«ازۋىن ايعا بىلەگەن ساياسي-ساتيرالىق «ارا-شمەل» جۋرنالىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسىمىن. بايلاۋلى توبەتتەي قارا تەلەفونىم شىر ەتە قالدى. كوتەردىم. تانىس داۋىس. شەراعاڭ, «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى شەرحان مۇرتازا.
– كوپەن مىرزا, كەلىپ كەتشى! – دەدى. قۇمىرسقانىڭ يلەۋىندەي قۇجىناعان جۋرناليستەردىڭ ءبارى ءبىر عيماراتتىڭ ىشىندەمىز. جەدەل ساتىعا ءمىندىم دە جەتىپ باردىم.
– «ارا» جۋرنالى جىلىنا نەشە رەت شىعادى؟ – دەپ سۇراقتى قابىرعادان قويدى.
– ون ەكى رەت.
– ءبىز جىلىنا 300 رەت شىعامىز.
,اتا جاۋىڭدى اڭدىپ وكوپتىڭ ىشىندە جاتا بەرەسىڭ بە؟
تۇسىنبەدىم. اۋزىم اشىلىپ اڭىراعان كەيپىمە جىميا قارادى دا:
– نىساناعا العان نىساپسىزداردى, ارامتاماقتار مەن الاياقتاردى جىلىنا ون ەكى رەت ۇرعان جاقسى ما, الدە باس كوتەرتپەي بار وعىڭدى شىعارىپ ءۇش ءجۇز رەت اتقىلاعان دۇرىس پا؟
ءىشىم قىلپ ەتە قالدى. جۇمىسقا شاقىرىپ وتىر.
– سەن بىزگە فەلەتون ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بوپ كەلەسىڭ بە؟ – دەدى شەراعاڭ. باس يزەدىم. بۇيرىق بەردى. بۇل 1989 جىل بولاتىن. جاسىم قىرىققا جەتە قويماعان. «توزعان جۋرناليست توت باسقان بولت سياقتى: نە الىنبايدى, نە سالىنبايدى» دەگەن ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ توپشىلاۋىن قۇپ كورگەندەي, قاتىپ-سەمىپ قاساڭدىقتان ارىلماعان پارتيالىق گازەتتى جاستارمەن جاساقتاپ جاتسا كەرەك. كەزىندە ارقادان اقسەلەۋ سەيدىمبەكتى, اتىراۋدان فاريزا وڭعارسىنوۆانى, وڭتۇستىكتەن مۇحتار شاحانوۆتى, شىعىستان ورالحان بوكەيدى تالانتى ارقىلى تانىپ, تالاي جارىسقا قوسقان شەراعاڭ عوي. جاستار اراسىندا جان-جاقتى ماقالاسىمەن كوزگە ءتۇسىپ, ور تەكەدەي ورعىپ جۇرگەن قاينار ولجايدى قاسىنا العان. پاۆلودار وبلىستىق گازەتىندە جاريالانعان نۇرتورە ءجۇسىپتىڭ ءبىر ماقالاسىن وقىپ سۇيسىنگەن شەراعاڭ ءتۇر-ءتۇسىن كورمەسە دە جۇمىسقا شاقىرعان.
ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ەرتەڭگى كۇنى ەڭسەسىن كوتەرەتىن بەدەلدى جۋرناليستەردىڭ بەت-بەينەسىن ايقىندادى. «سوتسياليستىك...» «ەگەمەندى قازاقستان» بوپ وزگەردى. وزگەرتكەن سول باياعى شەراعاڭ. «سوتسياليزم», «سوتسياليستىك» دەگەن ءسوزدى ەستىسە ەل سەلك ەتە قالاتىنداي دارەجەگە جەتتىك ەمەس پە؟ – دەدى بىردە لەزدەمەنىڭ ۇستىندە. – وزگەرتۋ كەرەك. باسىلىمنىڭ ىشكى مازمۇنى جالپى اتاۋىنان دا ءبىلىنىپ تۇراتىنداي بولعانى ءجون. باياعىدا بابالارىمىز «ەگەمەن بولماي, ەل بولماس, ەتەكتەن كەسىپ جەڭ بولماس» دەپ جىرلاعان جوق پا؟».
