«شەشىنگەن سۋدان تايىنباس» دەگەندەي قازاقستان نارىقتىق قاتىناسقا تولىق كوشكەن سوڭ مەملەكەت مەنشىگىندەگى مەكەمە-ۇيىمداردىڭ ءبارىن جەكەمەنشىككە بەرۋ ماقساتىن العا قويعان. بۇل – مەملەكەتتىڭ بيزنەسكە ارالاسۋىن بارىنشا ازايتۋدى كوزدەيتىن نارىق زاڭىنىڭ تالابى.
الايدا, بىزدە ءالى كۇنگە ەكونوميكانىڭ 60 پايىزعا جۋىق ۇلەسى مەملەكەت مەنشىگىندەگى «سامۇرىق-قازىنا», «بايتەرەك», «قازاگرو» جانە ت.ب. ينستيتۋتتار اكتيۆتەرىنىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. وسىنى ەسكەرىپ, قازاقستان 2020 جىلعا دەيىن مەملەكەتتىك سەكتوردىڭ ۇلەسىن 15 پايىزعا دەيىن ازايتۋدى كوزدەپ وتىر.
قازىر ەلىمىزدە 2016-2020 جىلدارعا ارنالعان جەكەشەلەندىرۋدىڭ كەشەندى جوسپارى ىسكە اسىرىلۋدا. 2018 جىلعى جولداۋىندا ەلباسى مەملەكەتتىك ورگاندارعا قارايتىن ۆەدومستۆولىق ۇيىمداردى قىسقارتۋدىڭ ەسەبىنەن جەكەشەلەندىرۋ پروتسەسىن جەدەلدەتۋدى تالاپ ەتكەن. قازىر سول تالاپتار دا ورىندالۋدا.
اتالعان جوسپارعا سايكەس, قارجى مينيسترلىگىنىڭ مەملەكەتتىك م ۇلىك جانە جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتىنىڭ اقپاراتىنا قاراعاندا بارلىعى 898 نىسان جەكەشەلەندىرۋگە ءتيىستى بولسا, ءۇش جىلدا سونىڭ 530-ى ساتۋعا شىعارىلعان ەكەن. سونىڭ ىشىندە 2018 جىلى 221 نىسان ساتۋعا قويىلىپ, جوسپار 92 پايىزعا ورىندالعان.
سونىمەن بىرگە جوسپار بويىنشا 280 نىساننىڭ قۇرىلىمى قايتا قارالۋعا نەمەسە تاراتىلۋعا ءتيىس. الايدا, جەكەشەلەندىرۋدىڭ «ەكىنشى تولقىنى» دەگەن اتاۋ العان بۇگىنگى پروتسەسس كوپ ادامنىڭ ويىنان شىقپايدى. ماسەلەن, ماجىلىستەگى «حالىقتىق كوممۋنيستەر» فراكتسياسى بۇل ىسكە الاڭداۋشىلىق بىلدىرۋدە. فراكتسيا جەتەكشىسى, دەپۋتات ا.قوڭىروۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا جەكەشەلەندىرۋگە بەرىلگەن الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ ونىمدەرى مەن كورسەتەتىن قىزمەتتەرى بۇرىنعىدان قىمباتتاپ, حالىقتىڭ قالتاسىنا قوسىمشا سالماق تۇسىرۋدە. بۇل قاتاردا دەپۋتات بۇرىن رەسپۋبليكالىق جانە كوممۋنالدىق مەنشىكتە بولعان ەمحانالاردىڭ, دياگنوستيكالىق ورتالىقتاردىڭ, ساۋىقتىرۋ كەشەندەرىنىڭ, ءتىپتى سپورت سارايلارى مەن مۋزىكالىق مەكتەپتەردىڭ قىزمەتتەرى دە بۇرىنعىعا قاراعاندا قىمباتتاپ كەتكەنىن ايتادى.
كوممۋنيستەردىڭ الاڭداۋشىلىعى دا ورىندى, الايدا جەكەشەلەندىرۋ نىساندارىن ساتۋعا شىعارعاندا جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتى قىزمەت باعىتتارىنىڭ ساقتالۋى, باعانىڭ وسپەۋى تۋرالى شارتتاردى قاتاڭ بەلگىلەسە, الۋشى ونى ورىنداۋعا مىندەتتى بولار ەدى. بىراق نەگىزگى مىندەت – تەك ساتۋ ەكەنىن باعىتقا العان مەملەكەتتىك ورگان مۇندايلاردى ەسكەرە بەرمەيتىن سياقتى.
