كەشە پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» جولداۋىن ىسكە اسىرۋ شارالارى قارالدى. جولداۋدىڭ باستى بەس باعىتىن ورىنداۋ جولدارى انىقتالدى.
مەملەكەتتىك حولدينگتەردىڭ تيىمدىلىگى تەكسەرىلەدى
بيۋدجەتتىك-قارجىلىق باعىت بويىنشا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ءاليحان سمايىلوۆ باياندادى.
پرەزيدەنت جولداۋىندا 2025 جىلعا قاراي ىشكى جالپى ءونىمنىڭ جىل سايىنعى ءوسىمىن كەمىندە 5% دەڭگەيدە تۇراقتى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن قۇرىلىمدىق وزگەرىستەردى ىسكە اسىرۋ قاجەتتىگى ايتىلعان ەدى. ءا.سمايىلوۆ بۇل ءۇشىن ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ جونىندەگى جۇمىس جالعاساتىنىن, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دا, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ دا قىزمەتىنە فۋنكتسيونالدىق تالداۋ جۇرگىزۋ جانداناتىنىن ايتتى. سونداي-اق قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ زەرتتەۋلەرى مۇقيات تالدانباق.
ونىڭ ايتۋىنشا, باسىم مىندەتتەردىڭ ءبىرى – كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ قايتارىمىن ارتتىرۋ.
«سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىنىڭ وتكەن 14 جىلداعى حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ وسۋىنە قوسقان ناقتى ۇلەسى باعالاناتىن بولادى. ۇكىمەت ەسەپ كوميتەتىمەن بىرگە ءۇش ايلىق مەرزىمدە مەملەكەتتىك حولدينگتەر مەن ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ تيىمدىلىگىنە تالداۋ جۇرگىزەدى», دەپ ناقتىلادى ءا.سمايىلوۆ.
جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋ جانە اۋىل حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن كوتەرۋ شەڭبەرىندە ۇلتتىق قوردان 100 ملرد تەڭگەگە جۋىق قاراجات ءبولىندى. وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ميكرو جانە شاعىن بيزنەس سۋبەكتىلەرىن نەگىزگى قىزمەتى بويىنشا ءۇش جىل مەرزىمگە سالىق تولەۋدەن بوساتۋعا زاڭنامالىق نەگىز ازىرلەنەدى. 2020 جىلدىڭ قاڭتارىنان باستاپ ولاردى تەكسەرۋگە ءۇش جىلدىق تىيىم سالۋ كۇشىنە ەنەدى.
سونىمەن قاتار قارجى مينيسترلىگى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ جوباسىن ازىرلەدى, ول دا شاعىن بيزنەستى ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان. ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – بيۋدجەتتىڭ جانە ۇلتتىق قوردىڭ قاراجاتىن پايدالانۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ. وسىعان بايلانىستى ۇلتتىق بانكپەن بىرلەسىپ اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ۇلتتىق قوردى ينۆەستيتسيالاۋ جانە پايدالانۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا قاتىستى ناقتى ۇسىنىستار ازىرلەنبەك. قارجى مينيسترلىگى كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋدى جاقسارتۋ جانە كۇشەيتۋ جونىندەگى كەشەندى جۇمىستى جالعاستىرادى. مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جۇيەسى دە ودان ءارى جەتىلدىرىلەتىن بولادى.
«اۋداندىق, قالالىق جانە اۋىلدىق بيلىك دەڭگەيلەرى جەرگىلىكتى ماڭىزى بار مىندەتتەردى شەشۋدە ەكونوميكالىق جاعىنان نەعۇرلىم دەربەس بولۋى ءۇشىن ءتيىستى زاڭنامالىق اكتىلەر قابىلدانادى» دەدى ءا.سمايىلوۆ.