بويارلاردىڭ قاۋعاداي ساقال-مۇرتىن كۇزەپ, جەر سىزىپ جۇرەتىن شاپاندارىنىڭ ەتەگىن تىزەدەن قىسقارتىپ تاستاعان ءبىرىنشى پەتر سەكىلدى, اتا-تەگىمىزدەگى «...وۆ, وۆا, ەۆ, ەۆا» سەكىلدى جۇرناقتاردى جۇلدىرىپ, رەفورما جاسادى. «...وۆ» – ورىستىڭ بىزگە, قازاققا, كيگىزگەن قۇلدىق قامىتى», – دەدى.
ادەبيەت ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, اقىن ايان نىسانالين اعامىز ماقالاسىنىڭ سوڭىنا فاميلياسىن دا جازبايتىن بولدى. ايان. ءبىتتى. بۇركەنشىك ات سەكىلدى. بۇعان ۇيرەنبەگەن سەكرەتارياتتاعى جىگىتتەر باس رەداكتورعا بارىپ شاعىمداندى.
– ايان ءوز ماقالاسىنا فاميلياسىن قويۋدان ءۇزىلدى-كەسىلدى باس تارتىپ وتىر. نەعىلامىز, شەراعا؟ – دەيدى.
– نەعىلامىن؟ ءوز اكەسى وزىنە كەرەك بولماسا, كەتە بەرسىن سولاي!..
رەداكتسيا جاساردى. جاسى ۇلكەنى – مىڭباي ىلەس, ماماديار جاقىپ, سوۆەت شيمانباي, ايان نىسانالى, نۇري مۋفتاح, سوسىن ءادىل دۇيسەنبەك. ادەكەڭنىڭ مىنەزى ماڭعاز. اسپايدى. ساسپايدى. «ماڭ, ماڭ, ماڭ باسقان, شۋدالارىن شاڭ باسقان» اتان تۇيەدەن اۋمايدى. شەراعاڭنىڭ شەرلى ءسوزى ەسىمىزدە. «جۋرناليستەر تۇيەگە ۇقسايدى, تۇيەنىڭ ارقالاعانى التىن بولسا دا, جەگەنى جانتاق» دەپ مۇڭ شاققان كەزىن بايقامادىق. بارىمەن – بازار. نىساپتى. شىدامدى. سابىرلى. «بۇ كىسى قارتايماسا دا قارايىپ قالعان جوق پا؟» دەپ سىرتىنان تون پىشەمىز. جوق, ءتىپتى دە ولاي ەمەس. قاي-قايداعى تاقىرىپتاردى قاۋزاپ, قوعامدىق ويلاردىڭ قويقابىن قوزعاپ قويادى. ءازىلحان اعامنىڭ «توزعان بولتىنا» ۇقسامايدى. كەرىسىنشە. ءۇش اۋىسىمدا تىنىم تاپپاي جۇمىس ىستەيتىن زاۋىت سياقتى.
