىقپال ەتىپ وتىر, – دەدى ن.نازارباەۆ. تۇڭعىش پرەزيدەنت Astana Club وتىرىسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ بىرقاتارىمەن جەكە كەزدەسكەنىن, ءدال سول كەزدەسۋلەردە اتالعان ماسەلەلەر تالقىلانعانىن ايتتى.
– الەمدىك دەرجاۆالار اراسىنداعى باسەكەلەستىك جاڭا دەڭگەيگە شىقتى. ءوزارا سانكتسيالار, ساۋدا سوعىستارى – اقش پەن قحر-دىڭ قازىرگى قارىم-قاتىناسىنىڭ قالىپتى جاعدايىنا اينالىپ كەتكەن. اگرەسسيۆتى ريتوريكا, ەكونوميكالىق سانكتسيا – باتىس پەن رەسەي اراسىنداعى نەگىزگى قاتىناس ءتىلى بولىپ تۇر. تۇراقتى كوممۋنيكاتسيا ارنالارىنىڭ بولماۋى احۋالدى ودان سايىن قيىنداتىپ وتىر. جەتەكشى دەرجاۆالاردىڭ اراسىنداعى تەكەتىرەس اۆتوماتتى تۇردە ەۋرازيانىڭ ىستىق نۇكتەلەرىنە اۋىسىپ وتىرادى. بۇل جاعداي سيريا مەن ۋكرايناداعى ماسەلەنى بەيبىت تۇردە شەشۋ امالدارىن قيىنداتادى. ال برەكسيت سوڭعى ۋاقىتتىڭ نەگىزگى انتينتەگراتسيالىق وقيعاسىنا اينالدى, – دەدى ەلباسى.
سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ءوز كەزەگىندە جاھاندىق ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدە ماڭىزدى ءرول اتقاراتىن تاياۋ شىعىستاعى جاعدايعا ەرەكشە نازار اۋداردى.
– تاياۋ شىعىستاعى جاھاندىق ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك بويىنشا ايماقتاعى جاعداي كۇردەلەنە ءتۇستى. ەنەرگيا تاسىمالداۋشىلاردىڭ 30 پايىزى ورمۋز بۇعازى ارقىلى وتەتىنىن بىلەمىز. اقش-تىڭ يادرولىق كەلىسىمنەن شىعۋى دا وڭىردەگى جاعدايدى شيەلەنىستىردى. كەزىندە قازاقستان بۇل كەلىسىمنىڭ ورناۋىنا ۇلەس قوسقان بولاتىن. سىزدەر تالقىعا سالعان وسىنداي ۇردىستەردىڭ بارلىعى ەۋرازياداعى قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن قايتا رەتكە كەلتىرۋدى, جاڭا ۇسىنىستار ازىرلەۋدى تالاپ ەتەدى, – دەدى ن.نازارباەۆ.
قاۋىپسىزدىكتىڭ جالپى كونتينەنتتىك ارحيتەكتۋراسىن قالىپتاستىرۋداعى نەگىزگى تاسىلدەردى سىني تۇرعىدان قايتا ويلاۋ قاجەت ەكەنىن ايتقان ەلباسى بىرقاتار پراكتيكالىق شارا ۇسىندى.
– كەلەر جىلى قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتكەنىنە, استانا دەكلاراتسياسىنىڭ قابىلدانعانىنا تۋرا 10 جىل تولادى. اتالعان قۇجاتتا ەۋرواتلانتيكالىق جانە ەۋرازيالىق قاۋىپسىزدىكتىڭ بىرىڭعاي قاۋىمداستىعىن قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ ءوتىلدى. بۇل ماسەلەلەر ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستىڭ جانە ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمنىڭ الەۋەتىن بىرىكتىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى ەلباسى.
بەيبىت الەم قۇرۋ جونىندەگى ۇتىمدى يدەيا
ەلباسىنىڭ يادرولىق قارۋسىز بەيبىت الەم قۇرۋ جونىندەگى ۇتىمدى ويلارى مەن پايىمداۋلارى بۇل جولى دا جالعاسىن تاپتى. ءوز سوزىندە ن.نازارباەۆ يادروسىز الەم ءۇشىن جاھاندىق كوشباسشىلار اليانسىن قۇرۋدى ۇسىندى.