ءبىلىم ساپاسى – باستى نازاردا
ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسى بويىنشا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆ بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, 2019 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن «تىڭداۋشى مەملەكەت» تۇجىرىمداماسى جانە ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسى جاسالادى. سونداي-اق جىل سوڭىنا دەيىن كاسىپتىك دياگنوستيكا مەن وقۋشىلاردىڭ بولاشاق ماماندىعىن تاڭداۋ باعدارىن ەسكەرە وتىرىپ, ورتا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋ جوسپارلانۋدا. قالا مەن اۋىل اراسىنداعى ءبىلىم ساپاسىنداعى الشاقتىقتى ازايتۋ بويىنشا شارالار كەشەنى 2020 جىلى ازىرلەنەدى. شاعىن جيىنتىقتى مەكتەپتەردى قارجىلاندىرۋدىڭ جاڭا مودەلى مەن تەتىگى, ء«موبيلدى مۇعالىم» جوباسى جاسالادى, ۇقساس ماماندىقتار بويىنشا پەداگوگتاردى دايارلاۋ شارالارى ەنگىزىلەدى.
اۋىل مەكتەپتەرىندە مۇعالىمدەردىڭ جۇمىس جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى. ۇكىمەتكە دارىندى بالالاردى قولداۋ كارتاسىن ازىرلەۋ, سۇرانىسى جوق مامانداردى دايارلاۋ جاعدايىن تالداۋ تاپسىرىلدى» دەدى ب.ساپارباەۆ.
زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ كىرىستىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا زەينەتاقى اكتيۆتەرىن ينۆەستيتسيالاۋ تاسىلدەرى 2019 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قايتا قاراستىرىلادى. جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتاردىڭ زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ ءبىر بولىگىن پايدالانۋ مۇمكىندىگى تۋرالى, سونداي-اق بيۋدجەتتەن تىس الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ جۇيەسىن (بىرىڭعاي الەۋمەتتىك قور قۇرۋ جانە بىرىڭعاي الەۋمەتتىك تولەمدى ەنگىزۋ ارقىلى) شوعىرلاندىرۋ بويىنشا ۇسىنىستار دايىنداۋ 2020 جىلعا جوسپارلانعان.
«بالالاردى قورعاۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسى ازىرلەنەدى. وسى تۇجىرىمداما بويىنشا بالالار اراسىنداعى قىلمىس پەن سۋيتسيد كورسەتكىشىن تومەندەتۋ كوزدەلگەن. اتالعان باعىتتاعى جۇمىستار جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرىلادى. سونىمەن قاتار بالالاردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ يندەكسى ارتادى» دەدى ب.ساپارباەۆ.
زورلىق-زومبىلىقتى باستان وتكەرگەن بالالاردى قولداۋ ءۇشىن وڭىرلەردە بالالار ورتالىقتارى اشىلماق. اتالعان تۇجىرىمداما اياسىندا ايەلدەردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ شارالارى دا قاراستىرىلاتىن بولادى.
تۇرعىن ءۇي كەزەگىنىڭ بىرىڭعاي بازاسى جاسالادى
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى جەڭىس قاسىمبەك تۇرعىن ءۇي, سۋمەن جابدىقتاۋ, كوپپاتەرلى ۇيلەردى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ, اۆتوجولدار مەن اۆيابيلەتتەردىڭ قولجەتىمدىلىگى ماسەلەلەرى جونىندە باياندادى. قازىرگى تاڭدا باسپانا الۋ ءۇشىن اكىمدىكتەردە 512 مىڭعا جۋىق ادام كەزەكتە تۇر ەكەن. بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن كەزەكتە تۇرعان ادامداردىڭ بىرىڭعاي رەسپۋبليكالىق بازاسى ەنگىزىلەدى. «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا, ءبىرىنشى كەزەكتە كوپ بالالى وتباسىلارعا جالعا بەرىلەتىن باسپانالار بەرىلەدى.
«بۇل ءۇشىن ءبىز 2025 جىلعا دەيىن جىل سايىن 50 ملرد تەڭگە بولەمىز. جىل سايىن 3,7 مىڭ كەزەكتە تۇرعان الەۋمەتتىك جاعىنان وسال ادامداردى ساتىپ الۋسىز جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋگە 32,8 ملرد تەڭگەدەن ءبولۋ قاراستىرىلعان. «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسى بويىنشا 6 مىڭ نەسيە بەرۋگە «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى» ارقىلى ءۇش جىلدا 50 ملرد تەڭگە بولىنەدى» دەدى ج.قاسىمبەك.