«دۇنيەگە نۇرىن شاشقان ەكى نارسە: ءبىرىنشىسى – كۇن, ەكىنشىسى – جۋرناليستەر» دەگەندى كىم ايتسا دا توبەسىنەن ءدوپ ءتۇسىپ ءبىلىپ ايتقان. اسپانداعى التىن كۇننەن كەيىن دۇنيەگە نۇرىن توگىپ, شۋاعىن شاشىپ, ساۋلەسىن سىڭدىرگەن شەرحان مۇرتازا تۋرالى دەرەكتى روماندى وقىدىڭىز با؟ قالىڭدىعى كەرەقارىس – 440 بەت. كىتاپتىڭ اتى – «شەراعامنىڭ شەرۋى». اۆتورى – ءادىل دۇيسەنبەك. قاشان جازىپ ۇلگەرگەن؟ وتىرا قالىپ ويدان قۇراستىرىلعان قيال-عاجايىپ دۇنيە ەمەس. وتىز جىل بۇرىن شەراعاڭنىڭ «ەگەمەنگە» باس رەداكتور بولىپ كەلگەن كەزىنەن باستاپ ء«بىر كەم دۇنيە» دەپ باقيلىق بولعانعا دەيىنگى شەجىرە. شەراعاڭمەن تالاي جيىن-تويلار مەن ءىسساپارلاردا بىرگە جۇرگەندە, اسەرلى اڭگىمەسى مەن اۋەزدى اندەرىن تىڭداپ, سەرىلىك تە ەرلىك ىستەرىنە كۋا بولعان ادەكەڭ اعاسىنىڭ اۋزىنان شىققان دۋالى سوزدەردى قاعىپ الىپ, قاعازعا ءتۇسىرىپ وتىرعان. شەراعانىڭ تانىمى. تاعىلىمى. پايىمى. پاراساتى. وقشاۋ ويلارى. شەرى. تورىعۋى. توپشىلاۋى. جان-جاقتى جەتىلۋ ءۇشىن جاراسىمدى ويلارى. قىسقاسى, ەلىمىز ەگەمەن بوپ ەنشى العان كەزدەگى شيرەك عاسىرلىق تاريحىنىڭ تاراۋلارى ىسپەتتەس. قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ حاتشىسى وزبەكالى جانىبەكوۆ باس گازەتتىڭ باسشىلىعىنا شەرحان مۇرتازانى اكەپ تانىستىرادى دا, ءسوز سوڭىندا «بۇل باسىلىمدى جالپى ۇلتتىق گازەتكە اينالدىرعان ءجون. وعان مىنا باسشىلارىڭىزدىڭ كۇش-قۋاتى دا, تاجىريبەسى دە جەتەدى» دەپ تۇيىندەيدى.
گازەتكە يە كەلدى, يەسىنە ىلەسىپ كيە كەلدى. باسپاسوزگە جازىلۋ ناۋقانى باستالعاندا جامبىل وبلىسىنىڭ باسشىلارىنا الدىن الا حابارلاماي-اق قورداي, مەركى, شۋ, مويىنقۇم, تالاس, سارىسۋ, جۋالى اۋداندارىن ارالاپ قالىڭ وقىرماندارمەن كەزدەسۋ جاسايدى. شەراعاڭنىڭ شەرۋى. «گازەتكە نە ءۇشىن جازىلۋ كەرەك؟» دەگەن ءوز سۇراعىنا ءوزى تياناقتاپ جاۋاپ بەرەدى. «بۇگىنگى بولىپ جاتقان قيىنشىلىقتاردىڭ ءبارىن ۋاقىتشا دەپ ءبىلۋىمىز كەرەك. اتام قازاق «بۇدان دا جامانىمىزدا تويعا بارعانبىز» دەپ تەككە ايتپاعان عوي. اللا بۇيىرتسا, الدا جارقىن بولاشاق كۇتىپ تۇر.
بابالارىمىز عاسىرلار بويى ارمانداعان بوستاندىققا قول جەتتى. مەملەكەتىمىز جاس. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ءبىر ءتىنى – ءتىل. ال ەكونوميكا مەن رۋحانيات – مەملەكەتىمىزدىڭ قوس قاناتى.
قازىر كىتاپ شىقپايدى, جۋرنالدار جابىلىپ جاتىر. راديو سويلەمەيدى. جارىق سونبەسە تەلەۆيزور كورگەن بولاسىزدار. ونىڭ ءوزى دە وڭىپ تۇرعان جوق. قايداعى پالەنى كورسەتەدى. ار دا, يمان دا جوق. سونى ايتىپ, ەلدىڭ كوكىرەگىنە ساۋلە تۇسىرەتىن وسى – گازەت. قازاق گازەتىنە قازاق جازىلماسا, قايتىپ كۇن كورەمىز؟ بۇل ەلدىگىمىزگە سىن ەمەس پە؟..».
سول جىلى «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» تارالىمى ءتورت-بەس ەسە ءوسىپ, 200 مىڭعا جۋىق وقىرمانىن تاپتى. كۇنى بۇگىنگە دەيىن سول بيىكتەن تۇسكەن جوق.
