دۇنيەجۇزىلىك باسەكەلەستىككە قابىلەتتى بولۋ تالابىنا ساي تاۋەلسىز قازاقستان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا. ەل ەكونوميكاسىنىڭ وزەگى سانالاتىن اگرارلىق سالا الدىندا تۇرعان مىندەتتەر دە وراسان زور. وسى ورايدا ەلىمىزدەگى ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى مەن ونى شەشۋدەگى وتاندىق اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن باسىمدىقتارى تۋرالى قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, اكادەميك تىلەكتەس ەسپولوۆ تۇشىمدى وي-پىكىرلەرىمەن ءبولىسىپ, ۇسىنىستارىن ورتاعا سالعان بولاتىن.
– تىلەكتەس يساباي ۇلى, بۇگىندە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى جاھاندىق سيپاتقا يە بولۋدا. وسى ورايدا قازاقستاندىق عالىمداردىڭ پىكىرلەرى قانداي؟
– دامىعان ەلدەردىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنسەك, اۋىل شارۋاشىلىعىندا پايدالانىلاتىن جەرلەردەن مول ءونىم الۋعا بولادى. وعان اگرارلىق سالانى وركەندەتۋدەگى باتىس ەۋروپا, اقش, اۆستراليا جەتىستىكتەرى دالەل بولا الادى. اقش سوڭعى 30 جىلدىڭ ىشىندە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءوندىرۋ كولەمىن 1,6 ەسەگە ۇلعايتىپ, وعان جۇمسالاتىن ەنەرگيا قۋاتىن 2 ەسە تومەندەتتى. برازيليا ەلىنىڭ ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى مەن بيوجانارمايدى وندىرۋدەگى جەتىستىكتەرى كوپ ەلگە ۇلگى بولارى ءسوزسىز. بولجام بويىنشا, ۇستىمىزدەگى عاسىردىڭ ورتا تۇسىندايننوۆاتسيالىق دامۋعا سايكەس جەر شارى تۇرعىندارىنىڭ 90 پايىزى ازىق-ت ۇلىكپەن جاقسى قامتاماسىز ەتىلۋى مۇمكىن. سوندىقتان, ءبىز دە ءوز رەتىمەن وزگە ەلدەردىڭ وزىق تاجىريبەلەرىنە نەگىزدەلگەن اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىن قالىپتاستىرۋىمىز قاجەت.
قازاقستاننىڭ جەر كولەمى جاعىنان الەم ەلدەرىنىڭ ىشىندە 9-شى ورىندا تۇرۋى ونىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدا زور مۇمكىندىكتەر يەسى ەكەندىگىن كورسەتەدى. اوك ەل ەكونوميكاسىنىڭ جەتەكشى سالاسىنا اينالىپ كەلەدى. بۇل رەتتە قازاقستان ازىق-ت ۇلىكپەن ءوزىن-ءوزى تولىق قامتاماسىز ەتە الاتىن ىرگەلى مەملەكەتتەر ساناتىنا ەنىپ وتىر. ەۋرازەق-تاعى بەس مەملەكەت اراسىندا جۇرگىزىلگەن رەيتينگتىك باعامداۋ ناتيجەسىندە ەلىمىزدىڭ نەگىزگى اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وندىرۋدەن 0,98 يندەكسپەن 2-ءشى ورىندا بولۋى سونىڭ دالەلى.
– ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى سالاسىندا عالامدىق تۇيتكىلدەر بار ەكەنىن ەشكىم جوققا شىعارمايدى. سول جاعىمسىز قۇبىلىستار ءبىزدى دە اينالىپ وتپەسى بەلگىلى. بۇل رەتتە قازاقستانداعى ازىق-ت ۇلىك ماسەلەسى قانشالىقتى كۇردەلى؟
– پروبلەما بارىمىزگە ورتاق دەسەك تە, قازاقستانعا جالپى ازىق-ت ۇلىك زارۋلىگى ءتونىپ تۇرعان جوق. ءتىپتى, ەڭ قولايسىز قۋاڭشىلىق جىلداردىڭ وزىندە ەلىمىز نەگىزگى تاعام ونىمدەرى بويىنشا ىشكى سۇرانىستى قامتاماسىز ەتە الادى. نەگىزى, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى جاعدايى الدىمەن استىق ءوندىرىسى مەن ونىڭ قور كولەمى بويىنشا باعالانادى. بۇل جونىندە رەسپۋبليكامىز وزىنە وتە سەنىمدى ەلدەر قاتارىنا جاتادى. ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتتەرىنە جۇگىنسەك, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا استىق قورى 10 ملن. توننادان استام بولدى. قۋاڭشىلىق بولا قالعان جاعدايدا مەملەكەتتىك جانە شارۋاشىلىق سۋبەكتىلەرى دەر كەزىندە بەيىمدەلىپ, يكەمدى شارالاردى ىلكىمدى جۇرگىزۋلەرى كەرەك. بۇل ءۇشىن اگرارلىق عىلىمنىڭ سەلەكتسيالىق, تەحنولوگيالىق جانە باسقا دا باعىتتارىنداعى ۇسىنىستارى مەن اۋىل شارۋاشىلىعىن تابيعاتتىڭ قولايسىز جاعدايلارىنان قورعايتىن امال-شارالارى بارشىلىق.
عالىمدار قازاقستاننىڭ ىشكى سۇرانىسىنا قاجەتتى ازىق-ت ۇلىك كولەمىنەن 3 ەسە كوپ ءونىم وندىرە الاتىن الەۋەتىنىڭ بار ەكەنىن دالەلدەپ كەلەدى. ساراپشىلار قازاقستاندى مال جانە ەگىن شارۋاشىلىقتارى ونىمدەرىن وندىرۋدە ۇلكەن الەۋەتى بار الەمدەگى بەس ەلدىڭ قاتارىنا كىرگىزەدى. ەلىمىزدەگى 187 ملن. گەكتار جايىلىمدىق جەر مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋداعى مول مۇمكىندىكتەر نەگىزى.
– قازىرگى ۋاقىتتا ءبىز ۇلكەن مۇمكىندىكتەرىمىزدى بارىنشا تولىق پايدالانىپ وتىرمىز دەي الامىز با؟
– اۋىل شارۋاشىلىعىندا تابيعي جانە باسقا رەسۋرستاردى تولىق پايدالانا الىپ وتىرمىز دەۋگە ءالى ەرتەرەك. ەكونوميكالىق قاعيدالارعا سۇيەنسەك, كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا مۇمكىنشىلىك قالىپتاستىراتىن قولايلى ماكروەكونوميكالىق ورتا كەرەكتىگى اقيقات. وسى ورتانى قالىپتاستىراتىن تەتىكتەر: سالىق جانە ساقتاندىرۋ جۇيەسى, نەسيەلىك ساياسات, باعانى مەملەكەتتىك رەتتەۋ مەن كاسىپكەرلىكتى مەملەكەتتىك قولداۋ. وسى تەتىكتەردى دايىنداپ, ەنگىزۋدە جىبەرىلگەن كەمشىلىكتەر اۋىل شارۋاشىلىعىندا كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا قولايلى جاعداي قالىپتاستىرماي, ونى تەجەپ كەلدى.
اۋىلشارۋاشىلىق كاسىپكەرلەرى ونىمدەرىن نارىقتىق باعامەن ساتۋعا قول جەتكىزە الماي, وسى ۋاقىتقا دەيىن ارادا جۇرگەن الىپ-ساتارلارعا تاۋەلدى. تابىستارىنىڭ اۋقىمدى كولەمىن سولار يەلەنۋدە. بانك جۇيەسىنىڭ نەسيەگە قوساتىن پايىزدىق جۇكتەمەسىنىڭ جوعارىلىعى اۋىلشارۋاشىلىق وندىرىسىندە قالىپتاسقان قولايسىزدىقتى ۇلعايتا تۇسۋدە. وسىلاردىڭ سالدارىنان اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىس تيىمدىلىگى تومەن جانە ينۆەستيتسياعا تارتىمسىز سيپاتقا يە بولۋدا. اۋىل ەڭبەككەرى ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستار, قاجەتتى قۇرال-قوندىرعىلارمەن ناشار جاراقتانعان. قولدانىلاتىن نەگىزگى قورلار مەن تەحنولوگيانىڭ دەنى ەسكىرگەن. عىلىم جاڭالىقتارى اۋىلدىق وندىرىسكە اۋقىمدى كولەمدە ەنگىزىلە بەرمەيدى.
