حاكىمنىڭ مۇرالارىن ناسيحاتتاعان #Abai175 چەلەندجى بىرنەشە اپتانىڭ ىشىندە جەر-جاھانعا جايىلىپ كەتتى. قارشاداي بالدىرعان باستاپ, پرەزيدەنت ق.توقاەۆ قابىل العان ەستافەتانى مينيسترلىكتەر, ونەر تارلاندارى, قوعامنىڭ بارلىق مۇشەلەرى قوستادى. جۇمىر جەردىڭ ءار تۇسىندا حاكىمنىڭ جىرلارى جاتقا وقىلىپ, اندەرى شىرقالىپ جاتىر. قازاقستاندىقتاردى ايتپاعاندا, ورىسى, اعىلشىنى, قىتايى بار, ءتۇرلى شەتەل ازاماتتارى وزدەرىنىڭ انا تىلىندە نەمەسە شاما-شارقىنشا تىلدەرىن بۇراپ «اسەمپاز بولما ارنەگە...» دەپ ابايدىڭ ولەڭىن قازاقشا وقىعانىنا ەرىكسىز سۇيسىنەسىڭ.
دەگەنمەن, ابايدى وقۋ بار دا, توقۋ بار. كەمەڭگەردىڭ «قالىڭ ەلى قازاعى, قايران جۇرتىنا...» جانى اشىپ ايتقاندارىن, كەمشىلىكتەرىنە جانى كۇيىپ سىناعاندارىن, باسقا ۇلتتاردان تومەن تۇرعان تۇستارىمىزعا نالىعانىن تاقىلداپ وقۋ بار دا, ونى كوكەيگە توقۋ بار. ءبىز ونىڭ ايتقان اقىل-كەڭەستەرىن مۇلتىكسىز ورىنداماساق تا, سوعان تىرىسىپ ءجۇرمىز بە؟ الدە, ەستافەتانى قابىلداپ الىپ, وبرازعا كىرىپ ولەڭ وقىعانىمىزعا كۇپسىنىپ ءجۇرمىز بە؟
ماسەلەن, قازىر توي ماۋسىمى قىزعان شاق. تويحانالار ەندى قارا كۇزگە دەيىن بوسامايدى. ۇيلەنۋ تويى, ۇزاتۋ توي, مەرەيتوي, سۇندەت توي, مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاعانداردىڭ تويى, مەكتەپتى بىتىرگەن تۇلەكتەردىڭ تويى, مەكتەپتى بىتىرگەنىنە دوڭگەلەك داتا بولعانداردىڭ تويى... قىسقاسى, قىس بويى جوسپارلانعان تويلاردىڭ ءبارى كوكتەمدە باستالدى, كۇزگە دەيىن تولاستامايدى. قالىڭدىق پەن كۇيەۋ جىگىت تويحاناعا ليمۋزينمەن ەمەس, تىكۇشاقپەن بارعانى تۋرالى بەينەروليكتەر تارالىپ جاتىر. ول تىكۇشاق زاڭسىز قىزمەت ەتكەن بولىپ شىعىپ, قۇقىق قورعاۋشىلاردىڭ قىرىنا ءىلىنىپ, ۇشقىشتىڭ قىزمەتتەن قۋىلعانى تۋرالى اقپارات تا جەلدەي ەسەدى. سونداعى ماقسات نە؟ جاسىراتىنى جوق, كەيبىرەۋلەردىڭ كوكسەگەنى «بالەنشەنىڭ تويى دۇركىرەپ ءوتىپتى» دەگەن داقپىرتتى ءسوزدى ەستۋ. ء«بىزدىڭ توي تۇگەنشەنىڭ تويىنان اسىپ تۇسسە» دەگەن پەندەشىلىك وي كوكەيىن قىتىقتايدى. قىسقاسى, ماقتانگەرشىلىك. وسىنداي تويلار شەكتەن تىس كوبەيگەنى اباي ايتقانداي, «ويلاعانى ايت پەن توي, ىرجاڭ-قىلجاڭ يت مىنەز...» جۇرتقا اينالىپ بارا جاتقانىمىزدى بىلدىرمەي مە؟
جيىرما ءۇشىنشى سوزىندە حاكىم: ء«بىزدىڭ قازاقتى وڭدىرماي جۇرگەن ءبىر قۋانىش, ءبىر جۇبانىش دەگەندەر بار. ...جۇبانىشى - جالعىز ءبىز بە, ەلدىڭ ءبارى دە ءسۇيتىپ-اق ءجۇر عوي, كوپپەن كورگەن ۇلى توي, كوپپەن بىرگە بولساق بولادى دا دەگەن ءسوزدى جۇبانىش قىلادى...». ارادا عاسىردان استام ۋاقىت وتكەندە, ءبىزدىڭ قازەكەڭ «ەلدىڭ ءبارى الىپ جاتىر عوي...» دەپ ءوزىن-ءوزى جۇباتىپ, توي-كرەديت الىپ ءجۇر. توي-كرەديتتى وتەي الماي, بانكتەردى, بيلىكتى جامانداپ جۇرگەندەر دە جەتەرلىك.
