قوعام قايراتكەرى, بەلگىلى اعارتۋشى-پەداگوگ, جۋرناليست مولداعالي جولدىباەۆ – «ۇشقىننان» «ەگەمەن قازاقستانعا» دەيىنگى گازەت تاريحىنداعى ونىنشى رەداكتور. گازەت «ەڭبەكشى قازاق» دەپ اتالعان تۇستا باسشىلىق تىزگىنىن ساكەن سەيفۋلليننەن كەيىن ۇستاعان م.جولدىباەۆتىڭ ەسىمىمەن قازاقستاننىڭ ساياسي-اعارتۋشىلىق ومىرىندەگى كوپتەگەن وقيعالار تىعىز بايلانىستى.
م.جولدىباەۆ 1887 جىلى باتىس قازاقستان وبلىسى كازتالوۆ اۋدانىندا, ال ەسكى اتاۋىمەن ناقتىلاساق, بۇرىنعى ورال وبلىسى, ءىلبىشىن ۋەزى, قۇرايلى بولىسىندا دۇنيەگە كەلگەن. وسى ولكەنى كەڭىنەن زەرتتەپ جۇرەتىن بەلگىلى جۋرناليست-زەرتتەۋشى ماقسات ءتاج-مۇراتتىڭ دەرەگىنشە, ء«ىلبىشىن-تايپاق جۇرتى نوعايلى ۇلىسى ىدىراعان, كازاكتار مەن قالماق كۇشەيگەن حV-حVII عاسىرلارداعى شامالى ءۇزىلىستى ەسەپتەمەگەندە, ەشقاشان وركەنيەتتەن شەت قالىپ كورمەگەن, تيىسىنشە تەرەڭ تامىرلى, بوي سالىپ وسكەن مادەنيەتكە يە, كوشپەلى مادەنيەت پەن وتىرىقشى وركەنيەت قاتار وركەندەگەن بايىرعى جۇرت بولىپ سانالادى». ەندەشە يمپەريالىق اككۋلتۋراتسيا ساياساتى اكەلگەن باتىس مادەنيەتىمەن, وقۋ-اعارتۋ جۇيەسىمەن ەرتەرەك قاۋىشقان, تۇلعالاردى توپتاپ تۋدىرعان ەلدە ومىرگە كەلگەن مولداعاليدىڭ جاسىنان بىلىمگە قۇشتار بولماۋى مۇمكىن ەمەس ەدى.
سول تۇستاعى بارلىق قازاق بالاسى سياقتى اۋىل مولداسىنىڭ الىپبيىمەن قارا تانىعان بولاشاق قايراتكەردىڭ باسقالاردان ايىرماشىلىعى, اكەسىنىڭ ورتا كۇنكورىستەگى شارۋا ادامى بولعانىنا قاراماستان, 13 جاسىندا 6 كلاستىق ورىس-قازاق مەكتەبىن, ال 23 جاسىندا ورىنبورداعى ورىس-قازاق مۇعالىمدەر مەكتەبىن بىتىرەدى. ازامات سوعىسى جىلدارىندا-اق اۋىلدىق كەڭەستەردىڭ قۇرىلۋ ءىسىنىڭ بەل ورتاسىندا جۇرەدى. مەكتەپكە ورنالاسىپ, بالا وقىتۋدى باستاپ, اعارتۋشىلىق قىزمەتكە بەل شەشىپ كىرىسكەن سوڭ سول كەزدەگى ۇلتتىق رۋحتىڭ ۇياسى بولىپ وتىرعان «ايقاپ», «قازاق» گازەتتەرىمەن قويان-قولتىق ارالاسا باستاۋى ۋاقىت تالابى ەمەس, زاڭدىلىق بولاتىن. حالىقتى وياتۋ ءۇشىن ءباسپاسوزدى پايدالانعان قاي قايراتكەردىڭ دە ۇستانىمى, وي-پىكىرى جولدىباەۆقا جاقىن بولدى. مۇعالىم بولىپ جۇرگەن كەزىنەن باستاپ جازعان العاشقى ماقالالارىنىڭ تاقىرىبىنان كەلەشەكتە ۇلت ىسىنە بەلسەنە ارالاساتىن قوعامدىق كوزقاراسى, باتىلدىعى انىق بايقالدى. «ايقاپتا» «قازاقتاردىڭ قازىرگى ءحالى», «بولاشاق», «اۋىلدا», «قۇرمەتتى الجانوۆقا جاۋاپ», ال «قازاق» گازەتىنىڭ بەتىندە «مولداعالي جاڭا بايباقتى» دەگەن بۇركەنشىك ەسىممەن «عالىمنىڭ ناداندىقتان جەڭىلۋى», «بالا تاربيەسى» دەگەن ماقالالارى جارىق كورەدى.
