1996-1998 جىلدارى بولعان مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى قازىرگى رەفورمامەن سالىستىرۋعا كەلمەيدى. بۇل تۋرالى بريفينگتە ەلىمىزگە بەلگىلى دارىگەر, بۇرىنعى ۆيتسە-مينيستر, «الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ» كەاق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەريك ءبايجۇنىسوۆ ايتتى.
- 1995-1996 جىلدارداعى احۋالدى قازىرگى جاعدايمەن مۇلدە سالىستىرۋعا كەلمەيدى. ول كەزدە قازاقستان نارىقتىق ەكونوميكاعا بەت بۇرا باستاعان بولاتىن. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتى دا سىن كوتەرمەي تۇرعان كەز" - دەپ ەسكە الادى بۇرىنعى كەزدى ەريك ابەن ۇلى.
سول كەزەڭدە, ەكونوميكالىق داعدارىس ورىن الىپ, ەلىمىز باسقا رەفورمالارمەن قاتار, مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدى دە قولعا الدى. بىراق بۇل جوبانى ءساتسىز بولدى دەۋ قاتە. سەبەبى, سول قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋ دەنساۋلىق سالاسىن جوعارى ساتىعا كوتەرەمىز دەگەن ۇمتىلىس ەدى. بۇل جۇيە 3 جىل ىشىندە ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق سالاسىنا نارىقتىق ەكونوميكانىڭ پرينتسيپتەرىن ەنگىزۋىمەن ەرەكشەلەندى. قازىرگى ەمحانا, اۋرۋحانالاردا قولعا الىنعان وزگەرىستەردىڭ ءبارى سول كەزدەگى ازدى-كوپتى تاجىريبەنىڭ جالعاسى دەۋگە بولادى. ەگەر ەكونوميكالىق قاۋقارىمىز جەتكەندە العاشقى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى ءوزىن-ءوزى اقتاۋى دا مۇمكىن ەدى. الايدا سول كەزدە قورعا جۇمىس بەرۋشىلەر اۋدارعان قارجى كۇللى رەسپۋبليكا ازاماتتارىن ەمدەۋگە جۇمسالدى. قارتتار مەن بالالار سەكىلدى الەۋمەتتىك جاعىنان از قورعالعان تۇرعىندار ءۇشىن جارنا تولەۋگە مەملەكەتتىڭ شاماسى كەلمەدى.
جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر, اسىرەسە, اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن وبلىستار بيۋدجەتتىڭ قىسقالىعىنان قورعا قارجى اۋدارا المادى. قاراجاتتىڭ جەتىسپەۋشىلىگى قوردىڭ جابىلۋىنا اكەلدى. قازىر مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بار. الەۋمەتتىك جاعىنان از قورعالعان 15 ساناتتاعى ازاماتتاردى, سونىڭ ىشىندە زەينەتكەرلەر مەن 18 جاسقا دەيىنگى بالالاردى, مۇگەدەكتەردى, جازاسىن وتەۋشىلەردى, جۇمىسسىز ازاماتتاردى, ستۋدەنتتەر مەن تاعى باسقالاردى مەملەكەت ءوز قامقورلىعىنا الىپ, ولار ءۇشىن جارنا تولەيدى. بۇلاردىڭ جالپى سانى – 10 ميلليوننان اسادى" , - دەدى بريفينگتە ءبايجۇنىسوۆ ەريك ابەن ۇلى.
- مەملەكەت دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ياعني, حالىققا كورسەتىلەتىن تەگىن مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە جىل سايىن ءبىر تريلليون تەڭگەگە جۋىق قارجى بولەدى. بولىنەتىن قارجى كولەمى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. مىسالى, 2013 جىلى كەپىلدىك بەرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەككە 608,1 ملرد تەڭگە بولىنگەن بولسا, 2019 جىلى بۇل قارجى كولەمى 972,7 ملرد تەڭگەگە جەتتى, - دەپ اتاپ كورسەتتى «امسق» ماڭعىستاۋ فيليالىنىڭ ديرەكتورى باقىت يسماحانبەتوۆ.
ايتا كەتەيىك, 2017 جىلى ەلىمىزدە مەديتسينالىق كومەككە جان باسىنا شاققاندا 91 مىڭ تەڭگە نەمەسە 280 اقش دوللارى جۇمسالعان. بۇل 2013 جىلعى كورسەتكىشتەن 35 مىڭ تەڭگەگە كوپ. ال, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى ەلدەرىندە بۇل كورسەتكىش 3000 دوللاردان اسىپ-جىعىلادى.
بۇل قاراپايىم حالىققا قالا اسەر ەتپەك؟
قارجىنىڭ ءوسۋى ساتىپ الىناتىن قىزمەت تۇرلەرىن كوبەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ناتيجەسىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا جاعىمدى وزگەرىستەر بولادى:
- اقشا كوبەيگەن سوڭ تاريف وسەدى;
- تاريف جوعارى بولعان سوڭ مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورىنداۋعا قۇلشىناتىن كلينيكالار سانى ارتىپ, بيزنەس جاڭا كلينيكالار اشۋعا ىنتالى بولادى;
- كلينيكا قانشا كوپ بولسا, پاتسيەنت ءۇشىن كۇرەس تە كۇشەيەدى;
- باسەكەلەستىك قانشا كۇشتى بولسا, حالىققا كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسى دا جوعارىلايدى.