• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
رۋحانيات 23 شىلدە, 2019

ۇلىق جىردىڭ ۇزانى

880 رەت
كورسەتىلدى

قازىرگى قازاق جىرىنىڭ كورنەكتى تۇلعاسى سەرىك اقسۇڭقار ۇلىنىڭ اقىندىق اپولوگياسى حاقىندا

سەرتتىڭ اقىنى سەرىكتى كورگەندە: «قارقارالى, سەن ماعان جولىقتىڭ, ولەڭى بولىپ قاسىم امانجولوۆتىڭ» دەگەن سىرباي ماۋلەنوۆتىڭ ولەڭ جولى ويىما ورالادى. قارقا­را­لى­نىڭ قاراعايلى ورمانى شۋلاعان, شايتان­كولىنىڭ شاعالاسى دۋلاعان, قىزىلارايىنىڭ بارقىن كەشى اقىن­نىڭ جىرىن بۋلاعان وسى ولكە­نىڭ ولەڭدەرتتى پەرزەنتى سەرىك اقسۇڭ­قار­ ۇلىنىڭ پوەزياسى تۋرالى از-كەم ءسوز ۇزاتۋدىڭ رەتى كەلگەندە, تاعى ءبىر جايت ەسىمە ءتۇسىپ وتىر. بۇدان ون جىل بۇرىن, جىر جۇيرىگى فاريزا وڭعار­سىنقىزىنىڭ 70 جىلدىعىنىڭ قارسا­ڭىن­دا, ناقتىراق ايتقاندا, اپام: «جەتپىسكە كەلەم بە, كەلمەيمىن بە, 69 جاسىم­دى اتاپ وتەمىن» دەپ استانا ءتو­رىن­دە داستارقان جايعانى بار ەدى. سول كەشتى جۇرگىزۋدى ادەتىنشە اپام ماعان جۇكتەگەن.

كەلەتىن قوناقتاردىڭ وتىرۋ حاتتاماسىن رەتكە كەلتىرىپ, توي يەسىنىڭ ۇسى­نى­سى بويىنشا اقىنداردى ۇزىن­نان جايىلعان ءبىر ۇستەل باسىنا وتىر­عى­­زۋ­دى شەشكەنبىز. اقىنداردىڭ الدى بولىپ سەرىك كەلدى. ولەڭنىڭ بۋى مەن مىنەزدىڭ دۋى قوسىلىپ, سەكەڭ اياقتى الشاڭ باسىپ, ارقايىن كىردى. الدىنان شىعىپ: «اقىن­دار مىنا ۇستەلگە وتىرادى, تورلەت» دەپ قول ۇسى­نىپ ەدىم, «مەنى اقىن دەپ كىم ايت­تى؟» دەپ شالقايا سويلە­دى. مىنەزبەن مىنەز شارپىسسا, توي­دىڭ ءتۇتىنى كەرى شالقىر دەگەن ويمەن جۋاستاۋ جاۋاپ بەردىم. «اقىن ەمەس­پىن دەسەڭ, ءوزىڭ ءبىل, ءبىز اقىن دەپ ءجۇر­مىز» دەپ جەتەلەپ, تورگە وزدىردىم. سەرىكتىڭ مىنەزدى اقىن ەكەنىن 80-جىلداردان بەرى جاقسى بىلەم عوي, ونىڭ قاراعاندىدان جولداعان «جيىرماسىنشى عاسىردىڭ جيىرما ءساتى» دەگەن پۋبليتسيستيكالىق پاتەتي­كا­سىن, سەمسەردەي سەرتتى, وزەكتەي ءورت­تى جىرلارىن تالاي رەت «لەنينشىل جاس» گازە­تىندە جاريالاپ, ءوزىمىز دە, وزگە دە اشىق تا ايدىندى, اقيقات تا اي­بىن­دى تۋىندىلارىنا تالاي رەت قول سوققانبىز. ونى ايتىپ جاتۋعا جەر تار بولعاسىن, ءسوزدىڭ سالەمى ءساتى ءتۇس­كەندە كەلەر دەپ اۋىز باققانبىز. ءساتى ەندى كەلدى.