قازاقستاندا كەڭەس وكىمەتى ورناعاننان باستاپ ماڭىزدى ساياسي وقيعالار كورىنىس تاپقان ماتەريالداردىڭ مول قورى جيناقتالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ارحيۆىندە قۇرىلعان №884 «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ قورىندا مولداعالي جولدىباەۆ جونىندە بىرقاتار قۇندى قۇجاتتار بار. سونىڭ ءبىرى – م.جولدىباەۆتىڭ 1917 جىلى ورال قالاسىندا وتكەن ءى قازاق سەزىن ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى بولعانى. تەك پرەزيدەنت ارحيۆىندەگى قۇجاتتاردا بىردە «دجۋلداباەۆ مۋلداگالي» دەپ كورسەتىلسە, تاعى ءبىر قۇجاتتارداعى اتى-ءجونى «دجالدىباەۆ مۋلداگالي» دەپ كەزدەسەدى.
جالپى, الاش قوزعالىسى, وسى اتتاس پارتيا, الاشوردا يدەياسى قازاق جەرىنىڭ شىعىس بولىگىندە عانا ەمەس, العاش باتىس ايماقتا ويانعانىن دالەلدەيتىن بىرقاتار العىشارتتاردى العا تارتىپ جۇرگەندەر بار. الايدا تۇپكى وي «اقجايىق الاش قوزعالىسىنىڭ التىن بەسىگى بولدى ما, جوق پا؟» دەگەن سۇراقتى تالداۋ ەمەس, سول سەزدىڭ كوسەمى باقىتجان قاراتاەۆ باستاعان ساياسي توپتىڭ ىشىندە مولداعالي جولدىباەۆتىڭ دا بولعانىن, تەك قاتىسىپ قويماي, الدىڭعى قاتارداعى ۇيىمداستىرۋشىسى بولعانىن اتاپ وتكەنىمىز ابزال. ساياسي كۇرەس جولىنا شىنداپ تۇسكەن م.جولدىباەۆ 1917 جىلى شىلدەدە ءى جالپىقازاق سەزىن وتكىزۋشى بيۋرونىڭ اتىنان بۇكىلرەسەيلىك قۇرىلتاي جينالىسى دەپۋتاتتىعىنا كانديدات رەتىندە ۇسىنىلادى, بىراق سايلاۋ كەزىندە وتپەي قالادى. ال ونىڭ وتپەي قالۋىنىڭ سويىلداي مىقتى سەبەپتەرى دە جوق ەمەس ەدى...
1918 جىلى قاڭتاردا قاراتوبەدە وتكەن 3-ورال وبلىستىق قازاق سەزىنىڭ دەلەگاتى بولىپ سايلانادى. ورال گۋبەرنيالىق رەۆوليۋتسيالىق كوميتەتى توراعاسىنىڭ 1920 جىلعى 8 شىلدەدەگى قاۋلىسىمەن جىمپيتى ۋەزدىك رەۆوليۋتسيالىق كوميتەتىنىڭ ۋاقىتشا قۇرامىنا توراعالىق ەتەدى. سول جىلى جاڭادان قۇرىلعان رك (ب) پ جىمپيتى ۋەزدىك كوميتەتىنىڭ العاشقى مۇشەلەرىنىڭ ءبىرى بولىپ سايلانادى جانە مادەني-اعارتۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, ۋەزدىك كوميتەت جانىنداعى ساۋاتسىزدىقتى جويۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى قىزمەتتەرىن اتقارىپ, لەكتورلار توبىنىڭ مۇشەسى بولادى. 1921 جىلى رك (ب)پ جىمپيتى ۋەزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى, 1921-1922 جىلدارى ورال گۋبەرنيالىق اتقارۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, 1922 جىلى ورىنبورداعى قازاق اكسر حالىق اعارتۋ كوميسسارياتىنىڭ عىلىم, ءباسپاسوز جانە ادەبيەت ءىسىن باسقاراتىن اكادەميالىق ورتالىعىنىڭ (قازاقستاننىڭ ءبىلىم ورداسى) توراعاسى قىزمەتتەرىن اتقارىپ, ولكەدەگى عىلىم مەن ءبىلىم بەرۋ سالاسىن, ءباسپاسوز بەن ادەبيەتتى دامىتۋ ىسىنە ەلەۋلى ۇلەس قوسادى. سونداي-اق ول تۇڭعىش شىققان پەداگوگيكالىق باسىلىم «جاڭا مەكتەپ» («قازاقستان مەكتەبى») جۋرنالىنىڭ العاشقى باس رەداكتورى بولادى.