تاياۋدا عانا سەناتتىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا ۇلتتىق بانك توراعاسى ەربولات دوساەۆ حالىققا بەرىلگەن تۇتىنۋشىلىق نەسيەنىڭ قانشاسى تويعا جۇمسالاتىنىن دا ايتقان ەدى.
– تۇتىنۋشىلىق نەسيە بەرەتىن بانكتەر قۇرىلىمىن تۇگەلگە جۋىق تەكسەرىپ كوردىك, بەرىلەتىن نەسيەنىڭ 9,5 پايىزدايى توي-نەسيە,– دەدى باس بانكير. ايتۋىنا قاراعاندا, نەسيەنى اتا-انا الىپ, بالاسىنىڭ تويىن وتكىزىپ, تويدان كەيىن تولەۋ ميسسياسىن جاستاردىڭ موينىنا ارتىپ قوياتىن فاكتىلەر وتە كوپ كەزدەسەدى ەكەن.
«جيعانىڭ تويعا شاشىلسىن» دەگەن جاقسى تىلەك بار ءبىزدىڭ حالىقتا. كوپتەن اڭساپ كۇتكەن قۋانىشىڭا دەپ از-مۇز ماتەريالدىق قور جيناعانداردىڭ توي تويلاعانى ورىندى, ارينە. ءبىزدىڭ ايتىپ وتىرعانىمىز ولارعا قاتىستى ەمەس.
جالپى, جەكەلەي ازاماتتار ەمەس, تۇتاس مەمورگانداردىڭ ءوزى پايداسى از, شىعىنى كوپ ءىس-شارالارعا سالىنعان كەزدە, بيۋدجەتتىڭ قاراجاتى ميلليونداپ جەلگە ۇشاتىنى ايتپاساق تا تۇسىنىكتى. «مەملەكەتتىڭ ءيميدجى», «برەند قالىپتاستىرۋ» دەگەن ارگۋمەنتتىڭ ءبارى بوس ءسوز ەكەنى بۇگىندە بارىنە بەلگىلى بولعان. پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ «يميدجدىك ءىس-شارالاردى قىسقارتۋ» تۋرالى تاپسىرماسى وسىنىڭ ءبىر ايعاعى.
«قازاققا ەس كىرگەندە – اباي ەسكىرەدى» دەپتى اسقار سۇلەيمەنوۆ. ازىرگە ابايدىڭ ەسكىرەتىن ءتۇرى جوق, قايتا كۇن وتكەن سايىن ابايدان قالعان سوزدەردىڭ وزەكتىلىگى ارتىپ كەلە جاتقانداي. ەگەر حاكىمنەن وقىعاندارىمىزدىڭ 1 پايىزىن جاساساق, «تولىق ادام» بولىپ كەمەل قوعام قۇرار ەدىك-اۋ. وكىنىشكە قاراي, سول وقىعان, ەستىگەندەرىمىز «قۇلاقتان كىرىپ بويدى الماي», ەكىنشى قۇلاعىمىزدان شىعىپ كەتەتىن سياقتى. «قايران ءسوزى توبىقتىنىڭ ەزىنە قور بولعانداي», قالىڭ قازاعىنا دا قور بولماسا ەكەن.