جولداۋدا ايتىلعان ماسەلەلەردىڭ ءبىرى اۆيابيلەتتەرگە قاتىستى. تاريف قۇنىن ءتۇسىرۋ ماقساتىندا بيىلعى مامىر ايىندا العاشقى وتاندىق تومەن بيۋدجەتتى تاسىمالداۋشى «Fly Arystan» جۇمىسىن باستاعانى بەلگىلى. جىل سوڭىندا «Fly Arystan» رەيستەر سانىن كۇنىنە 14-تەن 28 جيىلىككە دەيىن ارتتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«سونىمەن قاتار «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اق-مەن بىرلەسىپ, ۇكىمەت اۋە كەمەلەرى پاركىن ۇلعايتۋ ماقساتىندا «ەير استانا» جانە «Qazaq Air» اۆياكومپانيالارىن قوسىمشا كاپيتالداندىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. تەمىر جول بيلەتتەرىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا بيلەتتەردى ساتۋدى تسيفرلاندىرۋ جۇرگىزىلۋدە, بيلەتتەردى ساتۋ ءتارتىبىن رەتتەيتىن نورما ەنگىزىلدى, تەمىر جول كولىگىمەن جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جوسپارى جاسالدى», دەدى ج.قاسىمبەك.
ول «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىنىڭ شەڭبەرىندە حالىقارالىق ساراپشىلارمەن جانە وڭىرلەرمەن بىرلەسىپ اۋىلداردىڭ الەۋەتىن انىقتاۋدىڭ جاڭا ادىستەمەسى ازىرلەنگەنىن جەتكىزدى. سونىڭ ناتيجەسىندە دامۋ الەۋەتى بار 3,5 مىڭ اۋىل ىرىكتەلدى. بۇل اۋىلداردا 6,6 ملن ادام نەمەسە ەلىمىزدەگى اۋىل حالقىنىڭ 85%-ى تۇرادى. اعىمداعى جىلى 30 ملرد تەڭگە ءبولىندى, ولار 700 مىڭعا جۋىق ادام تۇراتىن 53 اۋىلدىڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى ينفراقۇرىلىمدىق ماسەلەلەرىن شەشۋگە باعىتتالعان.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنشا, پرەزيدەنت تاپسىرماسى بويىنشا «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىن ىسكە اسىرۋعا 2020-2022 جىلدارى قوسىمشا 90 ملرد تەڭگە بولىنەتىن بولادى.
تاقىرىپتى قورىتىندىلاعان پرەمەر-مينيستر اسقار مامين مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىن ىسكە اسىرۋدى تولىعىمەن قارجىلاي قامتاماسىز ەتۋ شارالارىن قابىلداۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
«پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن ورىنداۋعا بارلىق ءبىرىنشى باسشىلار دەربەس جاۋاپتى ەكەنىن ەسەپتەرىڭىزگە سالامىن. ءاربىر تاپسىرمانىڭ ورىندالۋى قاتاڭ باقىلاۋعا الىنىپ, ناقتى ورىندالاتىن مەرزىمى بەلگىلەنۋى قاجەت. ءبىز قويىلعان مىندەتتەردى ءتيىمدى اتقارۋ ءۇشىن ۇيلەسىمدى جۇمىس جۇرگىزۋىمىز كەرەك», دەدى ا.مامين.
ۇكىمەت باسشىسى 7 قىركۇيەككە دەيىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا العا قويىلعان مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋدىڭ جالپىۇلتتىق جوسپارىنىڭ جوباسىن ازىرلەۋدى تاپسىردى.
وراق ناۋقانىنا ەكپىن بەرىلدى
سونداي-اق ۇكىمەت وتىرىسىندا كۇزگى جيىن-تەرىم جۇمىستارىن جۇرگىزۋ بارىسى قارالدى. بۇل جايلى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ساپارحان وماروۆ باياندادى.