بىراق وسى كەلەڭسىزدىكتەردىڭ ءبارىن ەسەپكە الىپ, مەملەكەت وسى پروبلەمالاردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن رەتتەپ, اۋىل شارۋاشىلىعىنا قولايلى جاعدايلار جاساۋدا. قازىرگى كەزدە ەكونوميكانى جاڭعىرتۋ جۇزەگە اسىرىلۋدا. ەلباسى ۇكىمەتكە ناقتى مىندەتتەر جۇكتەپ وتىر. ارنايى قابىلدانعان مەملەكەتتىك باعدارلامادا اۋىلدى وركەندەتۋگە, ونىڭ وندىرىستىك جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋعا ايرىقشا كوڭىل ءبولىنىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋعا, ەل ايماقتارىن جاقسارتۋعا قوماقتى قارجى جانە ماتەريالدىق رەسۋرستار ءبولۋ قاراستىرىلدى. قابىلدانعان «اگروبيزنەس-2020» باعدارلاماسىندا پرەزيدەنت جولداۋىنداعى باسىم باعىتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 2020 جىلعا قاراي اۋىل شارۋاشىلىعىن مەملەكەتتىك قولداۋ كولەمىن 4,5 ەسەگە ۇلعايتۋ كوزدەلگەن. پرەزيدەنتتىڭ اتالعان جولداۋىنداعى الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ جاڭا قاعيدالارى اۋىل تۇرعىندارىن دا تولىق قامتيدى جانە جان-جاقتى قولدايدى. بۇل قازىرگى اگرارلىق ساياساتتاعى بەلگىلەنگەن جاڭا جول, ناتيجەگە جەتۋدەگى نەگىزگى كىلت.
– اگرارلىق سالانىڭ بىلىكتى مامانى رەتىندە ەل تۇرعىندارىنىڭ ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتىلۋىن قالاي باعالايسىز؟
– بۇگىندە ەلىمىزدىڭ قاي وڭىرىندە بولماسىن حالىق قاجەتتى ازىق-ت ۇلىكتەن تارىعىپ وتىرعان جوق. بىراق ماسەلە قاجەتتى ءونىم مەن تاۋاردىڭ جەتكىلىكتى بولىپ تۇرعانىندا عانا ەمەس. ولاردى ساتىپ الۋعا كەز كەلگەن تۇتىنۋشىنىڭ شاماسى كەلە مە؟ ۇسىنىس ساتىپ الۋشى مۇمكىندىگىنەن الدەقايدا اسىپ وتىر. تولىققاندى تاعام ساتىپ الىپ, تۇتىنۋعا زەينەتكەرلەردىڭ, تومەن جالاقىلى ەڭبەككەرلەر مەن مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ, جۇمىسسىزداردىڭ مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى.
ستاتيستيكاعا جۇگىنسەك, شەتەلدىك جەمىستەر ىشكى رىنوكتا 60-70 پايىز, قۇس ەتتەرى 60 پايىزدان استام, وسىمدىك مايى 40 پايىزدان استام, وڭدەلگەن ءسۇت ونىمدەرى 60 پايىزعا دەيىن, قالبىرداعى جەمىستەر مەن كوكونىستەر 60-تان 90 پايىزعا دەيىن سىرتتان اكەلىنەدى ەكەن. تاعامداردىڭ اتالعان تۇرلەرى بويىنشا شەتەلدەرگە تاۋەلدىمىز. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە جاڭا باۋ-باقشا مەن جۇزىمدەر وتىرعىزۋ, ءىرى جىلىجاي كومبيناتتارىن, ءسۇت ءوندىرۋ كەشەندەرىن, قايتا وڭدەۋ وندىرىستەرىن سالۋ تاپسىرماسىن جۇكتەپ وتىر. ولار كەلەشەكتە ازىق-ت ۇلىكتەن تاپشى تاۋارلاردىڭ ورنىن تولتىرادى. ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا, تاعام باعالارىنىڭ ءوسۋ يندەكسى حالىقتىڭ ورتاشا تابىسىنىڭ ءوسۋ قارقىنىنان جوعارى. بۇل دا ەل تۇرعىندارىنىڭ ازىق-ت ۇلىكتى تۇتىنۋ مۇمكىندىكتەرىن شەكتەيدى.