«دۇنيەگە كەلەر ءالى تالاي قاسىم, ولار دا بۇل قاسىمدى ءبىر بايقاسىن» دەپ قارقارالىدان قىرانشا سامعاپ بارىپ, ورالدان ولەڭ ۇشىرعان قاسىم امان­­جولوۆتىڭ كەرزى ەتىگىنىڭ ۋاقىت جەلى وشىرمەس ىزىمەن كەلە جاتقان ءبىر اقىن, بىرەگەي اقىن وسى – سەرىك اقسۇڭ­­قار ۇلى. «مەنى اقىن دەپ كىم ايتتى؟» دەپ شامدانسا دا, شالقىسا دا, شىندىقتىڭ شىمىلدىعىن اشىپ, ءبىر اۋىز ءسوزىن ۇزاتىپ وتىرعان ىنىسىنە ءىرى­لىك تانىتپاس دەگەن ويدامىن. مە­نى­كى, «جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت, نۇرى تاسىسىن» دەگەن تامسىلگە قول قويۋ. جامان جاعىنان كەلىپ, جالىنا جارماسىپ, قۇتى قاشسىن دەگەن نيەتىم جوق. كوپتەن وقىرمانىمىن.

ادەتتە, ولەڭگە پىكىر ايتۋدىڭ ما­شا­­قاتى دا, ماراپاتى دا جەتەرلىك. ماشا­­قاتى – ولەڭگە تۇسىنىك جاساۋ ابى­رويلى قىزمەت ەمەس. ولەڭدى كوزبەن كور دە, ىشپەن ءبىل. دۇرىسى وسى. ما­راپاتى زامانداس تۋرالى جاقسى پىكى­رىڭ­دى دەر كەزىندە ايتۋدىڭ مارحاباتتى تىرلىك ەكەنى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, سەرىك اقسۇڭقار ۇلى قازىرگى قازاق پوەزياسىنىڭ ازاماتتىق ليريكاسىن, ازا­ماتتىق كرەدوسىن, ازاماتتىق ۇس­تا­نىمىن, ازاماتتىق تۇعىرىن بيىك­­تە ۇستاپ كەلە جاتقان ساناۋلى اقىن­دار­دىڭ ءبىرى.

قازىر قوعام مەن ۋاقىت تۋرالى سىن تۇرعىسىنداعى سيپاتتاما ولەڭ جازۋ دەندەپ تۇرمىسقا ەندى. ءاسى­­رەسە بۇل تەندەنتسيا جاستار اراسىن­دا دەكلاراتسيالىق دۇرلىگۋگە ۇلا­سىپ, جۇرەگىن ەمەس, بىلەگىن سىبانىپ, بىلگەنىن شىنداي, بىلمەگەنىن دىڭ­داي ەتىپ ولەڭگە ءتۇسىرۋ جاپپاي ناۋقانعا اينالدى. قازىر ولەڭ جازۋ, ونىڭ تەحنيكاسىن ۇيرەنۋ كومپيۋ­تەر­لىك كەشەنگە ءتۇستى. ساياسات پەن پارا­ساتتىڭ ارا جىگىن ماكسيماليزم مۇ­نارى باسىپ, «انتيديۋرينگتىك اقيقات» اگونيالىق شامشىلدىققا ۇلاستى. «نەعۇرلىم تۇسىنىكسىز جاز­ساق, سوعۇرلىم مىقتىمىز» دەگەن تۇسىنىك تورگە شىعىپ, سەرىكتىڭ سەرتكە تاققان جىرلارىنىڭ اسپانىن «البىرت اقىنداردىڭ» انارحيالىق بۇلتى باسقاندا, تالابى مەن تال­عا­مىن تارىنىڭ قاۋىزىنا سيعىزعان تالانت­تىڭ قاراسىن ايىرىپ كورسەتۋدىڭ قاجەت­تىگى تۋادى. مۇمكىن, بۇل مەنىڭ دە ق­ولىمنان كەلە قويماس, دەگەنمەن «ارە­كەتتە بەرەكەت بار» دەگەن ءسوز بار عوي. سەرىككە سەرىك قوسپاي, ولەڭىنە ورە ۇسىنسام, مۇنىم ءبىر اۋىلدىڭ كوشە­سىن­دە وكشەلەس كەلە جاتقان ورەنگە پەيىلىم-ءدۇر.