– بۇۇ سەسسيالارىنىڭ بىرىندە جولداعان «الەم جانە ءححى عاسىر» اتتى مانيفەسىمدە سوعىس پەن يادرولىق قارۋدان تۇبەگەيلى باس تارتىپ, تۇراقتى الەم گەوگرافياسىن قالىپتاستىرۋ قاجەتتىگىن ايتقان ەدىم. يادرولىق قارۋ تاراتپاۋ تۋرالى حالىقارالىق جۇيەنىڭ كۇشىن جويۋى جانە يران مەن كورەياداعى يادرولىق باعدارلامالاردىڭ شيەلەنىسۋى مەن جولداعان مانيفەستىڭ وزەكتىلىگىن ارتتىرا ءتۇستى. بۇگىنگى كۇنى الەمدە يادرولىق قارۋسىزداندىرۋ مەن ونى تاراتپاۋ تۋرالى بەدەلدى جاھاندىق پلاتفورما قۇرۋ قاجەتتىگى تۋىنداپ وتىر. وسىعان بايلانىستى يادروسىز الەم ءۇشىن جاھاندىق كوشباسشىلار اليانسىن قۇرۋ باستاماسىن كوتەرۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن, – دەدى ەلباسى. ونىڭ ايتۋىنشا الەمنىڭ جەتەكشى عالىمدارى, بەدەلدى ساياساتكەرلەرى يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى باستاماعا بىرىگۋى كەرەك. ء«بىزدىڭ كلۋب قاتىسۋشىلارىنا وسىنداي حالىقارالىق بىرلەستىك قۇرۋ كەلەشەگىن تالقىلاۋدى ۇسىنامىن», – دەگەن ەلباسى يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتتان شىققان جاعدايدا حالىقارالىق جاۋاپكەرشىلىك شارالارىن قاتاڭداتۋ قاجەتتىگىن, ءتىپتى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى دەڭگەيىندەگى ءتيىستى قارارلارمەن بەكىتۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
سونىمەن قاتار بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى تاراپىنان سولتۇستىك كورەياعا قاتىستى قاۋىپسىزدىك كەپىلدىگىن ازىرلەۋ جانە كورەي تۇبەگىندەگى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋعا باعىتتالعان پحەنيان مەن سەۋل اراسىندا سەنىم شارالارىن قالىپتاستىرۋ جانە نىعايتۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى.
– بىرىڭعاي قاۋىمداستىق قۇرۋ ەۋرازيانىڭ بولاشاعىمەن بايلانىستى. كونتينەنتتىڭ نەگىزگى ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتەرى اراسىنداعى جۇيەلى ەكونوميكالىق ديالوگ ونىڭ تىرەگى بولۋى ءتيىس. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق, ەۋروپالىق وداق, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, وڭتۇستىك-شىعىس ازيا ەلدەرىنىڭ اسسوتسياتسياسى جانە «بەلدەۋ جانە جول» باستاماسى اراسىنداعى پراگماتيكالىق ىنتىماقتاستىق ساياسي كەڭىستىكتى تۇراقتاندىرا وتىرىپ, «ۇلكەن ەۋرازيا» قالىپتاستىرۋعا قۋاتتى سەرپىن بەرەدى. اسىرەسە ەۋروپالىق وداق پەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اراسىندا تولىققاندى ديالوگ ورناۋى ءتيىس, – دەدى تۇڭعىش پرەزيدەنت.
بۇل رەتتە ەلباسى ەۋروپالىق وداق پەن ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعى ارىپتەستىگىنىڭ ديالوگتىق مەحانيزمىن ەنگىزۋدى ۇسىندى.
– ءالى كۇنگە دەيىن ەۋروپالىق وداق پەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اراسىندا تولىققاندى بايلانىس ورنادى دەپ ايتا المايمىز. بۇل ەكى بىرلەستىك گەوگرافيالىق جانە تاريحي تۇرعىدا ۇندەستىك قۇرىپ, ءوزارا ءبىر-ءبىرىن تولىقتىرادى. قازىرگى ورىن العان ساياسي تۇسىنبەستىك ەكى ۇيىمنىڭ اراسىنا ىرىتكى سالماۋى كەرەك. بۇگىندە ەۋروپالىق وداق پەن رەسەي اراسىنداعى قاراما-قايشىلىقتارعا نۇكتە قويۋ قاجەتتىگى تۋرالى ءجيى ەستيمىز. بارلىعى بۇل نارازىلىقتىڭ مەملەكەتتەر ەكونوميكاسىنا قانداي شىعىن اكەلىپ جاتقانىن جاقسى تۇسىنەدى, – دەدى ن.نازارباەۆ.
تۇڭعىش پرەزيدەنت تۋىنداعان قاراما قايشىلىقتاردىڭ مەملەكەتتەرگە زيانى تيمەسە, ەشقانداي پايداسى جوقتىعىنا توقتالدى.
– سوندىقتان ەو مەن ەاەو اراسىنداعى ارىپتەستىكتىڭ ديالوگتىق مەحانيزمىن ەنگىزۋدى ۇسىنامىن. ونىڭ اياسىندا جىل سايىن ەۋروپالىق كوميسسيا مەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا باسشىلارى اراسىندا سامميتتەر قاراستىرىلۋى ءتيىس. مەن جوعارى ەۋرازيا ەكونوميكالىق كەڭەسىنىڭ قۇرمەتتى توراعاسى رەتىندە بۇل پروتسەسكە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋگە دايىنمىن. ەكونوميكالىق كووپەراتسيا پروتسەستىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنا پايدا اكەلەدى دەپ سەنەمىن, – دەدى ن.نازارباەۆ.