– قاراپ وتىرساق, اگرارلىق سالانى دامىتۋ ماقساتىندا مەملەكەت ايقىنداپ بەرگەن باعىت-باعدار بار. جالپى, بەلگىلەنگەن بيىك مەجەگە كوتەرىلۋ ءۇشىن الدىمەن نە ىستەۋ كەرەك؟
– بىرىنشىدەن, اۋىل شارۋاشىلىعىن كەڭ كولەمدە تەحنيكالىق جانە تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەرەك. ەكىنشى – سالانى بىلىكتى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋ. ءۇشىنشى – الەمدىك جەتىستىكتەردى پايدالانا وتىرىپ, وتاندىق اگرارلىق عىلىمدى بارىنشا دامىتۋ.
ەرەكشە كوڭىل اۋداراتىن ماسەلە – اۋىل شارۋاشىلىعىن كەڭ كولەمدى جاڭعىرتۋ. ونى ىسكە اسىرۋدا باسشىلىققا الىناتىن قاعيدا, جاڭا ەكونوميكالىق باعىتتىڭ قوزعاۋشى كۇشى كاسىپكەرلىكتى قولداپ, ونىڭ ءتيىمدى نىساندارىن دامىتۋ. ولاردا ءوندىرىس جاڭا تەحنيكا مەن تەحنولوگيانى پايدالانۋعا نەگىزدەلۋى ءتيىس. بۇل اگرارلىق سەكتوردىڭ باسەكەلەستىك قابىلەتىن كوتەرۋدىڭ باستى شارتى. سوندىقتان دا ەلباسىنىڭ قويعان تالابى – ءوندىرىستى جاڭا اگروتەحنولوگيانى پايدالانۋعا نەگىزدەلگەن ورتا جانە ءىرى تاۋارلى اۋىلشارۋاشىلىق كاسىپورىندارىن قۇرۋدى ىنتالاندىراتىن زاڭنامالىق جانە ەكونوميكالىق جۇيەنى جاساۋ. بۇعان قوسا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى بىرىكتىرەتىن, شارۋالاردى كووپەراتسياعا جۇمىلدىراتىن ءارى ولاردىڭ جاڭا جاعدايدا ۇتىمدى جۇمىس ىستەپ كەتۋىنە قولداۋ كورسەتۋ جۇيەلەرىن قۇرۋ تاپسىرىلدى. وسى ورايدا ءبىز العا جىلجۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعىن ىرىلەندىرۋدى جالعاستىرا بەرۋىمىز كەرەك. سوندىقتان وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ مەن ولاردى قورعاۋعا باعىتتالعان شارالاردى قابىلداۋدا, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرەتىنى ەسكەرىلىپ, اشىق ەكونوميكادا وتاندىق كاسىپكەرلىكتىڭ تۇراقتى جانە يننوۆاتسيالىق دامۋىنا قولايلى جاعداي جاساۋ باسشىلىققا الىنۋى كەرەك.
بۇگىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنا ءتيىمدى اگروحيميالىق قىزمەت كورسەتۋ, سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ينفراقۇرىلىمىن, فيتوسانيتارلىق جانە ۆەتەرينارلىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن دامىتۋ كوزدەلگەن. قازاقستاننىڭ الەمدىك رىنوكتا ۇلكەن سۇرانىسقا يە ورگانيكالىق ەكولوگيالىق تازا اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وندىرۋگە جانە ەكسپورتتاۋعا زور مۇمكىندىكتەرى بار. مال شارۋاشىلىعىندا مالدىڭ جوعارى ونىمدىلىك الەۋەتىن پايدالانۋ, جوعارى قوڭدىلىققا جەتكىزۋ, ازىقتاندىرۋدىڭ جاڭا ءتيىمدى جۇيەسىن جاساۋ, مال جايىلىمدارىن قالپىنا كەلتىرۋ, جايىلىمداردى سۋلاندىرۋ ينفراقۇرىلىمدارىن قايتا قۇرۋدى جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى الدا تۇر.
