جازۋشى ەرنەست حەمينگۋەي الەمنىڭ ايگىلى شاھارلارىنىڭ ءبىرى پاريج تۋرالى تەبىرەنە ايتا كەلىپ: «ەگەر سىزگە الدەبىر ءساتتى تاعدىر بۇيىرىپ, پاريجدە جالقى ءسات بولسىن, ءومىر سۇرگەن بولساڭىز, وندا ءسىز قايدا بارساڭىز دا, قايدا جۇرسەڭىز دە پاريج ءسىزدىڭ عۇمىرىڭىزدىڭ سوڭىنا دەيىن سىزبەن بىرگە بولادى, ويتكەنى پاريج – بۇل ارقاشان سىزبەن بىرگە بولاتىن مەرەكە» دەگەنى بار.
وسى تىركەس جايلى ويلانعاندا ۇنەمى ءبىزدىڭ كوز الدىمىزعا ارۋ شاھار – الماتى ورالادى. سول ساتتە-اق جۇرەگىڭدى كوكتوبەنىڭ جىپ-جىلى جازعى سامالى سيپاعانداي بويىڭدى سيقىرلى اۋەن بيلەيدى. كەنەت ەسەنتاي وزەنىنىڭ ەركە سىڭعىرى جانىڭدى تەربەپ, بەيسانا ءتاتتى مۇڭنىڭ تۇتقىنىنا اينالا بەرەسىڭ. سىرشىل شايىرلار جىرلاعانداي «سەزىم شىركىن اق جاڭبىرعا ۇقسايدى, الماتىدا جاڭا جاۋىپ باسىلعان» دەپ باياۋ اندەتىپ كەتكەنىڭدى اڭداماي دا قالاسىڭ. بۇل سەنىڭ جۇرەگىڭدەگى الماتى ەكەنىن البەتتە, تۇسىنەسىڭ. سوسىن رياسىز جىمياسىڭ.
الماتى – الاشقا قايىرلى استانا بولعان, ەلدىگىمىز بەن ەگەمەندىگىمىزدىڭ اق بەسىگىندەي ارۋ شاھار دەر ەدىك. ءار قازاقتىڭ جۇرەگىندە ءوزىنىڭ الماتىسى بار. الماتى – ءبىرىمىز ءۇشىن التىن زەرلى كونە قامال شىعار, ءبىرىمىز ءۇشىن الما جۇپارى اڭقىعان اسپالى باق بولۋى مۇمكىن, ال ەندى ءبىرىمىز ءۇشىن مىڭداعان جىلدار بويى الاش بالاسى اڭساپ كۇتكەن اسىل ازاتتىعىمىزدىڭ بەسىگى بولىپ تەربەلگەن مىڭ بوياۋلى مەگاپوليس.
قازاق تاريحى ءار كەزەڭدە ءوزىنىڭ قيلى تاعدىرىن الماتىمەن ۇشتاستىرىپ كەلەدى. كونە كەنتتىڭ ىرگەسىنەن تابىلعان التىن كيىمدى حانزادادان باستالعان ەجەلگى تاريح ەلدىگىمىزدىڭ بەرىك تۇعىرىنا اينالعان الماتىنىڭ تامىرىن ءتىپتى تەرەڭگە بويلاتتى. التىن ادام – شەجىرەلى الماتىنىڭ دۇنيە جۇزىنە تانىمال برەندى. التىن ادام – الماتىنىڭ تاريحي سيمۆولى, تاۋەلسىزدىك الاڭىنىڭ ۇلى ساقشىسى!
الماتى سوناۋ سەكسەن التىنىڭ ىزعارلى جەلتوقسانىندا ءوزىن باتىر قايرات, سۇلۋ ءلاززات بولىپ قورعاعان شەرلى شاھار. الماتىنىڭ تاۋەلسىزدىك الاڭىنا ءار الاش بالاسى ەسەپسىز قارىزدار.
البەتتە, الماتى – اقىنداردىڭ قالاسى. زامانىندا ساكەن سەيفۋلليندەر ىرگەتاسىن قالاپ, ۇلى مۇقاڭدار مەن عابەڭدەر كەمەلىنە كەلتىرگەن جازۋشىلار وداعى الماتىنىڭ بىردەن-ءبىر برەندى دەر ەدىك. الماتى – رۋح گەنەراتورى, سەزىم مۋزەيى. قازاق قالامگەرلەرى جازعان ءار شىعارمادا الماتىنىڭ زور ۇلەسى تۇراتىنداي.
الماتى سونداي-اق – قالامى شابىت, قادامى شابىس تىلەپ تۇراتىن جۋرناليستەردىڭ ءساندى ورداسى. ءبىر عانا «الماتىدان سويلەپ تۇرمىز!» دەگەن اسقاق ءسوز قانشاما ۇرپاقتىڭ جادىندا جاڭعىرىپ كەلدى. الماتى – ۇلى مۇراتتار مەن بيىك ماقساتتارعا باسپالداق بەكەت رەتىندە بۇدان ءارى دە جاساپ, جاڭارا بەرۋى كەرەك.
