قاتتى شۋدان شوشىنىپ قالعان بالدىرعاندار وبلىس-قالا اكىمدىكتەرىنىڭ ەسەبىنەن ساۋىقتىرۋ لاگەرلەرىنە جىبەرىلدى. سولاردىڭ ءبىر لەگى وتىرار اۋدانى اكىمدىگى تاراپىنان تۇلكىباس اۋدانى, كەلتە ماشات اۋىلىنداعى «وتىرار» جازعى ساۋىقتىرۋ لاگەرىندە دەمالۋدا. ارىستىقتار ۇيلەرىنە جايعاسىپ بولعانشا بالالارى جازعى دەمالىستى قامسىز وتكىزبەك. وسىلايشا ارىس وزەنى جاعاسىنداعى شاعىن شاھارعا قايتا تىنىشتىق ورناي باستادى.
ارىس تۇرعىندارىنىڭ كەز كەلگەنىمەن تىلدەسە قالساڭىز, قورقىنىش ۋىن سەپكەن ارسەنالدى ادام اياعى باسپايتىن الىسقا اپارىپ تاستاسا دەگەندى ايتادى. ارينە, بۇل ءتۇيتكىلدى ماسەلەنى پرەزيدەنت تاپسىرماسىنان سوڭ قورعانىس مينيسترلىگى مىقتاپ قولعا الدى.
كۇنى كەشە ارىستاعى ساپارىمىزدا 45 گرادۋس ىستىقتا وق-دارىدەن قالانى تازارتىپ جۇرگەن ساپەرلەرمەن تىلدەسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.
– ارىسقا كەلگەنىمىزگە اپتادان استى. وتارداعى اسكەري بازادان شۇعىل وسىندا الدىردى. ۇيدەگىلەرمەن تىلدەسىپ تە ۇلگەرە المادىق. قاتتى ىستىق سالدارىنان قايناپ كەتكەن سۋمەن ءشول باسۋعا تۋرا كەلىپ ءجۇر. ازىرگە «سوقپا» جەپ ءجۇرمىز, – دەدى كۇنگە توتىققان جاس سارباز.
– سناريادتار تازالانىپ بولدى ما؟
– ارينە, تازالانىپ بولدى. ساپەرلەر ومىردە ءبىر-اق رەت قاتەلەسەدى. سوندىقتان جارىلماي, تۇتانباي قالعان جارىلعىشتاردى كۇن-ءتۇن دەمەي اسا سەرگەكتىكپەن كەزەكتەسىپ زالالسىزداندىردىق. ەل ىشىندە «ارىستىڭ استى تولعان ارسەنال. ءىرى تيپتەگى سناريادتار بار» دەگەن الىپقاشپا اڭگىمە كوپ. مەنىڭ ايتارىم, مەملەكەت وسىنشاما تۇرعىننىڭ ومىرىمەن ويناي قويماس. قالاعا حالىقتى قايتا كىرگىزدى, بارلىعىن قالپىنا كەلتىرىپ جاتىر, – دەدى ول.
كۇنى كەشە اسكەريلەر تۇرعىن ءۇيدىڭ اۋلاسىنداعى ون مەتر تەرەڭدىككە ەنىپ كەتكەن 2 قۇلاش سناريادتى قازىپ الىپ شىققان. ەندىگى ماقساتتارى وسىلاردى قايتا جارىلمايتىنداي ەتۋ بولماق.
وتكەندەگىدەي ەمەس, قالا ىشىندە ءومىر قايناي تۇسكەن. ومىرگە, تۋعان ولكەگە دەگەن سەزىم ولاردى وسىندا قايتا الىپ كەلدى. بولاشاقتارىن وسى قالامەن بايلانىستىراتىن جۇرت تاڭ بوزىنان قارا كەشكە دەيىن تىربانۋدا. وعان اعايىن دەگەندە ءىشىپ وتىرعان اسىن بەرۋگە شاق وتانداستاردىڭ كومەگى قوسىلدى. وسى قارقىنمەن جۇمىس جالعاسا بەرسە, ارىس الدا ارلەنە تۇسەرى انىق.
ارىسقا اعىلعان كومەكتى كورگەن سايىن وبلىس پەن قالالار ىزگىلىك جاساۋدان جارىسىپ جاتقانداي سەزىمگە بولەنەسىڭ. جاپا شەككەن اعايىننىڭ ورتاسىندا بولعىسى كەلگەن ەرىكتىلەردىڭ قاتارى دا كۇن وتكەن سايىن ارتىپ كەلەدى. ولار الىس-جاقىننان كەلگەن تۇرمىستىق تۇتىنۋ مەن ازىق-ت ۇلىك, قۇرىلىس زاتتارىن رەت-رەتىمەن ارىستىقتارعا ۇلەستىرىپ جاتىر. ءتىپتى ءجۇيكەسى سىر بەرگەن كەيبىر اعايىننان ۇرىس ەستىپ قالسا دا, رەنجىمەي كۇلە جاۋاپ بەرەدى. سەبەبى قيىن كۇندە قانداسىنا كومەك قولىن سوزۋدى مىندەتىم دەپ سانايدى كوبىسى
بۇل – قارا ورمان حالىقتىڭ ارىستىقتارعا جاساعان جاقسىلىعى. ال ۇكىمەت تاراپىنان اۋقىمدى جوبالار قولعا الىنىپ, تۇرعىنداردىڭ ءار تاڭى جاقسى جاڭالىقتارمەن جالعاسىپ جاتىر.