كورىپ وتىرسىزدار, ازىق-ت ۇلىك سالاسى شىن مانىندە بولاشاقتا كەلەشەگى زور يننوۆاتسيالىق كلاستەرگە اينالىپ وتىر. وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا باستى سالماق اگرارلىق عىلىمعا تۇسەتىنى بەلگىلى. ويتكەنى, عىلىممەن ۇشتاسقان ءوندىرىس قانا ناتيجەلى جەمىس بەرەتىنى ءسوزسىز. وسى ورايدا قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى اتالعان سالانىڭ بولاشاق ماماندارىن دايارلاۋ ىسىنە اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ وتىر دەگىم كەلەدى.
– دسۇ جاعدايىندا ەلىمىزدىڭ شەتكە شىعاراتىن جانە شەتتەن كەلەتىن ازىق-ت ۇلىكتىڭ تىكەلەي ادام ومىرىنە اسەر ەتەتىن ساپاسى ماڭىزدى ءرول اتقارادى. وسىعان وراي قازاقستان-جاپونيا يننوۆاتسيالىق ورتالىعىنىڭ دامۋ كەلەشەگى جانە قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا اوك ونىمدەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگى جانە ساپاسىن باعالاۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ قۇرىلۋى تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز؟
– ورتالىقتى قۇرۋ تاريحى 2009 جىلى 23 قىركۇيەكتە قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكىزىلگەن «ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ پروبلەمالارى» اتتى قازاقستان-جاپونيا بىرلەسكەن كونفەرەنتسياسىنان باستاۋ الادى. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ۋنيۆەرسيتەت پەن جاپونيانىڭ JEOL جانە SHIMADZU كومپانيالارى اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. قۇجاتتا جاپون تاراپىنان ۇسىنىلعان قازىرگى زاماناۋي تالداۋ جابدىعىن ەداۋىر جەڭىلدىكپەن بەرەتىن نيەتتەرى تىركەلگەن. 2010 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە قازاقستان-جاپونيا يننوۆاتسيالىق جوباسى ىسكە قوسىلىپ, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 80 جىلدىعىنا بايلانىستى پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ۋنيۆەرسيتەتكە كەلگەن كەزىندە رەسمي تۇردە اشىلدى.
قازاقستان-جاپونيا يننوۆاتسيالىق ورتالىعىنىڭ قازىرگى زاماناۋي جابدىقتارى كەز كەلگەن وسىمدىك جانە جانۋارلار ونىمدەرىنىڭ ساپاسىن تەز جانە جوعارى دەڭگەيدە باعالايدى. ورتالىق زەرتحانالارىندا اوك ونىمدەرىنىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگى 300-دەن استام كورسەتكىشتەر بويىنشا انىقتالادى. مىسالى, ترانسگەندىك ونىمدەر, جاسىرىن ۆيرۋستار, وسىمدىكتەر مەن مالدارداعى وتە قاۋىپتى ىندەتتەر, اۋىر مەتالدار, جانە ت.ب. دەمەك, ونىمدەر ساپاسىنىڭ ساراپتامالىق باعاسىن الەمدىك دەڭگەيدە باعالاۋعا قول جەتكىزىپ وتىرمىز.