قازاق پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا فولكلور مەن ادەبيەت تاريحىنان ساباق بەرگەن, دوتسەنت اتانىپ, عىلىمي دارەجە بەكىتكەن م.جولدىباەۆتىڭ ادەبيەتتەگى ەلەۋلى ءىسى – «ەسكىشىل» اقىن بۇقار جىراۋدىڭ ورالۋى جولىندا جاساعان ەڭبەگى. العاش ساكەن سەيفۋللين «بۇقار – حالىق اتىنان سويلەي الاتىن اقىن, قالىڭ بۇقارانىڭ ءسوزىن سويلەگەن جىراۋ» دەپ باعا بەرگەننەن كەيىن, قوعامدا بۇقاردىڭ ولەڭدەرىنە وزگەشە كوزبەن قاراۋ ءۇردىسى قالىپتاسادى. ونىڭ ايعاعى جىراۋدىڭ ديداكتيكالىق ولەڭدەرى وقۋلىقتار مەن حرەستوماتيالارعا ەنگىزىلىپ, وقىتىلا باستايدى. مىنە, بۇقاردى قايتا تانۋ باعىتىندا بەتبۇرىس باستالعان وسى كەزەڭدە مولداعالي جولدىباەۆ, مۇحتار اۋەزوۆ, اۋەلبەك قوڭىرتاباەۆ ۇشەۋى بىرىگىپ 1933 جىلى ء«حىح عاسىر مەن حح عاسىر باسىنداعى قازاق ادەبيەتىنىڭ وقۋ قۇرالى» اتتى ەڭبەك جازىپ, جىراۋدىڭ ولەڭدەرىنە كەڭ پايىممەن ادەبي-تاريحي تالداۋ جاسايدى. وقۋلىق اتاۋى وسىلاي بولسا دا, ءحVىىى عاسىردا ءومىر سۇرگەن بۇقار جىراۋدى تۇڭعىش رەت ادەبيەتتىڭ تاريحىنا كىرگىزىپ, ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنان مول مالىمەت بەرەدى. ابىلاي حانمەن دارەجەسى تەڭ اقىننىڭ قازاق قوعامىنداعى تۇلعالىق كەلبەتى مەن الاتىن ورنىن ايقىنداپ, العاش وقۋلىق كولەمىنە ءتان تۇلعاسىمەن تانىستىرعان اۆتورلاردىڭ ارقاسىندا بۇقار وتىزىنشى جىلدارداعى ادەبيەتتانۋ عىلىمىندا حالىق جىرشىسى دەپ جالپىلاما اتالماي, بۇرىنعىسىنشا حاندىق ءداۋىردىڭ كوكسەۋشىسى دەپ داتتالماي, بارىنشا ءادىل باعالانعان ءبىرىنشى اقىن بولدى. عىلىمي-زەرتتەۋشىلىك وي-پىكىرىمەن تانىلعان عالىم بۇدان كەيىنگى كەزەكتە دە مۇحامەتجان قاراتاەۆپەن بىرىگىپ, 4-سىنىپقا ارنالعان «ادەبيەت حرەستوماتياسىن» دايىنداپ شىعارادى. م.جولدىباەۆتىڭ ادەبيەتتەگى تاعى ءبىر تۇشىمدى دۇنيەسى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆپەن بىرلەسە ماعجانعا ارناپ جازعان حاتى, ال حاتتى تەبىرەنبەي وتىرىپ وقۋ مۇمكىن ەمەس.