ەلباسى كەزىندە ءبىر وداقتا بولعان مەملەكەتتەر اراسىنداعى ەكونوميكالىق بايلانىستى ساقتاپ قالۋعا كۇش سالىنعانىن ايتتى. باستاپقى كەزەڭدە قازاقستان, رەسەي, بەلارۋس ەلدەرى بىرىگىپ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرعانىن, ۋاقىت وتە كەلە قىرعىزستان مەن ارمەنيا وداققا مۇشە بولعانىن جەتكىزدى. وداق قۇرىلعان العاشقى جىلى جاھاندىق احۋال شيلەنىسىپ, سانكتسيالار مەن ساۋدا سوعىستارى بەلەڭ العانىن ايتقان ەلباسى بۇل جاعدايدىڭ ەندى قۇرىلعان وداقتاستارعا كەرى اسەر ەتكەنىن ەسىنە الدى. سوعان قاراماستان, ەكونوميكالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى كەزدەسۋلەر تۇراقتى تۇردە وتكىزىلىپ, وداقتىڭ ەكونوميكالىق كوميسسياسى, سوت, كەدەندىك كەڭىستىك قۇرىلعانىن ايتتى. ەكونوميكالىق ارىپتەستىك ءار مەملەكەت ءۇشىن پايدالى ەكەنىنە نازار اۋداردى. ن. نازارباەۆ مەملەكەتتەر اراسىنداعى ءوزارا ساۋدا ارتىپ كەلە جاتقانىن, باياۋ بولسا دا ونەركاسىپتىك كووپەراتسيا دا وسكەنىن اتاپ ءوتتى.
– 2025 جىلى كولىك پەن گازدىڭ, ەلەكتر قۋاتىنىڭ ورتاق نارىعىن قۇرامىز دەپ كەلىستىك. بۇل وتە ماڭىزدى شارۋا. بۇل وداقتاس مەملەكەتتەردىڭ ءارى قاراي دامۋىنا وڭتايلى جاعداي جاسايدى. جاقىندا سانكت-پەتەربۋرگتە كەزەكتى كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلادى. ءبىز ەۋروپا وداعىمەن كەلىسىم جاساساق دەيمىز. ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعى مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى بايلانىس ارقىلى ساۋدا مۇمكىندىكتەرىن اشۋعا بولادى. كەيىن ءارى قاراي دا جىلجي الامىز. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ بولاشاعى زور دەپ ويلايمىن, – دەدى ەلباسى.
ىمىراعا كەلۋ تۇراقتىلىققا باستايدى
وتىرىستا ءسوز العان يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى موحامماد دجاۆاد زاريف قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى تەك جەكە مەملەكەتتەردىڭ تالاسى دەڭگەيىنەن ءوتىپ, بىرلەسكەن شارالاردى قاجەت ەتەتىنىن ايتتى. ء«بىزدىڭ پروبلەمالارىمىزدىڭ كوبى كوگنيتيۆتى سيپاتتا. بۇگىن قابىلداناتىن شەشىم الەمدىك قوعامداستىق ءۇشىن ءتيىمدى بولۋى كەرەك. دەگەنمەن, ءار تاراپ ءوزىنىڭ پايداسىن ويلاعاندىقتان, كوپ جاعدايدا ورتاق مۇددەگە باعىتتالعان كەلىسىمگە جەتۋ مۇمكىن بولماي جاتادى. ەكولوگيا, قاۋىپسىزدىك تاقىرىپتارىندا بىرەۋدىڭ جەڭۋى, بىرەۋدىڭ جەڭىلىسى, شىندىعىنا كەلگەندە, جاھاندانۋ داۋىرىندە ەشقانداي پايدا اكەلمەيدى. تۇپتەپ كەلگەندە كونفرونتاتسيا كەزىندە ءبىر تاراپتىڭ جەڭىسى ماقتاناتىن نارسە ەمەس. بۇگىندە پايدانى ەمەس, ورتاق مۇددەنى ويلاۋ كەرەك. سوندىقتان جاھاندىق ديالوگ قۇرۋعا تىرىسقانىمىز ابزال. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن جاھاندىق ماسەلەلەردى ساراپقا سالۋعا باعىتتالعان جينالىستىڭ ناتيجەلەرى جامان ەمەس. Astana Club-تىڭ بۇل الاڭىن ءتيىمدى پايدالانۋعا تىرىسۋ كەرەك. قاۋىپسىزدىك ساتىپ الىناتىن زات ەمەس. ميلليونداعان قاراجات جۇمساپ, ەڭ مىقتى قارۋعا يە بولساڭىز دا ماقساتىڭىزعا جەتەتىنىڭىز ناقتى ەمەس. بۇعان 2001 جىلعى 11 قىركۇيەكتەگى وقيعا دالەل. ياعني, قانداي دا ءبىر مەملەكەتتە تۇراقسىزدىق پايدا بولسا, تۇتاس الەمنىڭ تۇراقتىلىعىنا قاۋىپ تونەدى. كورشىلەرىمىزدى سەرىكتەستەر رەتىندە قاراستىراتىن ۋاقىت كەلدى», دەدى يران سىرتقى ىستەر ءمينيسترى.
