ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسىنان كەيىن اقمولا وبلىسىندا مارتەبەسى ەلدەن ەرەك بيىكتەگەن, ءار توبەسى مەن ءار بەلەسىنىڭ استىندا بۇعىپ جاتقان تىلسىم تاريح جاڭادان جيناقتالىپ, جارىققا شىعىپ جاتقان قۇيقالى ءوڭىردىڭ ءبىرى – بۇيراتاۋ مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى.
توق جاراۋ اتتار تۇماعىڭدى الشاق كيگىزەردەي ءجىتى اياڭداپ كەلەدى. ات ۇستىندەگى وتىرىستارىنا قاراعاندا بۇرىن-سوڭدى جىلقى مىنگەن جاماعات ەمەس ءتارىزدى. شىنىندا دا سولاي بولىپ شىقتى. بۇل جولى سايىن دالانىڭ توسىندەگى سارى ساعىممەن استاسىپ جاتقان وتكەن شاقتىڭ سۇلباسىن انىقتاپ تانىماققا, كوركەم تابيعاتتىڭ كەلبەتىن كوكىرەكتەرىنە كوشىرۋگە ىنتىققان توپ ىرگەدەگى رەسەيدەن ەكەن. جالعىز رەسەيدەن عانا ەمەس, اراسىندا امەريكالىقتار دا, فرانتسۋزدار دا بار.
ەرەيمەننىڭ ەتەگىندەگى قالىڭ ەلدى ارالاپ, بۇيراتاۋدىڭ باۋىرىنداعى تاماشا تابيعاتتى, كونە تاريحتىڭ كومبەسىن كوزدەرىمەن كورمەككە ۇمتىلعان سالت اتتى ساياحاتشىلار نۇر-سۇلتان, قاراعايلى, بالىقتى, العاباس, كاردون, قاراعاش باعىتىن بەتكە الىپتى. بۇرىنعىنىڭ «اتىڭ باردا جەر تانى, جەلىپ ءجۇرىپ» دەگەنى ىپ-راس. جەلمەن جارىسقان جۇيرىك كولىك مىنسەڭ, دالانىڭ ديدارىن اڭعارا الماس ەدىڭ. بۇل جولى سالت اتپەن جەر شولۋدى ماقسات تۇتقان ساياحاتشىلار ەرەيمەندى بويلاي وتىرىپ, قاراعاندى اسپاق. ۇزىن-ىرعاسى ون كۇن. جولشىباي «بۇيراتاۋ» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىندە ات تىزگىنىن ىرىككەن. ءسوز اراسىندا تاياۋ ماڭ تۇگىل, شەتەلدىكتەردىڭ ءوزىن قىزىقتىرىپ وتىرعان بۇيراتاۋ تۋرالى ءبىر اۋىز ءسوز ايتا كەتەلىك. ۇلتتىق باقتىڭ فلوريستيكالىق قۇرامىندا وسىمدىكتەردىڭ 450-دەن استام ءتۇرى بار. بۇل جەردە ورتالىق قازاقستانداعى ءۇستىرتتىڭ ايرىقشا ماڭىزدى فلوراسىنىڭ بەستەن ءبىر بولىگى قاز-قالپىندا ساقتالعان. فلورانىڭ قۇرامىنا قاندىاعاش, قىرىققۇلاق, قالامپىر ءشوپ, كوكتەم جانارگ ۇلى, جاۋشىمىلدىق, جابىسقاق, مىسىقوت, گەسنەر قىزعالداعى ءتارىزدى اسا سيرەك كەزدەسەتىن وسىمدىكتەر ەنەدى. ال فاۋنا تۋرالى اڭگىمە ودان دا اسەرلى. سۇتقورەكتىلەردىڭ باقانداي 45 ءتۇرى بار. ارقاردىڭ سانى 200-دەن اسقان. مارال دا جىل سايىن ءوسىپ كەلەدى. قۇس دەگەنىڭ ءتىپتى جىرتىلىپ ايرىلادى. بۇل جەردە ونىڭ 227 ءتۇرى بار. توڭىرەگىڭە ءجىتى كوز سالساڭ, جالباعاي, سۇڭقىلداق, اقباس ۇيرەك, دۋاداق, بەزگەلدەك, تارعاقتى كورەر ەدىڭىز. «قىزىل كىتاپقا» ەنگەن قۇستاردىڭ سانى – 13. ايتپاقشى, ءوزىمىز ۇناتا قويمايتىن شىبىن-شىركەي دە «قىزىل كىتاپقا» ەنگىزىلگەن ەكەن عوي. ونىڭ دا 17 ءتۇرى بار.
ساياحاتشىلار مىنە وسىنداي مول دۇنيەنىڭ قىزىعىنا باتىپ, كوڭىلدەرى تويات تاۋىپ اسىقپاي ساپار شەككەن. ايتسە دە, جەر تانابىن قۋىرعان جىلقى بالاسى جول ۇزارتسىن با؟ كۇنىنە 50-60 شاقىرىم قاشىقتىقتى ەركىن ەڭسەرىپ وتىرىپتى. قۇلاقتارىنا كونە ءداۋىردىڭ كۇمبىرى ەستىلسە, كوزدەرىنە قوناقجاي ولكەنىڭ ۇلتتىق مىنەزى ىلىككەن. ونداعىسى قوناقجايلىلىعى. قاي جەرگە قونىپ, قاي جەرگە تۇستەنسە دە, جەرگىلىكتى جۇرت قۇشاق جايا قارسى العان. ءتىپتى ۇزىن-ىرعاسى وتىز ادامنان تۇراتىن ساياحاتشىلار توبىن ەش اۋىرسىنباعان.
– ولجاباي باتىر اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى كاردون شاتقالىندا مەيماندارعا ارنايى داستارقان جايىلدى,–دەيدى ۇلتتىق پاركتىڭ باسشىسى تالعات ساعىندىقوۆ. – شەتەلدىكتەر ءبىزدىڭ ەلدەن كورگەن كەرەمەتتەردى ساناپ تاۋىسا الماي, اۋىزدارىنىڭ سۋى قۇرىپ وتىر.
بار عۇمىرىن ات ۇستىندە وتكەرگەن اتا-بابامىزدىڭ باعزى ءداستۇرى ەلباسى ماقالاسىنان كەيىن قايتا ورالىپ, زامانداستارىمىزدىڭ بويىنداعى قالعىپ كەتكەن قاسيەتكە جان بىتكەندەي. ەندىگىسى الىس-جاقىن شەتەلدەردەن كەلگەن ساياحاتشىلاردى قازاق دالاسىنىڭ قاتپارلى تاريحىمەن, عاجايىپ تابيعاتىمەن تانىستىرۋ, اتتى ءتۋريزمدى دامىتۋ. وسى ءىستى قولعا الساق, اتالعان ماقالاداعى مىندەتتىڭ پاراسىن اتقارعاندىعىڭىز بولماق.