اۋدان اكىمى ب.تورعاەۆقا ەكولوگيالىق مەنەدجمەنتتى جاقسارتۋ, اپاتتى اعاشتاردى جويىپ, جاسىل جەلەكتەردى قورعاۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋ جۇمىستارىن تاپسىردى. اۋلالاردى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ, گازبەن قامتۋدى دامىتۋ, وبەكتىلەردى, سونىڭ ىشىندە ەڭ الدىمەن مەكتەپتەر مەن بالا باقشالداردى سەيسميكالىق كۇشەيتۋ قاجەتتىلىگىمەن قاتار توزعان جەلىلەردى جوندەپ, جەكە ۇيلەردى ورتالىقتاندىرىلعان كارىز جۇيەسىنە قوسۋ بويىنشا كەشەندى جۇمىستار قولعا الىنۋى ءتيىس.
وسى جۇمىس ساپارى بارىسىندا باقىتجان ساعىنتاەۆ «الماتى تازالىقتىڭ» جۇمىسىمەن جانە جاڭا وندىرىستىك بازانىڭ قۇرىلىسىمەن تانىستى. قالانى بارىنشا تازا ۇستاۋ, قوقىستى دەر كەزىندە جيناۋ, ارىقتار مەن جاۋىن كارىزدەرىن تازارتۋ جانە الداعى قىسقى ماۋسىمعا دايىنداۋ جاۋاكەرشىلىگىنە جاۋاپتى مەكەمەنى جاڭارتۋدا جىلى گاراجدار, تۇز ەرىتكىش توراپتار, قۇم-تۇز قويماسى جانە كولىك جۋاتىن ورىندار بولادى.
بۇدان وزگە, الماتى اكىمى وتپەلى جولداردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن جولدارداعى جكو وقيعالارى ماسەلەلەرىن قارادى. اكىم رەتتەلمەگەن وتپەلى جولداردى اباتتاندىرۋدى جانە ولاردى جارىقتاندىرۋدى مىندەتتەدى.
قالا باسشىسى «قالا ادامدار ءۇشىن» كونتسەپتسياسى اياسىندا جىبەك جولى كوشەسىن مودەرنيزاتسيالاۋعا قاتىستى ءجۇرىپ جاتقان قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ دا قارقىنىن تەكسەردى. باعدارشاممەن رەتتەۋدىڭ, ۆيدەوباقىلاۋ جۇيەسىن دامىتۋدىڭ تيىمدىلىگى ءسوز بولدى. ب.ساعىنتاەۆ جولداردا ءولىم مەن جاراقات الۋدى ازايتۋ جونىندەگى «Vision Zero Almaty» باعدارلاماسى اياسىندا جول ينفراقۇرىلىمىن رەكونسترۋكتسيالاۋدى تەكسەردى. باعدارلاما جول قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جانە جول-كولىك وقيعاسى كەزىندە ءولىم-ءجىتىمدى ازايتۋدىڭ وڭ شارالارىن ۇسىنادى. جوسپاردا جولعا, كوشەگە, جول بەلگىلەرىنە جول قوزعالىسىنا قاتىسۋشىلاردى بەيىمدەۋ مەن قوعامدىق كولىك قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتۋ باستى نازارعا الىنعان. قالانى دامىتۋ بارىسىندا جاياۋ جۇرگىنشىلەر مەن جۇرگىزۋشىلەردىڭ ورتاق مۇددەسىن قالىپتاستىرۋ وتە ماڭىزدى.
قالا باسشىسى سونىمەن قاتار 1985 جىلى ىرگەسى قالانعان تولە بي كوشەسى بويىنداعى جىلۋ ماگيسترالىن مودەرنيزاتسيالاۋدىڭ بارىسىن تەسكەرىپ, «الماتىسپەتستەحپاركينگتىڭ» جۇمىسىمەن تانىستى. جوبادا الەمنىڭ ءىرى قالالارىنىڭ تاجىريبەلەرى نەگىزىندە اۆتوكولىك تۇراقتارىن رەتكە كەلتىرۋ ءۇشىن اقىلى تۇراقتار جەلىسىن قالىپتاستىرۋ, قالا اۋماعىن ءتيىمدى پايدالانۋ جانە تۇرعىندار ءۇشىن جايلى ورتا جاساۋ قاراستىرىلعان. قازىرگى كەزدە قالادا 5909 تۇراق ورىندارى بار, ولاردىڭ 186 – مۇگەدەك جانداردىكى. تۇراقتار كەڭىستىگى قۇرامىنا تۇراقتار, قوزعالىستاردى ۇيىمداستىرۋ, قوعامدىق كولىك پەن اۆتوموبيلدەردى ەۆاكۋاتسيالاۋ قىزمەتى ەنگەن ورتالىقتاندىرىلعان بىرىڭعاي جۇيە ارقىلى باسقارىلادى.
كولىك جانە جول ينفراقۇرىلىم ماسەلەسىنە دە نازاردان تىس قالدىرماعان قالا باسشىسى شەت اۋداندارىنداعى جولاۋشى تاسىمالىنا كوڭىل ءبولدى. قالا قارقىندى دامۋى ءۇشىن جاستاردىڭ بەلسەندىگى قاجەت دەپ اتاپ وتكەن قالا اكىمى جاستاردى بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە شاقىردى.
الماتى