قاۋىپسىزدىك تاقىرىبىن ودان ءارى وربىتە تۇسكەن ماگاتە-ءنىڭ بۇرىنعى باس ديرەكتورى, نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى موحاممەد ءال-بارادەي Astana Club سياقتى وزەكتى تاقىرىپتاردى تالقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ پىكىرتالاسىنا قاتىسىپ جاتقانىنا شىن قۋانىشتى ەكەنىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, جاھاندى تەبىرەنتكەن ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەيتىن ورتا ۇسىنۋ مەملەكەت كوشباسشىسىنىڭ كەڭ ويلاي الۋ قابىلەتىن كورسەتەدى.
– نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوز مەملەكەتىمەن شەكتەلمەي, الەمدەگى جاعدايعا بەيجايلىق تانىتپاعانىنا ريزامىن. بۇگىندە الەم ۇلكەن وزگەرىس داۋىرىندە, ال ونىڭ سالدارى قانداي بولارى بەلگىسىز. عىلىم, تەحنولوگيا, جاساندى ينتەللەكتىڭ دامۋى كەلەشەگىمىزدى بولجاۋعا مۇمكىندىك جاساماق. سوندىقتان بىرلەسە وتىرىپ, الەمدىك ءتارتىپتىڭ جاڭا ۇلگىسىنىڭ ورناۋىنا اتسالىسۋىمىز كەرەك. قولدانىستاعى ءتارتىپتى وزگەرتۋ كەرەك. ارينە بالاما جولدى تابۋ وڭاي ەمەس. بۇگىنگى جيىننىڭ باستى ەرەكشەلىگى – ديالوگ پەن اشىقتىق. بۇل جەردە قاي ەلدىڭ بولماسىن سىرتىنان جوسپار قۇرۋدان اۋلاقپىز. بۇگىن ءدال وسى جەردە جاھاننىڭ ىلگەرىلەۋىنە كەدەرگى كەلتىرەتىن توسقاۋىلداردى, مەملەكەتتەردىڭ باسىنا تونگەن قاۋىپتى ءتىزىپ, تەڭ دەڭگەيدە تۇسىنۋگە تىرىسامىز. ءبىزدىڭ ىمىراعا كەلۋىمىز تۇراقتىلىققا باستايدى. كونفرونتاتسيا مەن سىن-تەگەۋرىنگە توتەپ بەرۋدىڭ كىلتى – ىنتىماقتاستىقتا. سول ءۇشىن ليبەرالدى دەموكراتيانى دامىتىپ, ساياسي توپتار اراسىنداعى ديالوگتى ودان ءارى دامىتقانىمىز ءجون, – دەدى م.ءال-بارادەي.
شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ ءبىرى Goldman Sachs International ۇيىمىنىڭ اتقارۋشى ەمەس توراعاسى, ەۋروپالىق كوميسسيانىڭ 2004-2014 جىلدارداعى توراعاسى جانە پورتۋگاليانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى (2002-2004 ج.) جوزە مانۋەل بارروزۋ Astana Club-تىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا ەۋروپا وداعىنىڭ ورتالىق ازيامەن سەرىكتەستىك قارىم-قاتىناسىنا توقتالدى.
«Astana Club وسىعان دەيىن الەمنىڭ جەتەكشى ديپلوماتتارىن, كاسىبي مامانداردى, تاجىريبەلى ساياساتكەرلەردى, كوشباسشىلاردى, ساراپشىلار مەن عالىمداردى ءبىر ۇستەل باسىنا جيناي الاتىن بەدەلدى ساياسي الاڭ رەتىندە قالىپتاسىپ ۇلگەردى. بۇگىن جينالعانداردىڭ تاجىريبەلەرى ءارتۇرلى بولعانىمەن, بارلىعى ءبىراۋىزدان الەمدە بەيبىتشىلىك پەن تاتۋلىق ورناتۋدى قالايدى. ەۋرازيانىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق احۋالىن جاقسارتىپ, قۇرلىقتا ورنالاسقان مەملەكەتتەر اراسىندا بەيبىت ءومىر قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ەۋروپا وداعى مەن ورتالىق ازيا, سونىڭ ىشىندە قازاقستان اراسىندا تىعىز بايلانىس ورناتۋ وتە ماڭىزدى. ەۋرووداقتىڭ قازاقستانمەن ورناتقان قارىم-قاتىناسىنىڭ تولىعىمەن دوستىققا نەگىزدەلگەنىن جانە تاراپتار ءۇشىن جەمىستى ەكەنىن زور سەنىممەن ايتا الامىن», دەدى جوزە مانۋەل بارروزۋ.
پورتۋگاليالىق ساياساتكەردىڭ ايتۋىنشا, ەۋرووداق قازاق ەلىنە ءاردايىم قولداۋ ءبىلدىرىپ كەلەدى. وعان دالەل رەتىندە ەۋروپا وداعى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اراسىنداعى كەڭەيتىلگەن ارىپتەستىك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى اتاپ ايتۋعا بولادى. سونداي-اق ساراپشى ەۋروپا وداعىنىڭ ورتالىق ازيا بويىنشا جاڭا ستراتەگياسىنا توقتالىپ, ۇيىمنىڭ قازاقستان, قىرعىز رەسپۋبليكاسى, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان جانە وزبەكستان ەلدەرىمەن ارىپتەستىك بايلانىستى ءارى قاراي دامىتۋعا نيەتتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ودان بولەك جوزە مانۋەل بارروزۋ ەۋرازيادا ورىن العان بىرقاتار جاعدايلار كورشىلەس مەملەكەتتەردىڭ ءوزارا بايلانىسىنا اسەر ەتىپ وتىرعانىن العا تارتتى.
