قۇم قويناۋىنداعى قازىنا

كەنىش جۇمىسشىلارى ۆاحتا­لىق ادىسپەن جۇمىس ىستەيدى. ولار­دىڭ جۇمىس ىستەۋىنە, دەمالۋىنا, سپورتپەن شۇعىلدانۋىنا بارلىق قولايلى جاعداي جاسالىنعان.

جال­پى «امانگەلدى گاز» جشس – «قاز­ترانسگاز» وپەراتور.

بۇ­گىندە ونىڭ قۇرامىندا تا­لاس اۋدانىنا قاراستى «امان­گەل­دى», «جارقۇم», «ايراقتى» اتالاتىن ءۇش بىردەي كەن ورنى بار. بارلىعى 47 ۇڭعىنىڭ 37-ءسى جۇمىس ىستەپ تۇر, 3-ەۋى بۇرعىلانعان, 2-ەۋى بۇرعىلانۋ ساتىسىندا, 3-ەۋىنە گەو­لوگيالىق زەرتتەۋ جۇر­گى­زىلىپ جا­تىر.

بيىل قاڭتار-ماۋسىم ايلا­رىن­دا تالاس اۋدانىنداعى ونەر­كاسىپ ءوندىرىسى ونىمدەرىنىڭ قارجى­لاي كولەمى 12101, 8 ميلليون تەڭگەنى قۇراسا, ونىڭ 36 پايىزى اتالعان گاز كەنىشىنىڭ ۇلەسىنە تيە­سىلى. ناقتىلاي ايتقاندا, ەسەپ­تى كەزەڭدە مۇندا 118,2 ميلليون تەكشە مەتر تابيعي گاز بەن 5,6 مىڭ توننا گاز كوندەنساتى ءوندىرىلدى. بۇل اقشاعا شاققاندا – 4404,05 ميلليون تەڭگە.

ايتا كەتەيىك, 2006 جانە 2010 جىلدارداعى قايتا ەسەپتەۋدەن كەيىن كەنىش اۋماعى 2025,53 شارشى كيلومەتردى قۇراعان ەدى. كەن ورىندارىنىڭ ىشىندە «امانگەلدى» – 56,85, «جارقۇم» – 26,78, «ايراقتى» – 169,89, «اناباي-مالدىباي» – 274,41, «قۇمىرلى-قوسقۇدىق» – 241,85, «بارحان-سۇلتانقۇدىق» – 642,54, «كەمپىرتوبە» – 228,94, ء«ۇشارال-سولتۇستىك ءۇشارال» – 384,17 شارشى كيلومەتر اۋماقتى قام­تي­دى. ايماقتاعى جالپى بەكى­تىلگەن گەولوگيالىق گاز قورىنىڭ كولە­مى 47575,0 ميلليون تەكشە مەتر­دى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە كومىر­سۋتەك گازى – 31706,3, ازوت – 15457 گەلي – 55,085 ميلليون تەكشە مەتر كولەمىندە. ەڭ ءىرى ءارى جان-جاقتى زەرتتەلگەن «امانگەلدى» كەن ورنىندا 2006 جىلى جۇرگىزىلگەن قايتا ەسەپتەۋ­دەن كەيىن كومىرسۋتەك گازىنىڭ جالپى گەولوگيالىق قورى 25021,0 ميلليون تەكشە مەترگە ۇلعايدى.

وسى رەتتە «امانگەلدىدەن» ون­دى­رىلگەن گاز ءتورتىنشى «ميل­ليارد­­­تىق مەجەگە» (4,8 ميلليارد تەكشە مەتر تابيعي گاز) جەتكە­نىن ايتا كەتكەنىمىز ءجون. بۇگىنگى تاڭدا مۇنداعى تاۋلىكتىك ورتاشا گاز ونىمدىلىگى 820,5 مىڭ تەكشە مەتر, گاز كوندەنساتىنىڭ ونىمدىلىگى 50,4 توننا كولەمىندە.

1979 جىلى اشىلعان «اي­راق­­تى» كەن ورنىنىڭ گاز قورى 9-10 ميلليارد تەكشە مەتردى قۇرايدى دەپ بولجانعان. ءۇشىنشى كە­زەكتە پايدالانىلۋعا بەرىلگەن «جار­قۇم­دا» دا كوگىلدىر وتىن ءوندىرۋ ءىسى قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر.

كەنىش اۋدان عانا ەمەس, بۇ­كىل ايماق تۇرعىندارىن كوگىل­دىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. بۇگىندە مۇندا 140 ادام جۇمىس ىستەۋدە. ۆاحتالىق كەنتتە تۇر­عىن جايلار, اسحانا, مەدي­تسي­نال­ىق پۋنكت, كىر جۋاتىن بول­مە, قويمالار, مادەنيەت-سپورت كە­شەنى, ارنايى تەحنيكالاردىڭ جىلى جايلارى, قازاندىق جانە باسقا دا نىساندار ورنالاسقان. ەلەكترمەن جابدىقتاۋ جەس تاراپىنان قامتاماسىز ەتىلەدى. سونىمەن قاتار اۆتونومدى قۋات كوزى دە بار. جىلۋ تابيعي گازبەن جۇمىس ىستەيتىن قازاندىق ارقىلى بەرىلەدى.

– «امانگەلدى گاز» جشس-ءنىڭ ءبىر ءوزى 2016 جىلى – 278, 3, 2017 جىلى – 143, 4, 2018 جىلى – 160, 5 ميلليون تەڭگە سالىق تولەپ, اۋدان قازىناسىنىڭ قورجىنىن ەداۋىر بايىتۋعا سەپتەسكەن. ال بيىلعى قاڭتار-ماۋسىم ايلارى ارالىعىندا بيۋدجەتكە 194, 6 ميلليون تەڭگە سالىق اۋداردى, – دەيدى اۋدان اكىمدىگى كاسىپكەرلىك, ونەركاسىپ جانە تۋريزم ءبولىمىنىڭ باسشىسى اۋدانبەك تاۋاساروۆ.

«امانگەلدى» كەن ورنى – ۇكى­مەت­تىڭ تاپسىرماسىمەن ىسكە اسى­رىلعان الەۋمەتتىك ماڭىزى زور جوبالاردىڭ ءبىرى. ول ءوڭىرى­مىز­دىڭ گاز ءۇشىن وزبەكستانعا تاۋەل­دى بولماۋىنا دا سەپتەستى. بۇگىن­دە وڭىردە قانشاما ەلدى مەكەن وسى كوگىلدىر وتىننىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىر دەسەڭىزشى! قۇمداعى ايتۋلى كەنىشتىڭ ءبىر بۋىنى – «امانگەلدى» گاز وڭدەۋ زاۋىتى» جوباسى ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننو­ۆاتسيالىق دامۋىنىڭ العاش­قى بەسجىلدىعى كەزەڭىندە جۇزەگە اسىرىلعانى دا بەلگىلى. ايماقتى يندۋستريالاندىرۋدىڭ العاشقى قارلىعاشتارىنىڭ ءبىرى دە وسى.

قىسقاسى, قۇم قوينىنداعى قازى­نامىزدىڭ قورى مول-اق. جاڭا كەن ورىندارى كەزەڭ-كەزەڭى­مەن يگەرىلىپ, وندىرىلگەن ءونىمى ەل يگىلى­گى­نە ۇسىنىلا دا بەرەتىن بولادى.

بايماحانبەت احمەت,

جۋرناليست

جامبىل وبلىسى,

تالاس اۋدانى