اتا پوەزيامىزدىڭ ارعى باستاۋلارىنا وي جۇگىرتسەك, جاۋىنگەر جىرلاردىڭ كوشى سىپىرادان باس­تا­لىپ, شالكيىزگە ۇلاسىپ, بۇقارعا بۇيداسىن ۇستاتىپ, ءمارت ماديگە دەيىن ۇلاسادى. الىستان جەتكەن سارىن سوتسرەاليزم تۇسىندا داقپىرت پەن داڭعىراعا ۇلاسقاندا كوكىرەگىندەگى كوك بۇلتىن شايقاپ توگىپ, شارتا جۇگىنگەن جاس تولقىننىڭ ىشىندەگى اقسۇڭ­قار بالاسىنىڭ جىرسۇڭقارى تال­ماي قاناتىن قاققانى دا ەستە. وتكەن عاسىردىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى قازاقى پۋبليتسيستيكانىڭ جايماسىندا جاڭا تۇسكەن جاس كەلىندەي «يبا» ساقتاعان كەزدە ولەڭى وتكىنشى داۋىلداي بۇرقىراعان سەرىكتىڭ جىرلارىن «وپپوزيتسيانىڭ» قاتارىنا قوسۋعا ارەكەت جاساعان ساتتەر دە بولدى. حالىق جىرلارىنىڭ قازىنالى كەرۋەنىن جالعاعان ۇلان جىرشىلىقتى «ۇزان» دەپ اتايتىنىمىز سەكىلدى, اشىق جىر مەن جابىق جىردىڭ شەكاراسىنا شەگەن سالعان اقىننىڭ قولتاڭباسىن قۇرمەتتەيتىن جۇرتتىڭ قاراسى كوپ ەكەنى سوندىقتان. سول كوپتىڭ ىشىندە ءبىر قالام بۇگىن تاڭباسىن سالدى.

دارىسكەر دياگنوزبەن قاراساق, قازاق ولەڭىنىڭ ازاماتتىق كوزقاراسى شيرىققان قازىرگى كەزەڭدە سەرىكشە جازارماندار دا مولايدى. تاقىرىپتى تار كەزەڭگە يەك ارتقان ۋاقىت تۋىنداتىپ وتىر. قاي زاماندا دا ۇشپا جانر – ليريكا الدىڭعى شەپكە شىعادى. قازىرگى جاستاردىڭ قالام ۇستاي سالا پروبلەمالىق پولەميكاعا قۇلاش ۇراتىنى وسىدان بولسا كەرەك. ولار ءبىر جاعىنان سەرىكتىڭ مايدانىن كۇشەيتسە, ەكىنشى جاعىنان, ارعى كەزەڭ­نەن بەرى اتويلاپ الدا كەلە جات­قان اقىندى دۇرمەك اراسىنا كومىپ تە كەتەدى. باجايلاپ قاراساق, جوڭكىلە شاپقان جاۋىنگەر جاستىقتىڭ قالىڭ ورتاسىندا اعالىق جاستان ابىزدىق جاسقا وتۋگە وكشە كوتەرگەن سەرىكتىڭ داۋسى ءارى بايسالدى, ءارى تەگەۋرىندى, ءارى سالماقتى, ءارى سالتاناتتى. «ءبىر توبەنىڭ توزاڭىن ءبىر توبەگە قوسىپ», تەرلىگى تەرگە بوككەن سايىن قۇلاعىن قايشىلاپ ءتورت اياعىن تەڭ تاستاپ كەلە جاتقان شالقۇيرىقتىڭ شالقۋى مەن قالقۋى نازار اۋدارارلىق.

