ۇلتتىق بانككە تەڭگەنىڭ نىعايعانى ءتيىمسىز بە؟

الايدا اپتا باسىندا دوللار نەبارى 1,94 تەڭگەگە ارزانداپ, الدىڭعى اپتا سوڭىنداعى 386,71 تەڭگەدەن 384,77 تەڭگەگە ءتۇستى. ونىڭ ۇستىنە اپتا بويى مۇناي ءسال ارزانداپ, بەيسەنبى كۇنى 64-65 دوللاردىڭ اينالاسىندا قۇبىلعاندا دوللاردىڭ تەڭگەگە شاققانداعى قۇنى قايتادان 385,96 تەڭگەگە جەتتى. بۇل ءتىپتى مۇناي باعاسى 60 دوللار بولعان كەزدەگى كورسەت­كىشتەن دە جوعارى. شيكىزاتتىڭ قىمبات­تاۋى ءتول ۆاليۋتامىزعا ءتيىمدى بولۋى ءتيىس ەدى. بىراق ۇلتتىق بانك قازىر تەڭگەنىڭ نىعايۋ­ىنا مۇددەلى ەمەس سەكىلدى. ماسەلەن, اپتا باسىندا قازاقستان قور نارىعىنىڭ رەسمي سايتىندا جاريالانعان مالىمەتتە 23 قىر­كۇيەك پەن 15 قازانعا دەيىنگى دوللاردىڭ فيۋچەرستىك باعاسى جاريالاندى. وندا دوللار باعا­مى تيىسىنشە 387,17 جانە 389,17 تەڭگە دەپ كورسەتىلدى. KASE ساراپشىلارىنىڭ بۇل پەس­سي­ميزمىنىڭ سەبەبى نە؟

ۇلتتىق بانكتىڭ پراگماتيكالىق شەشىمى

بىرىنشىدەن, ۇلتتىق بانك قازىر تولەم بالانسىنىڭ وڭ سالدوسىن قامتاماسىز ەتۋگە كىرىستى. ياعني, مەملەكەتتىڭ يمپورت تاۋارلارى ءۇشىن جۇم­سال­عان اقشاسىن ازايتىپ, ەكس­پورتتان تۇسەتىن پايدانى كو­بەي­تۋگە جۇمىس ىستەۋدە. 2014 جىلعى شيكىزات داعدارىسى مەن دەۆالۆاتسيادان كەيىن ۇلتتىق بانكتىڭ تولەم بالانسى تۇراقتى تۇردە «مينۋستا» بولدى. تاپقان اقشادان گورى جۇمساعان اقشا كوپ ەدى. سول شىعىننىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن ۇلتتىق قوردان تۇراقتى قاراجات ءبولىنىپ كەلە جاتقانى بەلگىلى. ارينە ءبىرازدان بەرى ۇلتتىق قور رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ 20-30 پايىزىن جاۋىپ كەلەدى. بىراق سوڭعى بەس جىلدا ۇلتتىق قورعا سالىنعان اقشاعا قاراعاندا, ودان الىنعان قارجى كوبەيىپ كەتتى. تەك بيىل اقپان ايىندا عانا تولەم بالانسىنىڭ سالدوسى پروفيتسيتپەن قالىپتاستى. ياعني, بەس جىلدا العاش رەت مەملەكەتتىڭ تابىسى شىعىنىنان 0,9 ملرد دوللار استى. بۇل تۇرعىدا ۇلتتىق بانكتىڭ ۆاليۋتالىق فيلوسوفياسى وزگەرگەن سەكىلدى. بۇرىن ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ قۇنىن ءبىرىنشى كەزەككە قويعان باس بانك ەندى مەملەكەتتىڭ تابىسىن كوتەرۋگە كوڭىل بولۋدە.

جالپى, «ۆاليۋتا السىرەتۋ» ساياساتى قىتاي سەكىلدى تاۋار ەكسپورتتاۋشى ەلدەر ءۇشىن ەڭ باستى ستراتەگيا ەكەنى بەلگىلى. ءبىر كەزدەرى ينتەرۆەنتسيا جاساپ ءتول ۆاليۋتانىڭ قۇنىن جاساندى جولمەن كوتەرىپ وتىرعان باس بانكتىڭ قازىر كەرىسىنشە دوللاردى دەمەۋى ۆاليۋتالىق بيلىكتىڭ پراگماتيكالىق شەشىمى دەر ەدىك. سەبەبى دوللار قىمبات بولسا, ەلدىڭ ەكونوميكالىق كورسەتكىشى دوللارعا شاققاندا تومەندەگەنىمەن, مەملەكەتتىڭ ساۋدا بالانسىندا پروفيتسيت قالىپتاسادى. مەملەكەتتىڭ تابىسى كوبەيەدى.

