بۋراباي باۋرايىندا ەلىمىزدىڭ سولتۇستىگىندە ەت ءوندىرىسى كلاستەرىن قۇرۋعا ارنالعان «دامۋدىڭ جاڭا ايماعى: ماكينسك» اتتى بيزنەس-فورۋم ءوتتى.
جيىنعا قاتىسقان اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى ەرمەك مارجىقپاەۆ ماكينسك قالاسىنىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن, وڭىردەگى ينۆەستورلارعا بارىنشا قولداۋ كورسەتىلەتىنىن ايتتى. «ماكينسك قالاسىندا قۇس فابريكاسىن سالۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعاننان كەيىن ءوڭىر دامۋدىڭ جاڭا ساتىسىنا شىقتى. ورتالىق ازياداعى ءىرى قۇس فابريكاسى جىل سايىن مول قۇس ەتىن ءوندىرۋ ارقىلى وڭىرگە 46 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيۋعا مۇمكىندىك بەردى. ناتيجەسىندە 900-گە جۋىق جۇمىس ورنى اشىلىپ, ايماقتاعى الەۋمەتتىڭ ايلىق جالاقىسى 30-35%-عا ارتتى», دەدى ە.مارجىقپاەۆ.
سونداي-اق وبلىس اكىمى ەلدەگى استىق پەن ەت ءونىمىنىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى ەلىمىزدىڭ سولتۇستىگىندە وندىرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. «وڭىردەگى تاۋار وندىرۋشىلەر تەك ايماقتىڭ قاجەتىن وتەپ قانا قويماي, جاقىن وڭىرلەردى دە قامتىپ وتىر. ماسەلەن ەت, ءسۇت, جۇمىرتقا, ۇن, كارتوپ سىندى ونىمدەردى ەلورداعا ءجيى جەتكىزىپ تۇرامىز», دەدى ول.
بۇدان ءارى وڭىردە مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىرعانى ايتىلدى. اكىمنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە وبلىستا 43 ەت وندىرەتىن كومپانيا قۇرىلىپ جاتىر. بيىل اۋستراليادان, چەxيادان جانە رەسەيدەن 6 مىڭ ءمۇيىزدى ءىرى قارا اكەلىنگەن. سونداي-اق وڭىردە 5 مىڭ توننا شوشقا ەتىن وندىرەتىن ءىرى ەكسپورتتىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. وڭىردەگى 4 ءىرى قۇس فابريكاسى جىل سايىن 800 ملن دانا جۇمىرتقا وندىرەدى. ولاردىڭ ونىمىنە تەك قازاقستان عانا ەمەس, كورشىلەس ەلدەردەن دە سۇرانىس ارتىپ وتىر. ماسەلەن, تانىمال «قازگەر-قۇس» كومپانياسى اۋعانستان, تاجىكستان سىندى كوپتەگەن ەلگە ءونىمىن تاسىمالدايدى.
جيىنعا قاتىسقان سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەرمەك كوشەرباەۆ, تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە ەكسپورتتىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋدى مىندەتتەگەنىن ايتا كەلە, ەلوردا ايماعىندا ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن قۇرۋ جۇمىستارى ءوز دەڭگەيىندە ورىندالىپ جاتقانىن ايتتى. «بۇگىندە اقمولا وبلىسى قۇس ەتىنىڭ يمپورتىن تولىق قامتاماسىز ەتىپ وتىر. قازاقستان جىلىنا 3 مىڭ توننا قۇس ەتىن پايدالانادى. بۇل دەگەنىمىز سىرتتان كىرەتىن تاۋار يمپورتىن ازايتادى دەگەن ءسوز», دەدى ۆيتسە-مينيستر.