تاۋەلسىزدىك العالى «تاۋبە!» دەيتىن تىرلىك كوپ. ءادىل اعانىڭ ءوسىپ-ونگەن جەرى تاراز ىرگەسىندەگى سۆەردلوۆ اۋدانى. اتىن وزگەرتۋ كەرەك. نە دەپ؟ «اتاقتى بايزاق داتقانىڭ اتىن بەرسە ابدەن لايىق!» – دەيدى شەراعاڭ. – اۋداندىق گازەتتىڭ اتى قانداي؟ «سەلو جاڭالىعى». سونداي سولعىن ات كىمگە كەرەك؟ «بايزاق بايراعى» دەسە جاراسپاي ما؟ جاراسقاندا قانداي! وسى بايراققا بايلانىستى ءسۇيىنباي سۇلەيدىڭ ولەڭى بار ەمەس پە؟!
ءبورىلى مەنىڭ بايراعىم!
ءبورىلى بايراق استىندا
بوگەلىپ كورگەن جان ەمەن.
بورىدەي جورتىپ كەتكەندە,
ءبولىنىپ قالعان جان ەمەن.
ءبورىلى نايزا ۇستاسا,
تۇيرەمەي كەتكەن جان ەمەن.
ءبورىلى بايراق قۇلاسا,
كۇيرەمەي وتكەن جان ەمەن!..
سەكسەنىنشى جىلدارى ءبىر توپ جازۋشىلار سوناۋ سىبىرگە جاقۇت اعايىندارعا بارا قالادى. ولاردىڭ فاميليالارى ورىسشا بولعانىمەن ارعى تەگى قازاققا كەلىڭكىرەيدى. وسىنداي ءبىر توپتىڭ ورتاسىندا وتىرعان شەراعاڭنىڭ توسىننان ءان باستاعانى بار ەمەس پە؟ جاڭا عانا ارانىڭ ۇياسىنداي دۋىلداپ جاتقان زال سىلتىدەي تىنا قالدى. قازاققا دا, قالماققا دا, جاپونعا دا, جاقۇتقا دا, جالپى بۇرىندارى قاپاستا بولعان قارا حالىقتىڭ بارىنە ەتەنە جاقىن زارلى اۋەن. ادامنىڭ ساي-سۇيەگىن سىرقىراتادى. قاي ەلدىڭ ءانى؟ تاتارشا سياقتى. شەراعاڭ تاعى دا تاتاردىڭ ءبىر-ەكى ءانىن ورىنداعاندا دۋلات يسابەكوۆ ء«اي, شاكە! – دەيدى, – ءبىز قاي جەردە وتىرمىز وسى, قاي ەلدىڭ جازۋشىسىمىز, نەگە قازاقشا ايتپايسىز؟».
سول-اق ەكەن. شەراعاڭ جاڭاعى ايتىپ تۇرعان انىنە ۇقساس قازاقتىڭ ءبىر اۋەنىن اۋەلەتە جونەلگەن. سوسىن «مىنا دۋلات ماعان وتە ورىندى زامەچانيە جاسادى. ءبىز الدىمەن قازاق انىنە كەزەك بەرۋىمىز كەرەك ەدى. ال مىنا ورىنداعانىم – قازاقتىڭ كونە ءداۋىرىنىڭ اۋەنى. بايقايسىزدار ما, تاتارعا دا, جاقۇتقا دا, نوعايعا دا, قۇمىققا دا كەلەدى. بۇدان ءبىزدىڭ ءبارىمىزدىڭ دە ءتۇبىرىمىز ءبىر ەكەنى بايقالماي ما؟ ءتۇبى ءبىر تۇرىك قاعاندارىنىڭ ۇرپاعى ەمەسپىز بە؟
دۋلات ورنىنان اتىپ تۇرىپ «كەشىرىڭىز, شەراعا!» دەپ اعاسىن قۇشاقتايدى. «وقاسى جوق, سەن دە كەشىر!» دەپ اعاسى ارقاسىنان قاعادى.