سەرىك, ماياكوۆسكي زامانىن ەسكە الا تامسىلدەسەك, – تريبۋن اقىن. بىراق ونىڭ تريبۋندىعى جۇيەلى بيلىك­تىڭ جۇگىنە جارماسقان جاندايشاپ جىر­شىلدىق ەمەس, ازاماتتىق ايبار مەن اقىندىق بايلام. اسىرەسە, سوڭعى ون-جيىرما جىلدىڭ بەدەرىندە ونىڭ قال­مىنان تۋعان جىرلار ۋاقىت­كەر مىنەزدىڭ ءبىتىمىن انىق تانىتىپ, پوە­زيا­لىق پاراساتتىڭ بيىگىن كور­­سەتەدى. ونىڭ ادەبي ءۇردىستى باعا­لاۋداعى شام­شىلدىعى مەن شىن­شىل­دى­عى ادەبي ورتادا كوپكە كوزايىم بولىپ تۇراتىنى راس. جاستاردىڭ اقىندى قاۋمالاپ كەلىپ, ساۋمالاپ ساۋال تاس­تاۋىندا دا وسى مىنەز وزىنە شاقىرىپ تۇرادى.

قالامگەردىڭ الەۋمەتتىك جەلى­لەر­دەگى بەلسەندىلىگى مەن اشىقتىعى, قوعامدى ەلەڭدەتكەن جايلار مەن ۋاقىتتى بەبەۋلەتكەن جاعداياتتار دا ونىڭ اقىندىق ايناسىندا شارپىسىپ, قايراتكەرلىك قۋاتىن بايقاتادى. تولەگەننىڭ: «اقىن بوپ ءومىر ءسۇرۋ وڭاي دەيمىسىڭ, قاراعىم» دەپ ايتۋىن سەرىك اقىن ولەڭ ءومىربايانىندا دالەلدەپ كەلە جاتىر. اسىرەسە, ونىڭ تاريحي تانىمعا, ءدىني سەنىمگە, انتيكالىق بايلامعا بايلانىستى تۋعان ىشكى ەنەرگەتيكاسى مەن سىرتقى ديناميكاسى وقشاۋ كورىنىپ تۇراتىن جىرلارى جان الەمىندە بۋىرقانعان بوياۋلاردى جازىپ كورسەتەدى.

اقىننىڭ ادەبي-تاريحي ىزدەنىستەرى اقپا­راتتىق اعىمنان گورى ادامدىق بول­مىسقا كوبىرەك ۇمسىناتىن ولەڭ­دە­رى – پاتەتيكالىق پلاتفورماسى قىزىق تا قۇندى. «اقىنعا كەرەك اقىل كوپ, اساۋلىق كەرەك ازداعان» دەپ قادىر مىرزا ءالى جازعانداي, اقىلدى بىلىمدىلىك دەپ قابىلداساق, بۇرىنعى اعالارىمىز ايتقان: «ولەڭگە وقىعان اقىندار كەلە باستادى» دەگەن ءسوزدىڭ ءبىر كەيىپكەرى سەرىك اقسۇڭ­قار­ ۇلى دەسەك, كوپ وقىرمان قارسى بولماس دەپ ويلايمىن. ويتكەنى ول ۇنە­مى ىزدەنىستە. ونىڭ ولەڭدەرىن وقى­عاندا وسىنى انىق سەزىنىپ وتىرامىن. ەنتسيكلوپەديالىق فاكتاجدىڭ ءيىرى­مىنە ءۇڭىلۋدى ىزدەنۋدىڭ ءبىر جولى دەپ قابىلدايتىن سەرىكتىڭ پروزالىق پاي­ىمدى پوەتيكالىق شەندەستىرۋگە قۇ­مارلىعى ونىڭ شىعارماشىلىق الەۋەتىنە ءار دە بەرەدى, ءنار دە بەرەدى. ونىڭ ىزدەنىستەرى ىزاشارلىق ىرگەتاس رەتىندە پوەزيا حرامىنىڭ ۇستىنىنا ۇلاسادى. موزايكالىق مونولوگتارى ويمەن قالانادى.