جەكەشەلەندىرۋدىڭ «ەكىنشى تولقىنى» بويىنشا ناقتى قانداي جۇمىستار اتقارىلعانىنا توقتالا كەتەتىن بولساق, وسى ۋاقىتقا دەيىن رەسپۋبليكالىق مەنشىككە جاتاتىن 54 نىسان 65 ملرد تەڭگەگە ساتىلسا, كوممۋنالدىق مەنشىكتىڭ 251 نىسانى 64 ملرد تەڭگەگە ساتىلىپتى. ال ۇلتتىق حولدينگتەر مەن ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ 105 نىسانى 361 ملرد تەڭگەگە وتكەن. ساتىلعان 122 الەۋمەتتىك باعىتتاعى نىسانداردىڭ 20-سى اۋكتسيوننان ساتىلعان. زاڭ بويىنشا وسىنداي ادىسپەن ساتىلعان نىساندارعا ساتۋشى ەشقانداي باقىلاۋ جاساي المايدى. ال تەندەر ارقىلى ساتىلعان 62 نىساننىڭ بۇرىنعى جۇمىس باعىتىنىڭ ساقتالۋىنا باقىلاۋ جاساي الادى. ولار 5 جىلدان 20 جىلعا دەيىن بۇرىنعى جۇمىس باعىتىنان اۋىتقىماۋعا مىندەتتى. قالعان 40 نىسان 2 جىلدان 10 جىلعا دەيىن سەنىمدى باسقارۋعا بەرىلگەن. ولاردىڭ دا جۇمىس ارەكەتتەرى پارلامەنت پەن ءماسليحات دەپۋتاتتارى جانە كاسىپكەرلەردىڭ «اتامەكەن» ۇلتتىق پالاتاسى وكىلدەرىنەن تۇراتىن كوميسسيانىڭ باقىلاۋىندا بولادى. وسى سەنىمدى باسقارۋعا بەرىلگەن نىساندار بويىنشا بۇگىنگە دەيىن 2 ملرد 819 ملن تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسياسى قۇيىلعان. الايدا, جاڭادان اشىلعان جۇمىس ورىندارىنىڭ سانى ماردىمسىز, بار بولعانى 273 قانا. دەگەنمەن بۇرىنعىمەن سالىستىرعاندا, شىعارىلعان ونىمدەر مەن كورسەتىلگەن قىزمەتتەردىڭ كولەمى 40 پايىزعا ارتقان. ساتىپ الۋ قۇقىمەن سەنىمدى باسقارۋعا بەرىلگەن رەسپۋبليكالىق مەنشىكتەگى «قازمەدتەح» اق, «رەسپۋبليكالىق پروتەزدەۋ-ورتوپەديالىق ورتالىعى» اق, «رەسپۋبليكالىق سۋ سپورتى تۇرلەرى ورتالىعى» اق, «الماتى تەمىر جول اۋرۋحاناسى» جشس بويىنشا كوميسسيا قورىتىندىلارى 2019 جىلدىڭ اياعىندا شىعارىلادى. ەگەر كوميسسيا قورىتىندىسى وڭ بولسا, وندا بۇل نىسانداردى ساتىپ الۋ جالعاسادى.
جوعارىدا ۇلتتىق حولدينگتەر مەن ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ 105 نىسانى جەكەشەلەندىرىلگەنىن ايتتىق. ناتيجەسىندە, وندا ىستەگەن 30 374 قىزمەتكەر قىسقارتىلعان.
الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ جەكەشەلەندىرىلگەنىنە قاراپ, مەملەكەت بارلىق ەمدەۋ ورىندارىن جەكەمەنشىككە بەرەدى ەكەن دەگەن وي تۋماۋى كەرەك. ۇكىمەتتىڭ ارنايى قاۋلىسىمەن ستراتەگيالىق ماڭىزى بار العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك كورسەتەتىن قان بەرۋ, انا مەن بالانى قورعاۋ, ونكولوگيالىق, تۋبەركۋلەز, ۆيچ جانە سپيد-كە شالدىققانداردى, پسيحيكالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋ ورتالىقتارى, رادياتسيالىق مەديتسينا جانە ت.ب. دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارى مەملەكەت مەنشىگىندە قالا بەرەدى.
مىنە, جەكەشەلەندىرۋدىڭ «ەكىنشى تولقىنىنىڭ» بارىسى, قىسقاشا ايتقاندا, وسىنداي.