بۇل ۋاقىتشا باعا

ۇلتتىق بانكتىڭ دوللاردىڭ تەڭگەگە شاققانداعى قۇنىن تومەن­دەتكىسى كەلمەۋىنىڭ ەكىن­شى سەبەبى نارىقتاعى قازىرگى احۋالعا بايلانىستى بولۋى ىقتيمال. ساۋد ارابيا­سىن­دا­عى ەكى نىساننىڭ جارىلعانى الەمدىك نارىققا اسەر ەتپەي قويمايتىنى انىق. ەكى نى­ساننىڭ ىستەن شىققانى بۇل ەلدىڭ مۇناي ەكسپورتىنا ايتار­لىق­تاي كەسىرىن تيگىزدى. بۇرىن تاۋلىگىنە 9,8 ملن باررەل وندىر­گەن بولسا, ەندى ەلدىڭ ءوندىرىس قۋاتى بار بولعانى 5,7 ملن باررەل عانا. ساۋد ارابياسى وتكەن اپتادا 4,1 ملن باررەلدىڭ 2 ميلليونىن قالپىنا كەلتى­رە­تى­نىن مالىمدەگەن ەدى. مۇناي باعاسىنىڭ اپتا ورتاسىندا قايتادان ارزانداپ 64 دول­لار­عا دەيىن تومەندەۋىنە وسى ما­لىم­دەمە اسەر ەتكەن­دەي. ونىڭ ۇستىنە ەلدىڭ وندى­رىس­تىك قۋا­تى ايتارلىقتاي ازاي­عا­نى­مەن, ەكسپورت كولەمى ازاي­عان جوق. سەبەبى مەملەكەت اتال­عان 4,1 ملن باررەلدىڭ ورنىن مۇناي قورىنان جۇمساي باستادى.

ونىڭ ۇستىنە پرەزي­دەن­ت­تىگىنىڭ العاشقى كۇنىنەن بەرى مۇناي باعاسىمەن كۇرەسىپ كەلە جاتقان اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ اتالعان وقي­عا­دان كەيىن بىردەن اقش مۇناي قورىنداعى شيكىزاتتى دەرەۋ نارىققا شىعارۋدى تاپسىردى. ونداعى ويى – قارا التىن قۇنىنىڭ شارىقتاپ كەتپەۋىنە جول بەرمەۋ. بۇل دا مۇناي باعاسىن تەجەپ قالعان بولۋى مۇمكىن.

جالپى, ساۋدياداعى جارىلىس نارىقتى تۇبەگەيلى وزگەرتەتىن فاكتور ەمەس. نارىق ءۇشىن بەرى­سى بىرەر كۇندە, ارىسى ءبىر-ەكى ايدا قالپىنا كەلىپ الا­­تىن وقيعا عانا. ماسەلەن, ساراپ­شىلاردىڭ ايتۋىنشا, ساۋديا بيلىگى قىركۇيەكتىڭ سوڭىنا دەيىن ءوندىرىستى قايتا قالپىنا كەلتىرەدى. وسىنى بىلەتىن نارىق قاتىسۋشىلارى دا قىمباتشىلىقتىڭ كوپكە بارمايتىنىن ءتۇسىنىپ وتىر. ءوز كەزەگىندە ۇلتتىق بانك تا كۇنى ەرتەڭ مۇناي باعاسى قايتا ارزانداسا, تەڭگەنى قايتا السىرەتۋگە تۋرا كەلەتىنىن ەسكەرىپ, دوللاردى ارزانداتپاي وتىرعان بولۋى ابدەن مۇمكىن.

فرج مەن ءرۋبلدىڭ تەكەتىرەسى

ۇشىنشىدەن, 19 قىركۇيەكتە اقش فەدەرالدى رەزەرۆ جۇيەسى دوللاردىڭ بازالىق مول­شەرلەمەسىن 2,25 پايىزدان 2 پايىزعا تومەندەتتى. ادە­ت­تە دوللاردىڭ مولشەر­لە­­مەسى تومەندەگەندە دامۋ­شى نارىقتار قارقىن العا­نى­­مەن, بۇل جولى دامۋشى ەل­دەر ءۇشىن بۇل جاڭالىق جا­عىم­دى بولا قويمادى. سەبە­بى فرج باسشىلىعى جىل سو­ڭىنا دەيىن مولشەرلەمە ەندى تومەندەمەيتىنىن ايتتى. مۇنداي مالىمدەمەدەن كە­يىن ينۆەستورلاردىڭ دامۋ­شى ەلدەردىڭ ۆاليۋتاسىن ساتىپ المايتىنى انىق. ناتي­جە­سىندە, ءبىرىنشى كەزەكتە رە­سەي­دىڭ ۆاليۋتاسىنا سۇرانىس بىردەن تومەندەپ, قارا التىن قىم­باتتاپ جاتقاندا رۋبل السى­رەپ كەتتى. وداقتاس ەلدىڭ ۆاليۋ­تا­سى­نىڭ ارزانداۋى ەڭ الدىمەن قا­زاقستان ەكونوميكاسىنا كەرى اسەرىن تيگىزەتىنى بەلگىلى. تەڭ­گەنىڭ وسى اپتادا وتكەن اپتا­دا­عىدان دا قىمباتتاپ كەتكەنى وسىدان بولۋى ىقتيمال.