ال ونىڭ ءدىني ۇستانىمىن بىلدىرەتىن جىرلارى تەولوگيالىق تالعامىنىڭ تىنىسىن تانىتىپ قانا قويماي, ونىڭ ادامي-يماني بولمىستى تانىتۋداعى جانە تانۋداعى ىزدەنىستەرىن كورسەتەدى. وسى تاقىرىپتى جازىپ كورگەن ارىپتەس رەتىندە ونىڭ وسى باعىتتاعى ىزدە­نىس­تەرىنە ءجىتى نازار اۋداردىم. قۇ­ران­نىڭ تۇلا بويى تۇتاس اقجارما جىر ەكەنىن بىزدەن بۇرىنعىلار تالاي ايتقان. ونىڭ اسا نازىك تە اسا كۇردەلى ءيىرىم ىلىمدەرىن جەتكىزۋدە بارىنشا ساقتىقپەن, دايىندىقپەن بارعان اقىن ونىڭ تىلسىم قۋاتىن جوعارى كەرنەۋلى ەنەرگەتيكالىق كۇش دەپ تۇسىنەدى دە, وسى دەڭگەيدەن ءتۇس­پەۋگە تىرىسادى. بۇل ىزدەنىسىن دە قۇپتاۋعا دايىنبىز. الدا وسى باعىتتاعى قۇشتارلىعىن جال­عاس­تىر­سا, تەولوگيالىق تاقىرىپتىڭ تۋىن­دى­گەر­لىك تابىسىنا قول سوعامىز.

ونىڭ ءدىني تاقىرىپتاعى جىرلا­رى, نەگىزىنەن, قاسيەتتى قۇراننىڭ سۇرەلەرىن وزىنشە پايىمداۋى نازار اۋدارالىق. قۇراننىڭ سۇرەلەرىن سىرەستىرە اۋدارعان مىسالدار بىزدە جەتكىلىكتى. ءتىپتى قۇراننىڭ اسا عاجايىپ ماعىناسىن قاراپايىم جۇرەككە جەتكىزۋدە بۇعان دەيىن قازاق تىلىنە اۋدارىلعان 5-6 نۇسقانىڭ قاي-قايسىسى دا ءتىلى جاڭا شىققان ءسابيدىڭ سوزدىك قورىنان تۋعانداي اسەر بەرەتىنى شىندىق. سەرىكتىڭ مازمۇنداۋىندا «ءبالاد» سۇرەسىنەن باستالىپ, «ناس» سۇرەسىمەن اياقتالار 15 جىر ادامنىڭ تانىم-تۇسىنىگىنە قاراپايىم دا اۋەندى بولمىسىمەن سىڭەدى. قۇراندى بيسسميلاحي-راحمانير-راحيم دەپ اشىپ, پەندەنىڭ ىقىلاسىن اۋداراتىن «ىقىلاس» سۇرەسىن اۋدارعان جىرىن وقىپ كورەلىك:

ۋا, مۇحاممەد!

ايت ولارعا:

اللا – دارا!

سەرىكسىز!

مۇڭ جوق وندا!

مۇقىم عالام مۇقتاج وعان ەرىكسىز!

ول تۋعان جوق!

ءھام بىرەۋدەن تۋاتۇعىن سەن ەمەس!

ادامزاتتا,

عالامزاتتا وعان ەشكىم تەڭ ەمەس! تۇسىنىكتى مە؟ ارينە, ءسوز جوق, ءتۇسى­نىك­تى, ۇعىنىقتى. ارينە, قۇ­ران­دى, ونىڭ قاسيەتتى 114 سۇرەسىن پوە­تي­كا­لىق تۇرعىدان جەتكىزۋگە ۇمتىل­عان اقىندار قازاق تاريحىندا بول­عان, ءالى دە بار, جالعاستى جاقسى تىرلىك. بۇعان اقىننىڭ ىشكى-سىرتقى دايىندىعى عانا ەمەس, ساجدەگە باس قويىپ, اللا­عا بارىنشا جاقىن بارعانداعى جان مەن ءتاننىڭ ءوزارا ۇيلەسىمى مەن ساناداعى ساۋلەنىڭ پەيىل پريزماسىندا شاعىلىسۋى دا اسا قاجەت. وسى تۇر­عىدان كەلگەندە, بۇل تاقىرىپقا قى­زى­عا قالام ۇمسىنىپ كورگەن ارىپتەس رەتىندە سەرىكتىڭ رۋحاني تابىسىنا قوشەمەت بىلدىرەمىن.

