مۇنايلى ايماقتىڭ مۇمكىندىكتەرى مول

قوعامدىق ديالوگ – تۇسىنىستىك كەپىلى

مەملەكەت باسشىسىنىڭ جول­­داۋىندا حالىقپەن ءتيىمدى كەرى بايلانىس ورناتۋعا ايرىقشا ءمان بەرىلگەن. «قوعامدىق ديالوگ, اشىقتىق, ادامداردىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا جەدەل نازار اۋدا­رۋ مەملەكەتتىك ورگاندار قىز­مەتىنىڭ نەگىزگى باسىم­دىق­تارى سانالادى», – دەپ اتاپ كور­سەت­تى قاسىم-جومارت توقاەۆ. مۇنايلى ايماقتا تۇرعىندارمەن باي­لانىستىڭ ءتۇرلى ادىستەرى قول­دا­نىلادى. مىسالى, بارلىق مەم­لەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشى­لا­رى تىركەلگەن اتىراۋ وبلىسى اكىمدىگىنىڭ Telegram چاتىندا 10 مىڭنان استام قولدانۋشى بار. ەكى جىلدان بەرى چات-كانالعا 6500 ساۋال ءتۇسىپ, بارىنە جاۋاپ بەرىلدى. سونداي-اق الەۋمەتتىك جەلىلەردە بايلانىسقا شىعۋ, اشىق ەسىك كۇنى, بريفينگتەر مەن تىكەلەي ەفيرلەر وتكىزۋ داستۇرگە اينالدى.

اكتيۆ جيىنىندا ۇكىمەتتىك ەمەس سەكتوردى دامىتۋ ەڭ ما­ڭىز­دى باسىمدىلىق ەكەنىنە توق­تالعان ايماق باسشىسى وزەك­تى ماسەلەلەر بويىنشا ناق­تى نەگىزدەلگەن ۇسىنىستار جا­س­اپ, ەنگىزۋدى ۇسىندى. مى­سا­لى, رە­سەي فەدەراتسياسى تا­تارس­تان رەس­پۋبليكاسىنىڭ قازان قالا­سىن­دا بيلىك ورگاندا­رى مەن قوعامدىق ۇيىمدار بىر­لە­سىپ, تابىستى جۇمىس ىستەپ جاتىر. جاقىندا تاتارستان پرە­زي­دەن­تىنىڭ كەڭەسشىسى ناتاليا فيش­مان تاجىريبە الماسۋ ءۇشىن اتى­راۋ­عا كەلەدى.

مەملەكەت باسشىسى 2020 جىلدى «ۆولونتەر جىلى» دەپ جاريالادى. ازاماتتىق قوعام­دى نىعايتۋعا باعىتتالعان جۇ­مىس­تار­عا ەرەكشە ماڭىز بەرىلمەك. «ەرىكتى بولىپ تا ەلگە قىزمەت ەتەسىز», – دەگەن ارمان قاسىموۆ 2008 جىلدان بەرى وبلىستىق جە­دەل جاردەم ستانساسىندا ەرىكتى رەتىندە جۇمىس ىستەپ كەلە جات­قانىن ايتتى. «دارىگەردى سىنا­عان­نان ماسەلە شەشىلمەيدى. سول سەبەپتى بوس ۋاقىتىمدا جەدەل جار­دەم قىزمەتىنىڭ جۇمىسىن جاق­­سارتۋعا ءسال دە بولسا ۇلەسىمدى قوس­­­قىم كەلدى», دەدى ەرىكتى ا.قاسىموۆ.

ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ –  باستى نازاردا

سوڭعى ءۇش جىلدا جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمى 5 200,7 ملرد تەڭگەدەن 7 894,5 ملرد تەڭگەگە دەيىن ءوستى. رەسپۋبليكانىڭ ىشكى جالپى ونىمىندەگى اتىراۋدىڭ ۇلەسى 15,6%. مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە كىرىس تۇسىمدەرى بويىنشا دا مۇنايلى ايماق الدىڭعى قاتاردا. وتكەن جىلدىڭ وزىندە بۇل كورسەتكىش 1 388 ملرد تەڭگە­گە جەتتى. ال ۇلتتىق قورعا تۇ­سىم­­­دەر بويىنشا ەلىمىزدەگى بار­لىق سومانىڭ 50%-عا جۋىعى اتىراۋدىڭ ەنشىسىندە. بۇل دەرەكتەر مەملەكەت قازىناسىنىڭ باستى دونورلارىنىڭ بىرىنە اينال­عان ايماقتا اتقارىلىپ جات­قان جۇمىستاردىڭ وڭ با­عىت­تا ەكەنىن ايقىندايدى. «مۇناي-گاز سالاسىنىڭ ماڭىزىن ەشكىم جوققا شىعارمايدى. بىراق شا­عىن جانە ورتا بيزنەستى دا­مىتۋ, ءوڭىر ەكونوميكاسىن ءارتاراپ­تان­دى­رۋ, اسىرەسە شيكىزات ون­دىرۋدەن تىس سالالاردى دامىتۋ جايى دا نازاردا بولۋى ءتيىس», دەدى نۇرلان نوعاەۆ. قازىر وبلىستا 48 281 شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىسى جۇمىس ىستەيدى, بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزە­ڭى­مەن سالىستىرعاندا 106%-عا كوپ. پرەزيدەنت جولداۋىندا ايتىل­عان 2020 جىلدان باس­تاپ ورتا جانە شاعىن بيزنەس سالاسىنداعى كوم­پانيالاردى ءۇش جىلعا دەيىن تابىس سالىعىنان بوساتىپ, تەكسەرىس جۇرگىزۋگە تىيىم سالۋ – بيزنەس يەلەرىنە ۇلكەن قولداۋ بولماق. مۇنى كوپ بالالى انا, كا­سىپكەر فاتيما تۋلەەۆا دا قۋات­تادى. ء«تورت جىل بۇرىن جيھاز ساتاتىن ورىن اشتىق, مەي­رامحانا بيزنەسىن باستادىق. قا­زىر 83 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرمىز. پرەزيدەنتتىڭ جولداۋدا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ تۋ­رالى بەرگەن تاپسىرمالارى ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سەنىمىمىزدى نى­عايتتى», دەدى.

ايماق باسشىسى 2019-2024 جىلدارى ءار سالادا جالپى قۇنى 1,4 ترلن تەڭگەنىڭ 11 جوباسى ىسكە اسىرىلاتىنىن, 2 200-دەن استام ادام جۇمىسپەن قامتىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.

جولداۋدا ايتىلعان جاقسى جاڭالىقتىڭ ءبىرى – جاڭا جىلدان باستاپ شاعىن جانە ورتا بيزنەستەن تۇسەتىن قوسىمشا سا­لىق­تىق تۇسىمدەر وڭىرلەردىڭ قۇ­زى­رىنا بەرىلەدى. بۇدان اتىراۋ وبلىسىنىڭ بيۋدجەتىنە 29,4 ملرد تەڭگە تۇسەدى دەپ بولجانۋدا. وبلىس اكىمى وسىنداي مۇم­كىندىكتى ءوڭىردى دامىتۋعا نە­عۇر­لىم ءتيىمدى پايدالانۋ قاجەت ەكە­نىن ايتتى.