1924 جىلى مايدىڭ 16-سى كۇنى ورىنبوردان جولدانعان «ارداقتى ماعجان» دەپ باستالاتىن حاتتا اقىندى ايالاي, مىقتىلىعىن مويىنداي وتىرىپ, كەمشىلىگىن دە اياماي بەتىنە باسقان وتكىر ويلاردان دەنەڭ تىتىركەنەدى. «پۋشكيندى پۋشكين قىلعان ونىڭ نۇرلى اقىلى, سەرگەك كوڭىلى, ءومىردى دۇرىس باعالاي بىلگەندىگى عوي. سەن تۋىسىڭ – قازاقتىڭ, ادىمىڭ – قارعا, ەلىڭ – مەشەۋ بولسا دا, ومىرگە عاشىق كوزبەن قارايتىن 20-عاسىردىڭ ۇلى ەمەسسىڭ بە؟ «قۋ ءومىر, سۇم جالعان», «جاۋىز جازىم» ءداۋىرى سۇيىلىپ, ءومىردىڭ قوجاسى, تاقتىڭ اللاسى – ادام بولعان زاماندا, ادامعا جاڭا تىلەك, جاڭا ارمان, جاقسى سالت-سانانىڭ زامانىندا سەن سىقىلدى كۇشتى اقىننىڭ يمانىنا وزگەرىس كىرمەيدى دەۋگە كوڭىل بارمايدى», دەيدى قوس اۆتور. الايدا وسى حات تۋرالى تاريحتان تولايىم شىندىق تاۋىپ جۇرگەن بەلگىلى زەرتتەۋشى عالىم تۇرسىن جۇرتباي «بۇل حاتتاعى جازۋ ۇلگىسى جۇسىپبەكتىكى ەمەس, زادى, جۇسىپبەك ايتىپ تۇرعان دا, مولداعالي جازعان بولۋى كەرەك. الدە, نە بۇرىن, نە كەيىن بىرەۋ كوشىردى مە ەكەن؟ جانە قادىم قارپىنىڭ جازۋ ۇلگىسىن پايدالانعان. سوعان قاراعاندا, مولداعاليدىڭ مانەرى. ال مولداعالي – بەلگىلى اعارتۋشى, ادەبيەتشى مولداعالي جولدىباەۆ پا, جوق پا, ونى اشىپ ايتا المايمىز. ودان وزگە لايىقتى ادامدى تاعى دا بولجاي المادىق», دەيدى جولدىباەۆ تۋرالى زەردەلەنبەي كەلە جاتقان جۇمباعى كوپ شىندىقتىڭ ءالى دە زەرتتەلۋى قاجەتتىگىن اڭداتىپ.
1934 جىلدىڭ جازىندا قازاقستان ۇكىمەتى ەلدەگى اشارشىلىققا ەرەكشە ۇشىراعان ەكى ايماعىنا ناقتى كومەك كورسەتۋ ءۇشىن ارناۋلى ەكى بريگادا شىعارادى. ءبىرى باتىس قازاقستان وبلىسىنا, ءبىرى شىعىس قازاقستان وبلىسىنا اتتانعان ۇكىمەت بريگاداسىنىڭ قۇرامىنا مولداعالي جولدىباەۆ تا تارتىلىپ, سەيىتقالي مەڭدەشوۆ باسقارعان بىرنەشە جاۋاپتى ادامنان قۇرالعان شىعىس توبىندا ەكى اي بويى ەل ارالاپ, اشارشىلىق سالدارىن جويۋ ىسىمەن اينالىسادى. ابىرالى, شۇبارتاۋ, اقتوعاي, شەت, جاڭاارقا, قارقارالى اۋداندارىن ارالاپ, كۇيزەلىسكە ۇشىراعان اۋىلدارعا مال, استىق جانە اقشا, كيىم-كەشەكتى دۇرىستاپ تاراتۋعا ناقتى كومەك كورسەتەدى.