«ەۋرازيا مەملەكەتتەرىن الاڭداتاتىن جانە العا قاراي جىلجۋىنا مۇمكىندىك بەرمەي وتىرعان جاعدايلاردىڭ ءبىرى رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى شيەلەنىس بولىپ تۇر. ساراپشىلارمەن وسى وتىرىستا ەۋرازيانىڭ تۇراقتى دامۋى مەن كوركەيۋى جولدارىن قاراستىرىپ وتىرعاندىقتان, عالامشاردىڭ ەڭ اۋقىمدى ءارى دامىعان بولىكتەرىنىڭ بىرىندە قولايلى ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىن قالىپتاستىرۋدىڭ جولدارىن ىزدەۋىمىز زاڭدىلىق. بولاشاقتىڭ قانداي بولاتىنىن ەشكىم بىلمەيدى, ول ساياسي جاعدايلار مەن كوشباسشىلارعا تىكەلەي بايلانىستى. تاريحتا بولعان ساياسي وقيعالاردىڭ قانداي ناتيجەلەرمەن اياقتالعانىن بىلەمىز. كەزىندە ۇلى وركەنيەتتەر دامىعان قۇرلىقتىڭ بارلىق مەملەكەتتەرى تاتۋ ءومىر ءسۇرۋى كوشباسشىلاردىڭ الداعى ساياسي شەشىمدەرىنە تىكەلەي بايلانىستى بولماق», دەپ قورىتىندىلادى ج. بارروزۋ.
وتىرىس بارىسىندا ءسوز العان JP Morgan Chase International باسقارما توراعاسى, حالىقارالىق وتىزدىق (G30) توبىنىڭ توراعاسى دجەيكوب فرەنكەل قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا العىس ايتا وتىرىپ, قازاقستاننىڭ جاھاندىق رولىنە توقتالدى.
«نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ دانا كوشباسشىلىعى مەن ساياسي قىزمەتىنىڭ ناتيجەسىندە قازاقستان ەۋرازياداعى قۇرمەتكە لايىق ەلدەردىڭ بىرىنە اينالىپ, باتىس پەن شىعىس اراسىنداعى التىن كوپىر بولىپ وتىر. ساۋداعا كەلگەندە قازاقستان – ازيا مەن ەۋروپانى بايلانىستىراتىن ءدالىز. ەكى ايماقتىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسى وسى ەلدىڭ ساياسي تۇراقتىلىعى مەن ەكونوميكالىق دامۋىنا تىكەلەي بايلانىستى. ۇلى جىبەك جولىنىڭ جۇرەگىندە ورنالاسقان قازاقستان ءۇشىن ينفراقۇرىلىمدىق دامۋدىڭ ماڭىزى جوعارى, سەبەبى ول قىتاي مەن باتىس نارىعىن جالعاپ قانا قويماي, الەمدە ءبىر-بىرىنەن مىڭداعان شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان ەلدەر مەن قالالاردى بايلانىستىرادى. ەكىنشىدەن, بۇگىن ورتالىق ازيانىڭ ءبىرىنشى رەت الەمگە اشىق ەكەنىن كورىپ وتىرمىز. سونىڭ ىشىندە ورتالىق ازياداعى جالعىز «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ شەتەلدىك ينۆەستورلار ءۇشىن ءرولى ەرەكشە. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2018 جىلعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا اتاپ وتكەندەي, XXI عاسىردا ادام كاپيتالىن باستى نازارعا العان مەملەكەتتەر عانا باسەكەگە قابىلەتتى بولادى. ادام كاپيتالىنىڭ دامۋى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جول بەرەرى ءسوزسىز. ۇشىنشىدەن, قازاقستان ءۇشىن تابيعي رەسۋرستارعا تاۋەلدىلىگىن ازايتىپ, ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ وزگە دە جولدارىن قولعا الۋ ماڭىزدى بولماق. سونداي-اق قازاقستان ءۇشىن ەلەۋلى مۇمكىندىكتەردىڭ ءبىرى – قارجىلىق جۇيەنى كۇشەيتۋ مەن تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار كولەمىن ارتتىرۋ. قازاقستان شەتەلدىك ينۆەستيتسيا تارتۋعا قاۋقارلى ءارى ينۆەستورلار ءۇشىن الەمدەگى تارتىمدى ايماقتاردىڭ ءبىرى. تورتىنشىدەن, قازاقستاننىڭ كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياساتى ناتيجەلىگىن كورسەتتى. الەم ەلدەرىمەن تاتۋ قارىم-قاتىناس ورناتۋ, ينۆەستورلار مەن ساياسي كوشباسشىلاردىڭ سەنىمى بۇل ۇلتقا حالىقارالىق ارەنادا جاڭا مۇمكىندىكتەر مەن سەرىكتەستىكتەرگە جول اشتى», دەپ باعا بەردى دجەيكوب فرەنكەل.