– ال ەندى اۋىل شارۋاشىلىعىن يننوۆاتسيالىق دامىتۋ باعىتتارى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟
– بۇگىنگى الەم جاڭا تەحنولوگيالاردى كەڭ كولەمدە, وتە جىلدام يگەرۋدە. يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ بالاماسى جوق. ونىڭ ءمانىن اشۋعا توقتالماي-اق, كەيبىر باعىتتارىن اتايىن. اگروونەركاسىپتىك سەكتوردى دامىتۋدىڭ باستى ۆەكتورلارىنىڭ ءبىرى – رەسۋرستاردى ۇنەمدەۋ. رەسۋرستى ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسى – اۋىل شارۋاشىلىعىن يندۋستريالىق ادىسپەن جۇرگىزۋدىڭ بالاماسى. وسى تەحنولوگيالار قورشاعان ورتاعا انتروپوگەندىك جۇكتەمەنى تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى جانە تاجىريبەلىك تۇرعىدان دالەلدەنگەندەي, ءوندىرىس شىعىنىن تومەندەتىپ, داقىل ونىمدىلىگىن ارتتىرادى.
اۋىل شارۋاشىلىعى مەن اگرارلىق عىلىمنىڭ تاعى ءبىر جاڭا باعىتى بيوتەحنولوگيانى دامىتۋ, اگرارلىق لاندشافتى اسپاننان بارلاپ, زەرتتەۋ ارقىلى عارىشتىق يننوۆاتسيانى پايدالانۋ وسى كۇنگى وزەكتى ماسەلەلەر. سونىمەن قاتار, حيميالىق تىڭايتقىشتاردى جانە حيميالىق پرەپاراتتاردى قولدانباي ورگانيكالىق ەگىس شارۋاشىلىعىن جۇرگىزۋ ارقىلى وندىرىلەتىن ەكولوگيالىق تازا ونىمدەرگە سۇرانىس ارتۋدا. وسى باعىتتاعى عىلىمي ۇسىنىستاردى مەڭگەرۋ ءۇشىن ماماندارعا جاڭا دەڭگەيدەگى ءبىلىم جانە بىلىكتىلىك قاجەت. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت بۇل باعىتتا عىلىم جەتىستىكتەرىن وقۋ باعدارلامالارىنا ەنگىزدى. ستۋدەنتتەرگە جاڭا تەحنولوگيالاردى مەڭگەرۋدىڭ تاجىريبەلىك داعدىلارىن قالىپتاستىرۋدامىز. سونىمەن قاتار, عىلىم-ءبىلىم ينفراقۇرىلىمىن ءارى قاراي دامىتۋ باعىتىندا بەلسەندى جۇمىستار اتقارىلۋدا.
– اگرارلىق سالاعا بىلىكتى كادر اۋاداي قاجەت دەسەك, سولاردى دايارلايتىن جوعارى وقۋ ورنىنىڭ بۇگىنگى باسىمدىقتارى قانداي؟
ء– بىزدىڭ نەگىزگى مىندەتىمىز – جوعارى بىلىكتى ماماندار دايارلاۋ. ۋنيۆەرسيتەت رەسپۋبليكا بويىنشا الدىڭعى قاتاردا ءۇش ساتىلى (باكالاۆر, ماگيستر, PhD دوكتور) ماماندار دايارلاۋ جۇيەسىن تابىستى ىسكە اسىرىپ كەلەدى. قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى الەمدەگى 300 جوعارى وقۋ ورىندارىن قامتىعان جاھاندىق كونسورتسيۋمنىڭ مۇشەسى. الەمنىڭ 50 ءىرى ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن, ەۋروپانىڭ, سولتۇستىك امەريكانىڭ جانە ازيانىڭ اگرارلىق عىلىمي ورتالىقتارىمەن تۇراقتى بايلانىس قالىپتاستىردى.
قازىرگى كەزدە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جاڭا دامۋ ستراتەگياسى بەكىتىلدى. وندا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ماقساتى رەتىندە الەمدەگى وزىق ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ قاتارىنان ورىن الۋ بەلگىلەنگەن. ۋنيۆەرسيتەتىمىز ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى قاتارىنا وتۋگە كىرىستى. بۇگىنگى كۇنى يننوۆاتسيالىق ۋنيۆەرسيتەت مارتەبەسىنە يە بولدىق. ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمىنىڭ قىزمەتى ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىندا ءومىر تالابىنا ساي بيىك دەڭگەيگە كوتەرىلۋگە جۇمىلدىرىلعان.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
قورعانبەك امانجول,
«ەگەمەن قازاقستان».