85 جىلدىق تاريحى بار, بۇگىنگى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندەگى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ ىرگەسىن كوتەرگەن العاشقى ءىزاشارلاردىڭ باسىندا دا مولداعالي جولدىباەۆ تۇر. بۇرىنعى وداق كولەمىندەگى العاشقى جۋرناليستيكا ينستيتۋتى 1934 جىلى قازاق جەرىندە, الماتىدا اشىلۋى بەكەر ەمەس. جاڭاشىلدىققا, بىلىمگە ۇمتىلعان قازاق جاستارىنان سۇرانىس تا, ۇسىنىس تا دەر كەزىندە جاسالدى. ناتيجەسىندە, وسى جىلدىڭ قاڭتار ايىنىڭ 15-ىندە قازىرگى قازۇۋ-ءدىڭ ءوزى قۇرىلسا, ناۋرىز ايىنان باستاپ اقپارات تاراتۋدىڭ قىر-سىرىنا باۋليتىن تۇڭعىش مەكتەپ – قازاق كوممۋنيستىك جۋرناليستيكا ينستيتۋتى قۇرىلادى. جاڭادان ىرگەتاسى قالانعان ينستيتۋتتىڭ العاشقى رەسمي ديرەكتورى بولىپ مەملەكەت قايراتكەرى, پەداگوگ, قازاقتان شىققان تۇڭعىش كاسىبي جۋرناليستەردىڭ ءبىرى مولداعالي جولدىباەۆ تاعايىندالادى. ينستيتۋتقا العاشقى ۇمىتكەرلەردى قابىلداۋ, كورنەكتى عالىمداردى وقىتۋشىلىققا تارتۋ ءىسى جولدىباەۆقا تاپسىرىلدى. وكىنىشكە قاراي, 1940 جىلى قازاق كوممۋنيستىك جۋرناليستيكا ينستيتۋتى قازاق مەملەكەتتىك جۋرناليستيكا ينستيتۋتى بولىپ وزگەرتىلگەنىن ول كورە الماعان كۇيى كەتتى...
بكپ (ب) ولكەلىك باقىلاۋ كوميسسياسى پارتيا القاسىنىڭ قۇجاتتارىندا 1920 جىلداردان 30-جىلداردىڭ سوڭىنا دەيىنگى ءار جىلدارداعى كىشىگىرىم تۇرمىستىق زاڭ بۇزۋشىلىقتاردان باستاپ, قارجى شىعىنى, پارتيالىق ءتارتىپتىڭ بۇزىلۋى سياقتى مەملەكەتتىك ءىرى قىلمىستارعا دەيىنگى ءتۇرلى قاۋلى-قارارلار ساقتالعان. 20-جىلدارى پارتيالىق ورگاندار قاراعان كوپتەگەن ىستەردە سوگىس بەرۋ, اۋىر سوگىس بەرۋ, ال كەيدە جاي عانا الدەكىمنىڭ «كورسەتۋى» سەكىلدى «جەڭىل» جازا بەلگىلەنگەن. ال بۇل «جەڭىل» جازالار 1937-1938 جىلدارى كوپتەگەن ەل ازاماتتارى ءۇشىن اۋىر ءىستىڭ قوزعالۋىنا سەبەپ بولىپ, وسى «ۇساق-تۇيەكتىڭ» سالدارىنان اباقتىعا جابىلىپ, كوپشىلىگى ەڭ جوعارى جازا – اتۋ ۇكىمىنە بۇيىرىلادى. «ەڭبەكشى قازاق» گازەتىنىڭ رەداكتسيا القاسىنىڭ مۇشەسى مولداعالي جولدىباەۆتى دا تاپ وسىنداي تاعدىر كۇتىپ تۇردى.