اقىننىڭ «ۇزان» اتتى جاڭا جىر جيناعى قازىرگى قازاق جىرىنىڭ وركەشتى تۋىندىسى دەپ باعالانۋعا ابدەن لايىقتى. بۇل جيناقتاعى اۋدار­ما نەمەسە مازمۇنداۋ يىرىمىندەگى ولەڭدەردى اقىننىڭ ءتول تۋىندىسىنداي قابىلداۋعا تولىق بولادى. ورىس اقىندارىنىڭ جىرلارىن اۋدارۋداعى ونىڭ ءستيلى ويدى ەركىن سامعاتۋدان انىق بايقالسا, وزگە ءتىلدىڭ وزەگىندەگى وبرازدى جەتكىزۋدەگى قازاقى قۇلاش بايتاق دالانىڭ ەركىن سامالىنداي بولىپ جانىڭدى جەلپيدى. ال «قابىرىڭە قويام بەس شوق قارا گۇل» دەپ اتالاتىن جىر دەستەسى ءوزىنىڭ تۇتاستىق تۇعىرىمەن, ايتار ويىمەن, استىن سىزىپ كورسەتەر سىلتەمەسىمەن وقىرمان نازارىن ەرەكشە باۋرايدى دەپ ويلايمىن. قازاق پوەزياسىنىڭ بەس ءداۋىرىن قامتىعان, ناقتىراق ايتقاندا, قامتۋعا تىرىسقان, دەستە عىلىمي پايىمنان گورى تاريحي سانانى تۇگەندەۋدەگى جانكەشتى جورىق دەپ قابىلدانۋعا لايىقتى.

دايەكتەي ايتساق, شاكارىمگە ارنا­ۋىندا: «ازا تۇنعان الابىم, تۇمان­دا­نىپ ساناسى, قاسقىرى ءولىپ دالانىڭ, قالدى – ءيتتىڭ بالاسى» دەپ جان قىجى­لىن, قوعام عۇمىرىن بىلدىرسە, ماعجانعا باعىشتاعان ولەڭىندە: «قوش! ءومىرىم – ءوڭىم ەمەس, ءتۇس, مۇلدە! رومانوۆتان كەتىپ, تيگەن كۇش كىمگە؟ ءبىرجان سالعا قامشى الا جۇگىرگەن, قىزىل مۋندير – پوشتابايدىڭ ۇستىندە» دەپ اياقتالار رۋحشىل رەزيۋمە زۇلمات ءداۋىردىڭ قاندى تاڭباسىن قايىرا ەسكە سالىپ, ابايشىل استار كورسەتەدى. جاسىن جىردىڭ سۇڭقارى جۇبان اقىنعا ارناعان ولەڭىندەگى: «تىرشىلىك نە؟ و, تىرشىلىك – ءتۇس, بىزگە, قاۋىشپاسپىز قايتا بارىپ قىس, كۇزگە, مىيىعىنان ك ۇلىپ كىمدەر ءجۇر ەكەن, ءبىر قازاقتى ءبولىپ تاستاپ ءۇش جۇزگە» دەگەن جولداردى وسى جىردىڭ ارقاۋى دەسەك بولار. وسى ولەڭدەگى ءورىستى پىكىردى اسىرەسە, اقىندار ەستە ۇستاسا ەكەن دەپ ارماندايمىن.