جۋرناليستەر قاۋىمى ورنالاسقان ون ەكى قابات عيماراتتىڭ استىڭعى جاعىندا شاعىن شايحانا بولاتىن. وعان شەراعاڭ «كامال كافە» دەپ ات قويعان. شولدەگەندەر سۋسىنداپ, سۋاتقا قۇلاعان جىلقىداي شۇرقىراسىپ جاتاتىن. باس سۇعىپ بارا قالسام شەراعاڭ مەن كامال اعا سمايىلوۆ ەكەۋى وتىر ەكەن. بارىپ سالەم بەردىم. شەراعاڭ قولىمدى ەسىك قىسقانداي قىسىپ ىقىلاسىمەن امانداستى. كامال اعام شە؟ سولعىن. وكپەلى سياقتى. ونىسىن جاسىرمادى دا.
– ءاي, كوپەن, – دەدى, – سەن پاروديا جازىپ مەنى وڭدىرماپسىڭ عوي.
– قانداي؟
– سەن شەرحاندى تراكتورعا, مەنى سونىڭ سوڭىنا تىركەگەن سوقاعا تەڭەپسىڭ...
ەسىمە ءتۇستى. جازعانىم راس. ەكى اعامىز «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ بەتىندە تاۋەلسىزدىكتىڭ جولىنا جاڭادان تۇسكەن ەلىمىزدىڭ بۇگىنگى جانە ەرتەڭگى تاعدىر-تالايى تۋرالى تولعامدارىن جاريالاعان بولاتىن. شەراعاڭ تۋرالى پاروديامدا سونى تىلگە تيەك ەتىپ, ءازىل تۇرىندە اسپەتتەگەن ەدىم.
– وقىشى! – دەدى شەراعام. كامال اعاما قاتىستى تۇسىن جاتقا سوقتىم.
«ەلىم, ساعان ايتام,
ەلباسى, سەن دە تىڭدا»
كامال دوس,
سەن دە قۇلاق ءتۇر.
سەبەبى, سەن – سوقا,
مەن – تراكتور...
– وۋ, كامەكە-ە-ە, – دەدى شەراعاڭ نىعىرلاي سويلەپ. – قۋ تراكتور ايدالادا جالعىز ءوزى نە بىتىرەدى؟ جەردى جىرتاتىن تراكتور ەمەس, سوقا عوي. سوقانىڭ ءرولى تراكتورعا قاراعاندا اناعۇرلىم ارتىق! كوپەن مىرزا ءسىزدى دۇرىس تەڭەگەن.
– ءا-ءا, سولاي ما؟
– سولاي!
كامال اعامنىڭ وڭىنە قان جۇگىرىپ, مونشادان جاڭا شىققانداي جايناپ سالا بەردى.
– مەن ايتپەسە باسقاشا ويلاپ قاپ ەم...
تۇلا بويى تۇنعان تسيفر, تۇنعان فاكتى كامال كوكەمنىڭ وكپەسىن جازىپ, ەكەۋمىزدى تابىستىرىپ جىبەرگەن قايران مەنىڭ شەراعام-اي!
عاسىر مەن عاسىر توعىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا ۇمىتكەر بوپ وڭتۇستىك وڭىرىنەن ءتۇستىم. «ادام ۇمىتپەن عانا ءومىر سۇرەدى» دەگەن راس ەكەن. ۇستازىم شەرحان مۇرتازادان باتا السام ءوتىپ كەتەتىندەي كورىندىم. و كىسى دە جامبىل وبلىسىنان سول سايلاۋعا ءتۇسىپ, دودادا جۇرگەن كەزى-ءتىن. بارىپ باتا سۇرادىم. قولىن جايدى.
– جورىتقاندا جولىڭ بولسىن جولبارىستاي! – دەدى دە ءسال ويلانىڭقىراپ باسقا اڭگىمە ايتىپ كەتتى.
– باياعىدا ەن دالادا ەكى تۇلكى اڭگىمەلەسىپ تۇرسا, بەس-التى اڭشى قيقۋلاپ كەلىپ قاپتى.
– شەراعا, باتا بەرسەڭىزشى. باتا!
– جورىتقاندا جولىڭ بولسىن جولبارىستاي! – دەپ تاعى ءمۇدىردى دە, الگى اڭگىمەسىن ساباقتادى.