1927 جىلى ءبىرىنشى رەت تەرگەۋگە ىلىنگەندە ول حالىق اعارتۋ كوميسسارياتى اكادەميالىق ورتالىعىنىڭ توراعاسى بولاتىن. م.جولدىباەۆقا بايلانىستى قازاقستان پرەزيدەنتى ءارحيۆىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى, تاريحشى جانار ساتاەۆانىڭ بىزگە ۇسىنعان كوپ دەرەكتەرىنىڭ ىشىندەگى 719 -قورىنداعى 1 حاتتاما, 680-ءىس, لل 93, 93 وب., 94 قۇجات ايرىقشا نازار اۋداردى. «ايىپتالادى: 1. ءدارىس جۇرگىزگەن كەزدە باقىلاۋ-قاداعالاۋ جەتكىلىكسىز بولعان; جانە كينو ستۋدەنتتەرى اراسىندا انتيكەڭەستىك ءسوز سويلەۋ فاكتىسىن (الاشوردا) ءتيىستى پارتيالىق ورگاندارعا دەر ۋاقىتىندا حابارلاماعانى ءۇشىن شارا قابىلدانباعان. بايانداماشى توپوروۆ. قاتىسىپ وتىرعاندار: جارمەنوۆ. شومبالوۆ. قاۋلى قابىلدادى: جولدىباەۆ جولداستىڭ وزىنە جۇكتەلگەن ءدارىس جۇرگىزگەندە باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ مىندەتىنە نەمقۇرايلى قاراعانى جانە كەڭەس وكىمەتىنە قارسىلىق فاكتىسىن پارتيالىق ورىندارعا دەر كەزىندە حابارلاماعانى «كورسەتىلدى». ءىس كينو ستۋدەنتتەرىنىڭ شاعىمى بويىنشا قوزعالدى» دەلىنەدى. وسىلايشا «الاشوردامەن بايلانىسى بار» دەگەن 1927 جىلعى سول ەسكى قۇجات مۇراعاتتان قايتا كوتەرىلىپ, 1937 جىلى الدىنان شىعادى. ون جىل بۇرىن تاپ وسى ايىپ تاعىلعاندا تەك «كورسەتىلدى» دەگەن جالا رەتىندە قاراستىرىلىپ, جازادان بوساتىلىپ قانا قويماي, ءوز قىزمەتىندە قالدىرىلعان ەدى. ال «ۇلكەن تەررور» جىلدارىندا ون جىل بۇرىنعى جاي عانا «كورسەتتى» دەگەن جالانىڭ ءوزى ءومىرىن جالماعان ەڭ قاتال جازا بولىپ جابىساتىنىن, ارينە, ەشكىم بولجاماعان بولاتىن.
1990 جىلدىڭ قاڭتارىندا قۋعىن-سۇرگىن جىلدارى تاعىلعان ايىپ-كىنانى جوققا شىعاراتىن پارتيالىق اقتاۋ جۇرگىزىلگەنى بەلگىلى, بۇل تۋرالى قازاقستان كومپارتياسى باقىلاۋ-رەۆيزيا كوميسسياسى پرەزيديۋمىنىڭ قاۋلىسىندا ايتىلادى. الماتى قالالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ قورىنداعى قۇجاتتاردا 1937 جىلدىڭ 22 قازانىندا قالالىق كوميتەتتىڭ بيۋرو ءماجىلىسى قابىلداعان قاۋلى بار. م.جولدىباەۆتىڭ ىسىندەگى سول ماڭىزدى قۇجاتتىڭ كوشىرمەسىن تولىقتاي كەلتىرەيىك. «تىڭدالدى: 26) م.جولدىباەۆ (م.دجۋلداباەۆ) تۋرالى كپ (ب) ك مرك 2.ح-37 ج فرۋنزە بيۋروسىنىڭ شەشىمى
مولدىگالي دجۋلداباەۆ 1920 كپ (ب) ك مۇشەسى, پارتبيلەت № 1572981, 1887 جىلى تۋعان, قازاق, الەۋمەتتىك جاعدايى بويىنشا – قىزمەتكەر, سوڭعى جۇمىس ورنى كازپي-ءدىڭ مۇعالىمى.
دجۋلداباەۆ بۇرىن پارتيالىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان: 1927 جىلى وزىمبىلەمدىككە سالىنعانى ءۇشىن سوگىس بەرىلگەن. سوگىس الىنىپ تاستالعان. 1934 جىلى قازاق ولكەلىك كوميتەتى كپ(ب)ك لەنيندىك ۇلتتىق ساياساتتان وپپورتۋنيستىك مۇددەمەن اۋىتقىعانى ءۇشىن كيج لاۋازىمىنان بوساتىلدى. بكپ (ب) قاتارىنا مۇشەلىككە قابىلدانباي تۇرىپ 1918 جىلعا دەيىن دجۋلداباەۆ كونترەۆوليۋتسيالىق الاشوردانى قولدادى, بوكەيحانوۆ جانە باسقالارىن اشىق تۇردە قورعادى. دجۋلداباەۆ قاراتىلەۋوۆتىڭ الاشورداشىل-ۇلتشىل جانە كونترەۆوليۋتسياشىل ەكەنىن بىلە تۇرىپ, ونى ماقتاپ, جالعان مىنەزدەمە بەرەدى. دجۋلداباەۆ ءوزىنىڭ قىزمەت بابىن پايدالانا وتىرىپ, حالىق جاۋى كەنجيندى اقتاۋ ءۇشىن ارحيۆتەن قۇجاتتاردى تابۋعا تىرىسادى. قازپي-ءدىڭ مۇعالىمى بولا ءجۇرىپ, دجۋلداباەۆ وقىتۋشىلىق جۇمىسىندا الاشوردانىڭ كونترەۆوليۋتسيالىق ۇلتشىلدىق وقۋلىقتارى مەن ادەبيەتتەرىن پايدالانۋىمەن بىرگە, تانىمال ەتكەن.