پلەنارلىق وتىرىستا نەگىزگى سپيكەرلەردىڭ بايانداماسىنان كەيىن كلۋب مۇشەلەرى تاراپىنان ەلباسى ن.نازارباەۆقا بىرقاتار سۇراق قويىلدى. ونىڭ ىشىندە اقش پەن قىتاي اراسىنداعى ساۋدا سوعىسى, رەسەيدىڭ ۋكراينامەن اراداعى قارىم-قاتىناسى, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندەگى مەملەكەتتەر مۇددەسى جانە دە جاساندى ينتەللەكتىڭ دۇرىس ماقساتتا قولدانىلۋى سىندى الەمدىك ساياسي, ەكونوميكالىق, قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىنە قاتىستى ساۋالدارعا ەلباسى وزىندىك كوزقاراسىن ءبىلدىرىپ, جاۋاپ بەردى.
كەزەكتى باسقوسۋعا الەمنىڭ 23 مەملەكەتىنەن گەوساياسات, ەكونوميكا مەن حالىقارالىق قاتىناستار سالاسىنىڭ ماڭدايالدى ساراپشىسى رەتىندە مويىندالعان 50-دەن استام حالىقارالىق سپيكەر قاتىستى. قۇرمەتتى مەيمانداردىڭ قاتارىندا 3 بۇرىنعى مەملەكەت باسشىسى, 5 ەكس-پرەمەر-مينيستر, 10 مينيستر جانە نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى بار.
فورۋمعا قاتىساتىن ساراپشىلاردىڭ گەوگرافياسى كەڭ. اتاپ ايتساق, ولاردىڭ ىشىندە اقش, يسپانيا, يتاليا, رەسەي, جاپونيا, سەربيا, اۋستريا, نورۆەگيا, قىتاي, ءۇندىستان, بەلگيا, اۋعانستان, شۆەتسيا, پورتۋگاليا, وڭتۇستىك كورەيا, ەگيپەت, بانگلادەش, سلوۆەنيا, قىرعىزستان, يران, ۇلىبريتانيا, پاكىستان ەلدەرىنىڭ وكىلدەرى بار.
Astana Club وتىرىستارىنىڭ ءبىر بولىگى «Chatham house» ەرەجەلەرىنە ساي ءوتتى. بۇل دەگەنىمىز تالقىلاۋ جابىق سيپاتتا وتەتىنىن جانە ەۋرازيا مەن الەمنىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ وتكىر ءارى اشىق تالقىلانۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىنىن جەتكىزدى.
قاتىسۋشىلار لەبىزى
دەن سميت,
ستوكگولم حالىقارالىق الەم پروبلەمالارىن زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى (SIPRI):
– بۇل – Astana Club وتىرىسىنا ەكىنشى رەت قاتىسۋىم. اتالعان كەزدەسۋدە ساياساتتا تاجىريبەسى مول جانە بىلىكتىلىگى جوعارى ساراپشىلاردىڭ الەمدى تولعاندىرعان وزەكتى ماسەلەلەرگە قاتىستى كاسىبي پىكىرلەرى مەن بولاشاقتا ارەكەت ەتۋدىڭ ۇتىمدى جولدارى جايلى جاڭا ۇسىنىستار ايتىلدى. جاھاندىق تۇرعىدان قاراساق, الەمدە پايدا بولعان ماسەلەلەردى ايقىنداۋ وڭاي بولعانىمەن, ولاردى شەشۋ مەن ءارى قاراي ءىس-ارەكەتتى بەلگىلەۋ قيىن. بۇل جاعدايدا ءبىزدىڭ قولىمىزدان كەلەرى – تاراپتارعا الۋان ءتۇرلى پىكىرلەرگە قۇلاق اسۋعا مۇمكىندىك بەرۋ. يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ, اسكەرگە جۇمسالاتىن قاراجات مولشەرىن ازايتۋ تۋرالى شەشىمدەرى مەن مەملەكەتتەر اراسىنداعى سەرىكتەستىكتى ارتتىرۋ باعىتىندا اتقارعان جۇمىسى قازاقستاننىڭ وسى پروتسەسكە باستاماشى بولىپ, ءارى قاراي ناتيجەلى جۇمىس ىستەۋىن قولعا الۋى وتە ورىندى. بۇگىن جاريالانعان 2020 جىلدىڭ باستى سىن-قاتەرلەرىنە توقتالسام, سولتۇستىك كورەيا, رەسەي مەن اقش, پارسى شىعاناعىنداعى جاعداي سەكىلدى ساياسي ماسەلەلەر ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستىڭ ناتيجەسىندە جاقىن بولاشاقتا شەشىلۋى مۇمكىن, ال كليماتتىڭ وزگەرۋى, جاڭا تەحنولوگيامەن بايلانىستى قاتەرلەر الداعى جىلداردا دا كۇن تارتىبىندە قالا بەرمەك.