قالادا قۇرىلىس قارقىندى,  اۋىلدا – جاڭا جوبالار

وبلىس ورتالىعىنىڭ باس جوس­­پارىنا سايكەس 2030 جىلعا دەيىن تۇرعىن ءۇي قورى 10,5 ملن شارشى مەترگە جەتەدى. جىل وتكەن سايىن اتىراۋ قا­لا­­سىنىڭ اۋماعى ۇلعايىپ كە­لە­دى. جاڭا شاعىن اۋداندار بوي كوتەرىپ جاتىر. جولداۋدا: «نە­گىزگى قاعيدات – تۇرعىندار, اسىرەسە الەۋمەتتىك تۇرعىدان ءالسىز توپتار ءۇشىن باسپانانىڭ قول­جەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ» ەكەنى ايتىل­عان. مۇنايلى ايماقتا بۇل باعىتتاعى جۇمىستار دا جالعا­سىن تابادى. «نۇرلى جەر», «7-20-25», «باقىتتى وتباسى» باعدارلامالارىنا قى­زى­عۋشىلىق تانىتقان اتى­راۋلىقتار كوپ. وبلىس اكىم­دى­گى تاراپىنان «7-20-25» باع­دار­لاماسى اياسىندا يپوتەكا بويىنشا باستاپقى جارنالاردى جار­تىلاي سۋبسيديالاۋدىڭ تەتىك­تەرىن ىسكە قوسۋ نەگىزىندە جەر­گىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن باستاپقى جارنانى الەۋمەتتىك قولداۋ ءۇشىن 1 ملرد تەڭگە قاراستىرىلدى.

جيىندا ءسوز العان يندەر اۋدانىنىڭ اكىمى مەيى­رىم قالاۋي «اۋىل – ەل بەسىگى» باع­دارلاماسىنىڭ قار­جى­لان­دى­رۋ كولەمىن 3 ەسەگە ارتتىرۋ جونىندەگى پرەزيدەنت تاپسىرماسى شالعايداعى ەلدى مەكەندەردىڭ احۋالىن كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى. «قازىرگى تاڭدا اۋىلداردا جاڭا جۇمىس كۇشىن قۇرۋ مىندەتى تۇر. بۇل – ەكونوميكالىق بەلسەندى حالقىنىڭ جارتىسىنان كوبى ۆاحتالىق ادىسپەن جۇمىس ىستەي­تىن يندەر اۋدانىندا دا وتە ماڭىزدى ماسەلە. اۋداننىڭ جەر­استى قازبا بايلىقتارىن, اۋىل شارۋاشىلىعىنا, لوگيستيكا مەن تۋريزمگە قولايلى جەرىن پايدالانا وتىرىپ, كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدى قولعا الدىق. تۇز زاۋىتىن كەڭەيتۋ جۇمىستارى باستالدى. جىل سوڭىنا دەيىن 150-گە جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلاتىن نىسانعا جەرگىلىكتى جاستاردى تارتقىمىز كەلەدى. ءتۋريزمدى دامىتۋ ءۇشىن تۇزدىكولدە شيپاجاي, قوناقۇي سالۋ جوسپارى بار. بەلورۋسسيالىق ينۆەس­تورلارمەن تسەمەنت ءوندىرىسىن قولعا الۋ جونىندە كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە», دەدى اۋدان اكىمى.

جولداۋدا كورسەتىلگەن باسقا دا مىندەتتەر, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, جۇمىسپەن قامتۋ جايى دا جيىندا تالقىعا ءتۇستى. الەۋمەتتىك قولداۋ جۇيەسىن ودان ءارى دامىتۋ ماسەلەسىنە توقتالعان وبلىس اكىمى جۇمىستى ناقتى قاجەتتىلىكتەرگە باعىتتاۋدى تاپ­سىر­دى. «مەملەكەتتىك قولداۋ ماسىلدىق پيعىل تۋىنداتپاۋى كەرەك. مەملەكەت تە شىن مانىندە مۇقتاج جاندارعا كو­مەك­­­تەسۋى ءتيىس, ال ەڭبەككە قابى­لەتتى ادامدار جۇمىس ىستەۋى قاجەت. پرەزيدەنتىمىزدىڭ جول­دا­ۋى جاقىن بولاشاقتاعى با­سىم­دىقتاردى ايقىنداپ بەردى, دەدى نۇرلان نوعاەۆ. – اتى­راۋ وڭىرىندە قاي باعىتتا قالاي جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك, قانداي مىندەتتەر تۇر, انىق باعدار بار. مۇمكىندىكتەر مەن رەسۋرستار دا بار. تەك ءبارىمىز بىرگە جۇمىلىپ, قاجىرلى ەڭبەك ەتسەك قانا العا قويعان ماقساتتارىمىزعا جەتەمىز».

اتىراۋ