«پارتيانىڭ قاۋىرت جۇمىستارىن جۇرگىزبەدىم, ونى مىنەزىمدەگى سالماقتىلىقپەن تۇسىندىرەمىن... مەن تەك اۋدارمامەن اينالىسامىن, ادەبي سىنمەن اينالىسپايمىن» دەپ, دجۋلداباەۆ پارتيا قاتارىندا بولا تۇرىپ, كونترەۆوليۋتسيالىق ۇلتشىلدىقپەن ەشقانداي كۇرەس جۇرگىزبەگەن.
دجۋلداباەۆ فرۋنزە گرك كپ (ب) ك بيۋروسىنىڭ شەشىمىمەن حالىق جاۋلارىنىڭ جاقتاسى بولعانى ءۇشىن پارتيا قاتارىنان شىعارىلدى.
دجۋلداباەۆتىڭ اتىنا بەرىلگەن №1572981 پارتيالىق بيلەت جارامسىز دەپ تانىلسىن. دجۋلداباەۆ مولداگالي (دجۋلدۋباەۆ مۋلداگالي) 1937 جىلدىڭ 10 جەلتوقسانىندا سوتتالدى جانە ەڭ جوعارعى جازا – اتۋ جازاسىنا بۇيىرىلدى». قور 412, حاتتاما 5, ءىس 21 ا, لل.22-23.
مولداعالي جولدىباەۆ «ەڭبەكشى قازاق» گازەتىن 1924 جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان سول جىلدىڭ جەلتوقسانىنا دەيىن سەگىز اي باسقاردى. عاسىر باسىنداعى ءبۇتىن دۇنيەنى قاق بولگەن قازاق توڭكەرىسىنەن كەيىن بۋىرقانىسپەن باستالعان الاعاي-بۇلاعاي ساياسي ءومىردىڭ سالقىنى, قىم-قۋىت قايشىلىققا تولى وقيعالار تىزبەگى قاي رەداكتورعا دا ۇزاق مەرزىم قىزمەت ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرمەدى. باس باسىلىمعا جەتى اي عانا باس رەداكتور بولعان حالەل ەسەنباەۆتان باستاپ, وزىنە دەيىنگى تاميمدار سافيەۆتىڭ ەكى اي, بەرنياز كۇلەەۆتىڭ سەگىز اي, سماعۇل سادۋاقاسوۆتىڭ ءبىر اي, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ سەگىز اي, مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ءبىر اي عانا باس رەداكتور بولعانىن ەسكەرسەك, مولداعالي جولدىباەۆتىڭ دا باسىلىمعا جەتەكشىلىك ەتكەن سەگىز ايىنىڭ ءار كۇنى الاساپىران ۋاقىتتىڭ تىنباي سوققان دولى جەلىنە كەۋدەسىن توسۋمەن وتكەنىن تۇيسىكپەن-اق تۇسىنۋگە بولاتىنداي...
سۋرەتتە: «ەڭبەكشى قازاق» گازەتىنىڭ رەداكتسيالىق القاسى. سولدان وڭعا قاراي: امانعالي سەگىزباەۆ, كەنجەعالي عابدۋللين, مولداعالي جولدىباەۆ, ءنازيپا قۇلجانوۆا, ساكەن سەيفۋللين, تاۋتان ارىستانبەكوۆ, ءسابيت مۇقانوۆ. ورىنبور ق-سى. 1923-1924 جج. قر پرەزيدەنتىنىڭ ءارحيۆى. 896 ق., 1 ت., 3837 ءىس.
الماتى