سونداي-اق ە.كوشەرباەۆ ينۆەستيتسيا تارتۋدا بارلىق مەملەكەتتiك ورگاندار مەن بيزنەس سالاسى جۇمىلا جۇمىس ىستەۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «ينۆەستيتسيا تارتۋ جɵنiندە سىرتقى iستەر مينيسترلiگi, ۇلتتىق كومپانيالار جəنە ɵزگە دە مەملەكەتتiك ورگاندار ۇلكەن جۇمىس اتقارىپ جاتىر. ءبىز 2018 جىلى 24 ملرد دوللار كɵلەمiندە ينۆەستيتسيا تارتتىق. ونى 5 جىل iشiندە 34 ملرد دوللارعا جەتكiزۋiمiز كەرەك. سول دەڭگەيگە جەتكەندە ونى دەكومپوزيتسيالاۋىمىز قاجەت. قازiر وسى مəسەلەگە قاتىستى قۇزىرلى مەكەمەلەرمەن بiرلەسiپ جۇمىس iستەپ جاتىرمىز», دەدi ۆيتسە-مينيستر.
سولتۇستىك قازاقستاندا ەت كلاستەرىن قۇرۋ يدەياسىن «Aitas KZ» اق ۇسىنعان. وعان 2018 جىلى ىسكە قوسىلعان «ماكينسك قۇس فابريكاسى» جشس نەگىز بولۋعا ءتيىس. بۇل قۇس فابريكاسى بيىلدىڭ وزىندە 50 مىڭ توننا ەت ءوندىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. سونداي-اق الداعى 3-4 جىلدا ءوندىرىس كولەمىن 150 مىڭ تونناعا جەتكىزبەك.
فورۋم بارىسىندا بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋ ماقساتىندا «Aitas KZ» اق اقمولا وبلىسى اكىمدىگىمەن جانە تۇركيانىڭ «Cukurova» كومپانياسىمەن 5 جىلعا ارنالعان مەموراندۋمعا قول قويدى. «بۇل مەموراندۋم ءبىز ءۇشىن ەڭ ۇلكەن جەتىستىك. الداعى 3 جىلدا ماكينسك قالاسىنا 150 ملن دوللار ينۆەستيتسيا قۇيىپ, ەت ءوندىرىسىن 120 مىڭ تونناعا دەيىن ۇلعايتامىز دەگەن جوسپار بار. مەموراندۋمدا تەك بيزنەس قانا ەمەس, سونداي-اق وندا الەۋمەتتىك ماڭىزدى ماسەلەلەر دە قاراستىرىلعان. ياعني شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە, ءبىلىم, مادەنيەت سالالارىنا قولداۋ كورسەتىلەدى, جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. 2 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنىن اشامىز دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز», دەدى «Aitas KZ» اق باس ديرەكتورى سەرىك تولىقپاەۆ.
ءوز كەزەگىندە ءسوز العان تۇركيانىڭ «Cukurova» كومپانيالار توبىنىڭ باس ديرەكتورى يسا دوگانلى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ 4 كەزەڭنەن تۇراتىنىن اتاپ ءوتتى. «الداعى 5 جىلدا ماكينسك قالاسىمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە كەلىستىك. بۇل جوبا 4 كەزەڭنەن تۇرادى. العاشقى كەزەڭدە ءبىز گوفروكارتون جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتەمىز. كەيىنىرەك قازاقستانعا گوفروكارتون جاسايتىن ارنايى ماشينالار اكەلىنەدى. 5 جىلدان كەيىن 500-گە جۋىق ادام جۇمىسپەن قامتىلاتىن بولادى. بۇل جوبانىڭ قۇنى 40 ملن دوللاردى قۇرايدى», دەدى ول.
ي.دوگانلىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان قازىر قۇس ونىمدەرى يمپورتىن تولىق قامتاماسىز ەتىپ وتىر. ال ەكسپورتقا شىعارۋ ءۇشىن ساپالى قاپتاما قاجەت. مەموراندۋم وسى ماسەلەنىڭ كۇرمەۋىن شەشەدى. كەلىسىمشارت نەگىزىندە ماكينسكىدە الداعى ۋاقىتتا گوفروكارتون جاسالىپ, دايىن ونىمدەر ەكسپورتقا شىعارىلاتىن بولادى.