دانيلو تيۋرك,
سلوۆەنيانىڭ ەكس-پرەزيدەنتى (2007-2012):
– بۇل جيىنعا مەن ءۇش جىل قاتارىنان قاتىسىپ كەلەمىن. شاراعا كەلۋىمنىڭ باستى سەبەبى Astana Club وتىرىستارىندا جاھاندىق ساياسي ماسەلەلەرگە قاتىستى قىزىق ءارى اشىق پىكىرتالاس ورىن الادى. الەمنىڭ بارلىق ەلدەرىنەن ءتۇرلى ساياسي ءارى كاسىبي تاجىريبەسى بار ساراپشىلار جاھاندىق ماسەلەلەرگە قاتىستى ويلارىمەن ءبولىسىپ, ءوز تاراپتارىنان شەشۋ جولدارىن ۇسىنادى. اتالعان وتىرىستا ايتىلعان پىكىرتالاستىڭ تابيعاتى ەرەكشە, بارلىق ماماندار ويلارىن بۇكپەسىز اشىق ايتادى. مەن الەمنىڭ ساياسي احۋالىن تالقىلايتىن كوپتەگەن كەزدەسۋلەرگە قاتىسىپ, وزگە ساراپشىلارمەن ءجيى پىكىر الماسامىن. بىراق ءدال وسى «استانا كلۋبىنىڭ» الاڭىنا قايتا ورالامىن. كەزدەسۋدىڭ اتموسفەراسى مەن تابيعاتىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. سوندىقتان قازاقستان استاناسىندا وتەتىن كەزدەسۋدى جوعارى باعالار ەدىم. قازىرگى ساياسي احۋالدى كۇردەلەندىرەتىن ءبىر نارسە بار. ول – ادامدار اراسىنداعى سەنىمنىڭ تومەندىگى. وسى سەنىم پايدا بولۋى ءۇشىن ساياسي ساراپشىلار مەن كوشباسشىلار وسىنداي الاڭداردا كەزدەسۋى كەرەك. قازاقستاننىڭ وسىعان دەيىن يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ مەن سيريا ماسەلەسى سەكىلدى ساياسي داعدارىستاردى شەشۋدە تاجىريبەسى بار. سوندىقتان دا بۇگىنگى باستامانى ۇسىنۋى – الەم مەملەكەتتەرى اراسىنداعى بەيبىتشىلىك پەن سەرىكتەستىكتى ارتتىرۋداعى قادامدارىنىڭ ءبىرى دەپ بىلەمىن.
ۆۋك ەرەميچ,
بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 67-ءشى سەسسياسىنىڭ پرەزيدەنتى (2012-2013), سەربيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى (2007-2012):
– مەملەكەتتەر اراسىنداعى ساياسي جانە ەكونوميكالىق باسەكەلەستىك بارلىق الەمگە تونگەن قاۋىپتەن قۇتىلۋعا كومەكتەسپەيدى. ونىمەن قويماي, جاھاندىق دامۋعا توسقاۋىل بولادى. ءبىز بۇرىننان شەشىمىن تاپپاعان ماسەلەلەردىڭ ۇلعايىپ, ءورشي تۇسكەن كەزەڭدەمىز. مۇنى دا وزىنشە ءبىر قىرعي-قاباق سوعىس رەتىندە ساناساق بولادى. وسىنىڭ ءبارى تەحنولوگيانىڭ دامۋى سياقتى جاڭالىقتارمەن قاتار بولىپ جاتىر. سوندىقتان كەلەشەكتەگى جاعداي ءبىز كۇتكەننەن باسقاشا بولۋى ابدەن مۇمكىن. ماسەلە شەشىمى, سۇراقتار جاۋابى تابىلسا دا, ونىڭ سالدارى, فەنومەنى بولادى. سوندىقتان الەمدەگى ءاربىر ساياسي ماسەلەنىڭ كەز كەلگەن مەملەكەتكە اسەرى بولۋى بەك مۇمكىن. ال بۇگىن سولاردى اشىق ايتىپ, ورتاق مامىلەگە كەلۋ مۇمكىندىگى بار. Astana Club الەمدىك دەڭگەيدەگى ساياساتكەرلەردى ءبىر ورتاعا جيناۋ ەمەس, الەم حالقىنا كومەكتەسۋگە باعىتتالعان شارا دەپ ويلايمىن. سوندىقتان بۇل ورتادا ءاربىر ماسەلە ماڭىزدى. كليماتتىق وزگەرىس تە گەوساياسي كليمات سياقتى وزەكتى تاقىرىپ. دەگەنمەن كەي ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ ەكى تاقىرىپقا قاتىسى ەكى ءتۇرلى. ءبىزدىڭ دامۋ تراەكتوريامىز دا وزگەرگەن. مەنى الاڭداتاتىنى بۇل تراەكتوريانىڭ ودان ءارى قانداي باعىت الاتىنى. سوندىقتان قازاقستان تاراپى ۇسىنعان مۇمكىندىكتى بارىنشا ءتيىمدى پايدالانۋ كەرەك.