الماتى – ەڭ باستىسى الاش بالاسى اڭساپ جەتكەن ازاتتىققا قول جەتكىزگەندە بايراعىمىزدى كوتەرىپ, بايتاعىمىزدى بەكىتكەن قاسيەتتى استانامىز رەتىندە باعالى! مۇنى تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ءوزىنىڭ ءار سوزىندە ۇنەمى زور ماحابباتپەن, ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن ايتىپ وتىرادى.
الماتى تورىندە رۋحىمىز تۇلەپ, ۇلتتىق سانامىز سالتانات قۇردى. الماتى كوشەلەرىندە ۇلى قولباسشىمىز ابىلاي حان, ۇلى حاكىمىمىز ابايدان باستاپ ەل تاريحىنا ەسەپسىز ەڭبەك سىڭىرگەن داڭقتى تۇلعالاردىڭ ەسكەرتكىشتەرى العاش بوي كوتەرگەنى دە تىڭ تاريحتىڭ جاڭا پاراقتارى سياقتى.
جالپى, الماتىنىڭ سيمۆولى – ارينە, الماتى اپورتى. مۇنى ەشكىم جوققا شىعارا قويماس. ءيىسى جۇپار, ءدامى شەكەر, ءتۇسى نارت قىزىل جەمىستە الماتىنىڭ بۇكىل جۇمباعى جاسىرىنىپ تۇرعانداي سەزىلەدى. ەلباسى « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىندا الماتى اپورتتىڭ وتانى ەكەنىن جانە ونىڭ الاتاۋدىڭ باۋرايىندا وسەتىنىن ماقتانىشپەن ايتقاندا الەم نازارى الماتىعا تاعى ءبىر مارتە جالت قاراعانداي بولدى!
بەلگىلى عالىم بەرري دجۋنيپەر «المالار تاريحى» اتتى كىتابىندا, ال ۇلىبريتانيالىق جازۋشى كريستوفەر روببينس «قازاقستان – الما مەن قىزعالداقتىڭ وتانى» اتتى كىتابىندا المانىڭ وتانى قازاقستان ەكەنىن اتاپ كورسەتكەندە ءبىز الماتى فەنومەنىنە جاڭا كوزقاراسپەن قايتا ءۇڭىلۋ كەرەگىن تۇسىندىك.
مىڭجىلدىق تاريحى بار مەگاپوليستىڭ بۇگىنگى كەلبەتى ءتىپتى وزگەشە. تابيعاتى اسەم, تاريحى تەرەڭ رۋحاني ەلوردامىزدى ءار قازاق كوزىنىڭ قاراشىعىنداي قورعاپ ءجۇرۋى شارت. بۇگىندە ەكى ميلليوننان استام حالىق تۇراتىن باي شاھار كەيدە قازاقستاننىڭ عانا ەمەس, الەمنىڭ كىشى ماكەتىندەي ەلەستەيدى. الماتى ەلىمىزدىڭ رۋحاني بەرىك دىڭگەگى ەكەنىن مويىنداۋىمىز كەرەك. الماتى – مەملەكەتتىڭ ساياسي دا, ەكونوميكالىق تا بيىك كورسەتكىشى.
كەيدە ءار قالا ءوزىنىڭ جانىن سول قالاعا عانا ءتان ەرەكشە بەلگىلەردە ساقتايتىنداي كورىنەدى. الماتى بىردە ءوزىنىڭ جانىن اسقاق الاتاۋدىڭ بيىك شىڭدارىنا, ەندى بىردە كوكتوبە مەن شىمبۇلاقتىڭ شىرشالى كەلبەتىنە, يا بولماسا جەتىسۋدان ءورىلىپ اققان اساۋ وزەندەرگە جاسىرعانداي بولادى. كەيدە عيماراتتارى كوكپەن تالاسقان, قارت شىڭداردى بوكتەرلەي بوي كوتەرگەن بۇل شاھاردا جۇرەكتەرى سىرشىل سەزىمگە تولى ادامدار عانا سۇرەتىندەي كورەسىڭ. قىزىق. بيىك قالا تۇرعىندارىنىڭ دا تالعامى بيىك, رۋحتارى ءورشىل بولىپ تۇرعانداي سەزىلەدى.
ءبىز بۇنىڭ ءبارىن نەگە ايتىپ وتىرمىز. باس باسىلىم بۇگىننەن باستاپ ارۋ شاھار جايلى ارنايى بەت شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر. وسى جوبا ارقىلى الماتىنىڭ ءار قۇبىلىسىن جان-جاقتى اشۋعا تىرىسقىمىز كەلەدى. الماتىنىڭ ىشكى ءومىرى مەن جۇيەلى جۇمىستارىنا كەڭىنەن توقتالۋعا بۇل جوبا ۇلكەن پلاتفورما سياقتى.
ءار قازاق ءوز الماتىسىن جىرلاپ ءوتۋى كەرەك دەر ەدىك. الماتى – الاشتىڭ ەكىنشى اتى, ەكىنشى تىنىسى, ەلدىڭ ەڭ ءىرى مەگاپوليسى رەتىندە ماڭگىلىككە اسقاقتاي بەرمەك.