جالپى, كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارى مەن وراق ناۋقانىن قارجىلاندىرۋعا 60 ملرد تەڭگە كولەمىندە بيۋدجەتتىك نەسيە, 395 مىڭ توننا ارزانداتىلعان جانار-جاعارماي بولىنگەن, جانار-جاعارماي باعاسى نارىقتاعىدان 15 تەڭگەگە ارزان. 3,1 ملن گەكتار اۋماقتا اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن وڭدەۋدى قولداۋ ءۇشىن 2169 اوك سۋبەكتىسى قارجىلاندىرىلدى. س.وماروۆ اتاپ وتكەندەي, «ازىق-ت ۇلىك كەلىسىمشارت كورپوراتسياسى» اق 1 ملن تونناعا دەيىن استىق ساتىپ الۋدى جوسپارلاپ وتىر. مينيسترلىكتىڭ مالىمەتىنشە, بيىل ساپاسىنا قاراي استىقتىڭ باعاسى ءبىر تونناسىنا – 62 مىڭ تەڭگەدەن 70 مىڭ تەڭگەگە دەيىن بارادى.
1 قىركۇيەكتەگى جاعداي بويىنشا ەگىن جيناۋ جۇمىستارى رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە جۇرگىزىلىپ جاتىر. 2019 جىلى اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارى ەگىلگەن اۋماق كولەمى – 22,2 ملن گەكتار (2018 جىلعىدان 206 مىڭ گەكتارعا ارتىق). ءداندى داقىلدار – 15,4 ملن گەكتار (ونىڭ 11,4 ملن گەكتارى – بيداي), مايلى داقىلدار 2,9 ملن گەكتار الاڭعا, ماقتا – 131,1 مىڭ گەكتارعا, قانت قىزىلشاسى – 19,6 مىڭ گەكتارعا, باقشا داقىلدارى – 452,4 مىڭ گەكتارعا, جەم-ءشوپ داقىلدارى – 3,3 ملن گەكتارعا ەگىلگەن. جامبىل, تۇركىستان وبلىستارىندا ءداندى داقىلداردى جيناۋ اياقتالۋعا جاقىن. بۇل وڭىرلەردە استىق ءتۇسىمى ورتا ەسەپپەن گەكتارىنا 19 تسەنتنەردەن اينالدى. جالپى, ەلىمىز بويىنشا 4,5 ملن گەكتار اۋماقتان ءداندى داقىل جينالدى. ورتاشا ءتۇسىم 11,5 تسەنتنەردەن اينالىپ, 5,2 ملن توننا استىق باستىرىلدى.
پرەمەر-مينيستر اسقار مامين ەگىن وراعىن ساپالى جانە ۋاقىتىندا وتكىزۋ, ءبىرىنشى كەزەكتە اۋىلشارۋاشىلىق وندىرۋشىلەرىن جانار-جاعارمايمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى شارالاردى قابىلداۋدى تاپسىردى.
«ەگىندى جيناپ بىتۋگە ۋاقىت از قالدى. نەگىزگى استىقتى وڭىرلەردە اۋا رايى تۇراقسىز بولىپ تۇر. سوندىقتان ەگىندى ۋاقىتىندا جيناۋمەن قاتار, جۇمىستى بارىنشا شىعىنسىز ورىنداۋ وتە ماڭىزدى. جالپى, ەگىن وراعى ناۋقانىنىڭ بارىسى جامان ەمەس. ۇكىمەت تاراپىنان قارجىلاي جانە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى شەشىم قابىلداندى» دەدى اسقار مامين.
ۇكىمەت باسشىسى استىق ساقتاۋ كاسىپورىندارىنىڭ ءونىمدى قويماعا ۋاقتىلى قابىلداۋى قاجەتتىگىنە جانە جينالعان استىقتى ساقتاۋدىڭ ءتيىستى شارالارىن قامتاماسىز ەتۋگە ەرەكشە نازار اۋداردى.