– ەكى تۇلكى ەكى جاققا قاشىپ بارا جاتىپ, ءبىر-بىرىنەن «ەندى قاي جەردە كەزدەسەمىز؟» دەپ سۇراپتى. سوندا ءبىر تۇلكى «مىنا اڭشىلاردىڭ ءتارىزى جامان. ەندى تىماق بازارىندا كەزدەسەتىن شىعارمىز», – دەپتى. تۇلكىنىڭ ءسوزى وزىمەن كەتسىن. پارلامەنتتىڭ قان بازارىندا قاۋىشايىق. ءاۋمين! – دەپ بەت سيپاي بەرگەندە:
– اعا, الگى ولەڭمەن باستالعان باتانى قوسىپ بەرىڭىز! – دەدىم.
– جورىتقاندا جولىڭ بولسىن جولبارىستاي!
جۇرە بەر جۇيرىك بولىپ جولدى باستاي!
ء اۋمين! – دەپ ەكى بەتىن ءبىر-اق سيپادى.
سول جولى شەراعاڭنىڭ ءوز باتاسى وزىنە دارىپ, دەپۋتاتتىققا ءوتتى. نەگە وتپەسىن, ابىز عوي!».
مۇنداي دەتالدار روماننىڭ ىشىندە ءورىپ ءجۇر. باياعىنىڭ بيلەرىندەي بيىك مىنبەدە تۇرىپ بىلدىرگەن كەسىمدى دە كەلەلى وي-پىكىرلەرى, ۇلتتىق رۋح تۋرالى ۇيعارىمدارى, «اشىنعاننان شىققان اششى داۋىس» ەمەس – قايراتكەرلىگى. قامقورلىعى. باياعى بابالارىمىزداي بۇلاردىڭ ءبارىن «قاۋىپ ەتكەننەن» قابىرعاسى سوگىلىپ ايتتى. ءوزى باسقارعان ۇجىمنىڭ داستارقانىندا بولسىن نەمەسە قاي اۋىلعا ات باسىن بۇرماسىن ءبىر وڭىردە تۋىپ وسكەن باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ باتاسىن قايتالايتىن. كەيىنگى ۇرپاقتىڭ قۇلاعىنا سىڭە بەرسىن دەيتىن بولۋ كەرەك. اسىرەسە ء«يا, اللا! ءومىر بەرسەڭ جايلى عىپ بەرگىن. داۋلەت بەرسەڭ سايلى عىپ بەرگىن. كەلىن بەرسەڭ كەلىستى عىپ بەرگىن. اعاش بەرسەڭ, جەمىستى عىپ بەرگىن. ۇل-قىز بەرسەڭ نامىستى عىپ بەرگىن. تۇلپار بەرسەڭ شابىستى عىپ بەرگىن. ارعىماق بەر, پىراق بەر. جومارت بولساڭ وسى ايتقانىمنىڭ ءبارىن ءۇيىپ-توگىپ ءبىر-اق بەر. ءاۋمين! باۋىرجان مومىش ۇلى!» دەپ اياقتالاتىن باتاسىن نىعىرلاپ, نىعىزداپ ايتاتىن.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ارىس قالاسىنداعى وقىرماندارمەن كەزدەسۋ جاساعاندا ءبىر جىگىت سۇراق قويىپتى. «شەراعا! بۇرىندارى ءسىز «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» باس رەداكتورى بولىپ تورگە وتىرۋشى ەدىڭىز, قازىر جاي قىزمەتكەرسىز. قايدا وتىرسىز؟ جەكە كابينەتىڭىز بار ما؟». «– ءيا, كەزىندە مەن «ەگەمەن قازاقستاندى» باسقارىپ, تورىندە وتىردىم. قازىر قاتارداعى جاي قىزمەتكەرمىن, بىراق مەن وعان نامىستانبايمىن. سەبەبى – «ەگەمەن قازاقستان» ەل گازەتى. ال ەلدىڭ ءتورى – مىنا وزدەرىڭىزسىزدەر. سىزدەر مەنى حان كوتەرىپ وتىرسىزدار. ونىڭ ۇستىنە بۇل كيەلى شاڭىراق. كەزىندە بۇل گازەتتە ساكەن سەيفۋللين, وراز يساەۆ, تۇرار رىسقۇلوۆ, وراز جاندوسوۆ, بەيىمبەت مايلين, ءىلياس جانسۇگىروۆ, عابيت مۇسىرەپوۆ, ءسابيت مۇقانوۆ سەكىلدى نەبىر مارعاسقالار ەڭبەك ەتكەن. سونداي ارداقتى ادامدار جۇمىس ىستەگەن كيەلى شاڭىراقتىڭ مەن بوساعاسىندا وتىرسام دا ارلانبايمىن...».