جەتپىسىنشى جىلداردىڭ باسىندا, الماتىدا, قازىرگى ابىلاي حان داڭعىلى مەن بوگەنباي كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنداعى قاق ورتاسىندا ۇستىندە ەتەگى بەلبەۋىنەن شىعىپ كەتكەن كوك كويلەگى بار, اقشىل شالبارلى ءبىر كىسى قولىن سەرمەپ, ساڭقىلداپ سويلەپ تۇردى. تىڭداي قالدىق. «اتاڭا نالەت, الماتى تاكسيلەرى, قازاقتىڭ ۇلى اقىنىنا بىردە-بىرەۋى توقتامايدى» دەپ بوقتاپ تۇر ەكەن. قىزۋ ەكەنى بايقالىپ تۇر. ماشينالار قاشا بۇرىلىپ كەتىپ جاتىر. «كىم؟» دەپ سۇراپ جاتىرمىز جاپىرلاپ ىلعي ستۋدەنتتەر. ءبىر جىگىت اعاسى: «بۇل اتاقتى اقىن تولەۋجان ىسمايىلوۆ» دەپ جانىمىزدان وتە بەردى. «كوزىمنەن جاڭبىر جاۋعانىن, كوردىڭ بە, تۋعان تاۋلارىم, باۋىرىڭا جەتىپ, لاۋلادىم, قىزارىپ كۇندەي باتقالى, وزىڭە كەلىپ جاتقالى» دەپ جاڭعىرتىپ جىر وقىعان تولەۋجان اقىننىڭ بولمىسىن تانىتۋداعى سەرىكتىڭ جىرى وسى ءبىر ءساتتى كوز الدىما قايىرا الىپ كەلدى. قيلى تاعدىردىڭ قىسپاعىندا قالىپ, قازاعا ۇشىراعان اقىننىڭ لاۋلاعان جىر-كەرۋەنى قازاق ولەڭىنىڭ كوشىندە ءالى جەلىپ كەلەدى. سەرىك وسى ويدى جىر تىلىنە قاپىسىز تۇسىرگەن ەكەن. قازاق پوەزياسىنىڭ بەس ءداۋىرى دەپ اتاعان دەستەنىڭ سوڭىنداعى كەڭشىلىك مىرزابەكوۆ تۋرالى جىرىن وقىعاندا كەڭكەڭنىڭ: «قاراعىم, ءبىزدىڭ باستا دا, قارلىعاش داۋرەن كوپ تۇرماس, قاناتسىز قالساق ماسقارا, قاناتى بارلار جاقتىرماس» دەگەن عاجايىپ جىرى جادىما سان رەت ورالىپ, سەرىكتىڭ ادەبي ديسسەرتاتسياسىنا ارىپتەس تىلەكشى بولىپ شىعا كەلدىم.

بۇل ماقالادا, ءبىر ماقالادا, سەرىكتىڭ جىر الەمىن تۇتاس ايتىپ, تولعاپ شىعۋ قيىن بولار. وزىنە ءسوز بەرەيىن:

ءومىر سۇرەم ولەڭسىز-اق,

وزگە كاسىپ باستاپ ءبىر.

امەريكا – گومەرسىز-اق,

ابايسىز-اق اسقاق تۇر...

 

ءومىر ءسۇرىپ ولەڭسىز-اق,

بولام, مەيلى, باسپاق ءبىر.

قازاق جىرى نوبەلسىز-اق,

اقسۇڭقارسىز دا اسقاق تۇر؟ وسى سوزگە سەنۋگە بولا ما, قادىرلى ولەڭسۇيەر قاۋىم. سىزدەردى بىلمەيمىن, مەن سەنبەيمىن. ءبىز بىلەتىن سەرىك اقسۇڭقار ۇلى بولسا, ول ولەڭسىز ءومىر سۇرە المايدى. ۇلىق جىردىڭ ۇزانى, استارلى ويدىڭ الشاڭى, تەگەۋرىندى جىردىڭ تۋماسى شامىرقانعان ءبىر ساتىندە وسىلاي جازعان بولار. مەن بىلسەم, ول قازىر قاناتىن قومداپ, قالامىن جۇرەك سياسىنا مالىپ, قارقارالىنىڭ قالىڭ قاراعايىنا قاراي ماڭدايىن بەرىپ, جازۋ ۇستەلىندە وتىر. ەندى نە جازار ەكەن؟ وقۋعا ق ۇلىقتىمىز.

 

وتەگەن ورالباي ۇلى,

مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى

سوڭعى جاڭالىقتار