حوسە لۋيس ساپاتەرو,
يسپانيا پرەمەر-ءمينيسترى (2004-2011):
– 2008 جىلعى الەمدىك داعدارىستىڭ زاردابىن ءالى دە كورىپ جاتىرمىز. داعدارىس سالدارىنان ساياسات تا, ەكونوميكا دا وزگەرىسكە ۇشىرادى. ال ەندى بۇلارعا زاماننىڭ جاڭا سۇرانىسى كەلىپ قوسىلدى. تەحنولوگيالىق جارىس, كليماتتىق وزگەرىس, الەۋمەتتىك تەڭسىزدىكتىڭ ءورشۋى – جاۋابىن تەز ارادا تابۋدى قاجەت ەتەتىن سۇراقتار. ەۋروپالىق وداق, افريكا ەلدەرىنىڭ كەڭەسى, ورتالىق ازياداعى سەرىكتەستىكتى, ەۋرازياداعى ارىپتەستىك جۇمىستارىن دامىتۋىمىز قاجەت. ال مۇنىڭ بارلىعى بۇۇ-مەن بىرگە جۇرگىزىلۋى كەرەك. ەكونوميكالىق تۇرعىدان قارايتىن بولساق, ساۋدا سوعىستارى مۇشكىل ءحالىمىزدى ودان سايىن قۇلدىراتتى. بارلىعى قوسىلىپ ءبىر كۇنى ۇلكەن سوققىعا الىپ كەلسە قايتەمىز؟ بۇل ماسەلەلەرمەن ەشقانداي ۇلتشىلدىق يدەيالارى كۇرەسە المايدى. جاھاندىق جاۋاپ بولماسا, جاعدايىمىز قيىن بولماق. ەڭ باستىسى – حالىقارالىق سەرىكتەستىك. ءبىز وسى ماسەلەلەردى رەتتەيتىن شەشىمگە كەلۋىمىز كەرەك. بۇل عاسىردىڭ راسىمەن جاڭا ءداۋىر ەكەنىنە كوز جەتكىزۋىمىز كەرەك. ءححى عاسىردىڭ سەرىكتەستىك پەن اۋىزبىرشىلىكتىڭ عاسىرى ەكەنىن دالەلدەۋىمىز قاجەت.
يۆ لەتەرم,
IDEA حالىقارالىق ينستيتۋتىنىڭ باس حاتشىسى, بەلگيا پرەمەر-ءمينيسترى (2008, 2009-2011):
– وسى جىلدار ارالىعىندا قازاقستان بيلىگى ەل حالقىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ جولىنا باستاۋعا قاۋقارلى ەكەنىن دالەلدەدى. تۇڭعىش پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ ساياسي ءستيلىن كورەگەندىك پەن تەپە-تەڭدىكتىڭ قوسىندىسى دەر ەدىم. كورەگەندىك دەيتىنىم, ن.نازارباەۆ جاقىن بولاشاقتا تۋىندايتىن ماسەلەلەردى ءدال انىقتاپ, ولاردى شەشۋ جولدارىن قاراستىرا بىلەدى. سونداي-اق تەپە-تەڭدىكتى ساقتاي بىلەتىنى – بۇل كوتەرىلگەن ماسەلەلەر ناقتى دەرەكتەرمەن, اقيقات اقپاراتپەن دايەكتەلگەن. ساياسات ادەتتە ارتىعىمەن ۋادە بەرۋمەن, بىراق سول ۋادەنى تولىعىمەن ورىنداماۋدان تۇرادى. الايدا قازاق بيلىگى تاۋەلسىزدىك العان جىلدار ارالىعىندا حالىققا ۋادەنى از بەرىپ, ناقتى ىستەرىمەن تانىلدى دەر ەدىم. بۇگىنگى كەزدەسۋدە ارىپتەستەرىمىزبەن قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە قاتىستى اشىق جانە شىنايى پىكىرتالاس قۇرا الدىق. ارينە رەسەي, اقش جانە ەۋروپا تاراپىنان قاراما-قايشى پىكىرلەر دە بولدى. وسى ءتارىزدى جابىق وتىرىستاردا عالامدىق قاۋىپسىزدىك توڭىرەگىندەگى شىنايى ويلارىمىزبەن ەركىن, ەش بۇكپەسىز بولىسە الۋىمىز ماسەلەنى جان-جاقتى قاراستىرۋعا جانە شەشىمىن تابۋعا تاپتىرماس مۇمكىندىك بەرەدى. كەزدەسۋدىڭ اقپاراتتىق جاعىنان جان-جاقتى قامتىلعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. قازاقستان Astana Club الاڭىنا الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىنەن كاسىبي بىلىكتىلىگى مەن تاجىريبەسى مول ساراپشىلاردى جيناعان. بۇگىندە قازاقستان الەمنىڭ ەكونوميكاسى دامىعان ەلدەرىن اسا جىلدامدىقپەن قۋىپ جەتۋدە. ءالى دە باعىندىرار بەلەسى كوپ, الايدا قازىردىڭ وزىندە ەۋروپا وداعىنىڭ كەيبىر ەلدەرىمەن سالىستىرعاندا, جاقسى ناتيجە كورسەتىپ كەلەدى. بۇل – قۇرمەت پەن اتاپ وتۋگە ابدەن لايىق جەتىستىك.
ەركەجان ايتقازى,
مەرۋەرت بۇركىتباي,
سۆەتلانا عالىمجانقىزى,
«Egemen Qazaqstan»