ارينە ءادىل دۇيسەنبەك اعام مۇنداي تۇلعالاردىڭ قۇزىرىندا قۇلدىق ۇرىپ قىزمەت ىستەگەن جوق. ايتسە دە سونداي سوقتالى اتالاردىڭ ءىزىن جالعاستىرعان كەڭەس ۇسەباەۆ, ۇزاق باعاەۆ, ساپار بايجانوۆ, بالعابەك قىدىربەك ۇلى, كەڭەس دۇيسەەۆ, شەرحان مۇرتازا, ءابىش كەكىلباي, نۇرلان ورازالين, ءۋاليحان قاليجان, ەرجۇمان سمايىل, ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ سياقتى ون ءبىر رەداكتوردىڭ مەكتەبىنەن وتكەن. شەراعاڭنىڭ تىلىمەن ايتقاندا «ولار دا پەندە, ولار دا ەت پەن سۇيەكتەن جارالعان جاندار. ولاردىڭ دا وزىندىك مىنەزى مەن تالاپ-تىلەكتەرى بولادى دەگەندەي, ولاردىڭ بارىمەن ورتاق ءتىل تابىسىپ جۇمىس ىستەۋدىڭ ءوزى دە بىلە بىلگەنگە كوپ جايتتى اڭعارتپاي ما...»!
جارىقتىق قالاعاڭ, قالتاي مۇحامەدجانوۆ ىسىنە سۇيسىنگەن ىنىلەرىنە «اي, جولبارىسىم-اي!» دەپ مەيىرلەنە قارايتىن. شەراعاڭ شە؟ ءادىل اعانىڭ بولمىس-ءبىتىمى مەن ءجۇرىس-تۇرىسىن ءبىر-اق سوزبەن بەينەلەپ «ارحاري!» دەپ ەركەلەتەتىن.
زەينەتكە شىعار تۇستا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە شاقىرىلدى. كۇتپەگەن جاعداي. باس رەداكتور شەراعاڭ: «كىم زەينەتكە شىققاننان كەيىن ۇلكەن ۇيگە قاراي قىزمەتكە ءوسىپ جاتىر؟ ءاي, قايدام؟ وندايدى كورمەك تۇگىلى, ەستىگەن دە ەمەسپىن. ال مەنىڭ ءارحاريىمنىڭ تۋا ءبىتتى قاسيەتى مەن پەيىلىنە بايلانىستى جولى اشىق. ءوزىڭ تيتتەيىڭنەن اتا ساقالىڭ اۋزىڭا تۇسكەنشە, تاپجىلماي ەڭبەك ەتكەن «ەگەمەنىڭدى» ۇمىتپا! ءجيى كەلىپ تۇر!» دەپ قول سوعىپ قوشەمەت ءبىلدىردى. «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىن اسۋ بەرمەس الاتاۋعا تەڭەسەك, ءادىل دۇيسەنبەك اعامىز تاستان-تاسقا سەكىرىپ كوز جاۋىن العان كوپ ارحاردىڭ ءبىرى.
شەرحان. ءتۇبىرى نە؟ شەر. اتام قازاق «شەر تولقىسا شىعادى» دەيدى. «شەراعامنىڭ شەرۋى» رومانىن وقىعانىمدا مەن دە ءبىر ىشىمدەگى شەردى تارتقانداي سەزىنىپ, قولىما قالاي قالام العانىمدى اڭعارماي دا قالدىم.
كوپەن امىربەك,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى