جۋىردا ءبىر ۇلكەن اعامىزبەن كەزدەسىپ, پىكىر الىسىپ قالدىق. بۇرىن وبلىس دەڭگەيىندەگى كادەلى قىزمەتتەردە ىستەگەن, ەلگە سىيلى, ارتىندا ءبىرشاما ءىز قالدىرعان قۇرمەتتى اعامىز ەدى. ايتۋىنا قاراعاندا, قازىرگى جاس باسشىلار وزدەرىن كەرەك قىلمايدى ەكەن.
«بۇرىن ءبىز باسشىلىق قىزمەتتە جۇرگەندە ۇلكەن قىزمەتتە بولعان اعالارىمىزبەن اقىلداسىپ وتىراتىن ەدىك, نە ىستەسەك تە ولاردىڭ پىكىرىن ەسكەرەتىنبىز, قازىرگى بۋىن وندايدى بىلمەيدى. ءتىپتى وسى جەردىڭ وي-شۇقىرىن بىلمەيتىن, حالقىن تانىماعان, كادرلىق, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك الەۋەتىمەن تانىس ەمەس سىرتتان كەلگەن جاستار دا ەشكىممەن اقىلداسۋدى ويلامايدى. ءبارىن وزدەرى بىلەتىندەي ۇرىپ-سوعىپ بىردەڭە ىستەگەن بولادى, ونىڭ ءبىر بۇرىشى قۇلاپ جاتادى», دەپ نالىدى اعامىز.
شىنىندا سوڭعى جىلدارى جاس باسشىلار كوبىنەسە وزىمبىلەمدىككە كوبىرەك سالىنىپ كەتكەن سياقتى. ۇرپاق ساباقتاستىعى دەگەن دە ەسكەرىلمەي قالعان. ءبىر ۇرپاقتىڭ باستاعان يگى ىستەرىن ولاردىڭ ورنىنا كەلگەندەر جالعاستىرمايدى. كەرىسىنشە, وزىنىكىن جاڭادان باستايدى. ماسەلەن, ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ءبىر ءمينيستردىڭ باستاعان رەفورمالارىن ەكىنشىلەرى جالعاستىرماي, كەرىسىنشە, وزىنىكىن جاڭادان باستاپ, حالىقتى, سونىڭ ىشىندە مۇعالىمدەردى شارشاتىپ جىبەرگەنىن بىلەمىز. باسقا سالالاردان دا وسىنداي مىسالداردى تابۋعا بولادى.
ءبىز ەجەلدەن الدىڭعى تولقىن اعالاردىڭ ءىزىن جالعاستىرۋدى, سولاردىڭ سالىپ كەتكەن داستۇرلەرىن ساقتاپ, جاڭا زامانعا سايكەس ارلەندىرۋ مەن تولىقتىرۋدى قولداپ كەلە جاتقان حالىق ەدىك. ۇلكەندەردەن اقىل سۇراۋ, ولاردىڭ پىكىرىن ءبىلۋدى دە ەشقاشان ۇمىتپاعان ەدىك. «الپىسقا كەلگەننەن اقىل سۇرا» دەگەن ماقالدى دا تۋ ەتكەن جۇرت ەدىك. سول ارقىلى باعىمىز باياندى, باقىتىمىز ورنىقتى بولعان-دى.
ال قازىر ءوزىنىڭ تىكەلەي باسشىلارىنان باسقانى كوزگە ىلمەيتىن جەتەكشىلەر بۋىنى قالىپتاستى. ولار باسشىسىنان باسقا ەشكىمنىڭ اقىل-كەڭەسىن, ومىرلىك تاجىريبەسىن ەسكەرمەيدى. وسىنداي كەۋدەمسوقتىق قايدان شىقتى دەگەن ساۋالعا جاۋاپ ىزدەگىمىز كەلىپ وتىر.
وعان الدىمەن جاس باسشىلار ۇلكەندەردىڭ الدىنا وزدەرى كوتەرگەن ماسەلەسىن تۇسىنىكتى ەتىپ قويا بىلەتىن قارىمى قاۋقارسىز با دەپ ويلايمىز. ەگەر سالانىڭ جاس باستىعى قازىر زەينەتتە جۇرگەن بىرنەشە اقساقالدى شاقىرىپ, اقىلداسقىسى كەلسە, ماسەلەنى الدىمەن ءوزى تەرەڭ ۇعىپ تۇرۋى كەرەك قوي. ونىڭ ۇستىنە تاجىريبەلى ادامدار قوسىمشا سۇراقتار قويىپ, قاي كەزدە دە ءتۇبىن انىقتاعىسى كەلەدى. ال وندايعا جاس باسشىنىڭ قارىمى جەتپەيدى دە, اقىلمان اقساقالداردى شاقىرۋدىڭ ورنىنا ولاردان قاشقالاقتايدى.
ەكىنشىدەن, اقساقالداردى جيناپ الىپ, اقىل-كەڭەس سۇراعانىن بىلسە, ءوزىنىڭ ۇستىنەن قارايتىن باستىعى ۇناتپاي قالۋى مۇمكىن. ول ۇرىسپاسا دا سەنىمسىزدىك كورسەتىپ قالار دەگەن قاۋىپتەن جاس باسشى جاسقانىپ, ءوز تاراپىنان مۇنداي باستاماشىلىققا بارا بەرمەيدى.
ۇشىنشىدەن, قازىرگى جاس باسشىلاردىڭ كوبى وزدەرىن ۇلكەندەردەن اقىلدى سانايدى. ويتكەنى ولار كومپيۋتەردىڭ قىر-سىرىن جاقسى بىلەدى. ال اقساقالداردىڭ كوبى ونى قالاي اشۋدى دا بىلمەيدى. وزىنە قاجەتتىنىڭ ءبارىن كومپيۋتەردەن الىپ ۇيرەنگەن جاس باسشى وسىنداي ادامنان نە اقىل سۇراۋعا بولادى, ول نە بىلەدى دەيسىڭ دەپ ويلايدى.
ءبىر ۇلكەن تويدا ميكروفون ۇستاپ تۇرعان ورتا جاستاعى قىرماساقال «قازىرگى جاستار ءبارىن دە بىزدەن ارتىق بىلەدى. ءبىز ولارعا اقىل ايتا المايمىز, ولار يۋتۋبتان وزىنە كەرەكتىنىڭ ءبارىن تابادى», دەپ سوقتى. مۇندايعا جاستار ەلەڭ ەتە قالادى. ويتكەنى ءوزى سوعان بەيىل, ءبارىن ينتەرنەتتەن الۋعا قۇشتار. راس, وندا ءومىردىڭ بارلىق سالاسىنا قاجەتتى اقىل-كەڭەستەر بار, الايدا وندا ومىرلىك تاجىريبە جوق قوي. ال تاجىريبەدە ىسكە اسپايتىن اقىل ارزان دەماگوگيا عانا. وندايدى ساناسىنا سىڭىرگەن جان الىسقا بارمايدى. جاستار ولاردىڭ قايسىسى دۇرىس اقىل, قايسىسى دەماگوگيا ەكەنىن تاجىريبەسى بولماعان سوڭ ايىرا دا المايدى.
قازاقتا «اقىل – جاستان, اسىل – تاستان» دەگەن دە ماقال بار. بۇعان قاراپ اقىل تەك جاستان شىعادى دەپ ويلاماۋ كەرەك. مۇنداعى اقىل ءسوزى قازىرگى قولدانىپ جۇرگەن ينيتسياتيۆا, ياعني باستاماشىلدىققا كوبىرەك كەلەدى. جاستاردىڭ بويىنداعى تاپقىرلىق, باستاماشىلىق, ءتىپتى باتىلدىق سياقتى قاسيەتتەردى قوسقاندا قازاق ونى اقىل دەپ ءبىر سوزبەن بەرىپ تۇر.
اباي دانىشپان «اقىلمەن ويلاپ بىلگەن ءسوز, بويعا جۇقپاس سىرعانار. ىنتالى جۇرەك سەزگەن ءسوز, بار تامىردى قۋالار» دەگەن. ياعني ينتەرنەتتەن «ەت-جۇرەكسىز» ەرىننىڭ ۇشىمەن ايتىلا سالعان اقىلدان گورى كورگەنى مەن تۇيگەنى كوپ, جانىڭدا جۇرگەن ابىز اقساقالدىڭ ومىرلىك تاجىريبەمەن بويىنا سىڭىرگەن اقىلىن العان دۇرىس-اۋ.