كەشە عانا ارىس قالاسىندا وبلىس اكىمىنىڭ تاپسىرماسىمەن كاسىپكەرلەرگە ارنالعان «قامقور» باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى. 5 ملن تەڭگەگە دەيىن بەرىلەتىن 1 پايىزدىق جەڭىلدەتىلگەن كەپىلسىز نەسيەنىڭ ۋاقىتى – 4 جىلدى قۇراماق.
ارىستاعى كاسىپكەرلەردىڭ ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسىنان 25 قىزمەتكەر كەلىپ, 17 سەكتورعا ءبولىنىپ قىزمەت اتقارۋدا. ولار 10 كۇن بويى توتەنشە جاعداي سالدارىنان زارداپ شەككەن كاسىپكەرلىك نىساندارىن باعالاپ, ءتيىستى سوماسىن ەسەپتەپ شىعادى.
جالپى, ارىس قالاسىندا 346 كاسىپكەرلىك نىسان تىركەلگەن, سونىڭ ىشىندە جارىلىس كەزىندە 258 نىسانعا زاقىم كەلگەن. 253 نىسانعا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلسە, 5 نىسان تولىقتاي قايتا سالىناتىن بولادى. وعان بيۋدجەت ەسەبىنەن ءتيىستى قاراجات بولىنۋدە.
وزدەرىنە قاجەتتى كەڭەس العان 2 كاسىپكەرگە 10 ملن تەڭگە نەسيە بەرىلەتىن بولدى. سونداي-اق كاسىبىن دوڭگەلەتىپ وتىرعاندار 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن سالىقتان بوساتىلماق. جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 200 ملن تەڭگە قارجى ءبولىنىپ وتىر. «دامۋ» قورىنان قوسىمشا 300 ملن تەڭگە قاراستىرىلادى.
بۇگىنگى تاڭدا قويماعا 510 توننا تۇرمىستىق زاتتار, ازىق-ت ۇلىك, كيىم-كەشەك وزگە دە زاتتار جينالسا, سونىڭ 400-دەن استامى گۋمانيتارلىق كومەك رەتىندە حالىققا تاراتىلدى.بۇدان بولەك «تۇركىستان» الەۋمەتتىك دامۋ كورپوراتيۆتىك قورىنا ارىس حالقىنا ارناپ 1 ملرد 200 مىڭ تەڭگەدەن استام قارجى جينالدى. سونداي-اق گۋمانيتارلىق كومەك قويمالارىنا ونلاين ۆەب-كامەرالار ورناتىلدى. قويمادان تىكەلەي كورسەتىلىمدى www.barlau.kz/company/tx/ سايتىنان كورۋگە بولادى.
وبلىستىق توتەنشە جاعداي دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى نۇرعالي ءجۇنىسوۆ قازىرگى تاڭدا ارىستاعى احۋالدىڭ تۇراقتالعانىن ايتتى. قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ وكىلى, پولكوۆنيك ەرميان بياتوۆ:
– قالادا سناريادتان تازارتۋ جۇمىستارى ويداعىداي ءجۇرىپ جاتىر. ارنايى ءۇش توپ ۇيلەردى ارالاپ, قالا تۇرعىندارىنان وق-دارىلەر بولشەكتەرىنىڭ تابىلۋى جونىندە ساۋالناما جۇرگىزدى. ازىرگە 142 ءۇيدىڭ تۇرعىندارىنا وق-ءدارى تاپقان جاعدايدا نە ىستەۋ كەرەكتىگى تۋرالى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى, – دەدى.سونداي-اق جالعان مالىمەت جاريالاعان ءۇش ازامات جاۋاپقا تارتىلعان. بۇل جايىندا ايتقان تۇركىستان وبلىسى پوليتسيا دەپارتامەنتى اكىمشىلىك پوليتسيا باسقارماسىنىڭ باسشىسى الماسحان تاستامبەكوۆ حالىقتان وتىرىك اقپارات تاراتپاۋدى, ەلدى دۇرلىكتىرمەۋدى ءوتىندى.
ارىس قالاسىنداعى توتەنشە جاعدايدىڭ سالدارىن جويۋ باعىتىندا اتقارىلعان جۇمىستار جانە الداعى جوسپارلار جونىندە كەڭەيتىلگەن بريفينگتە وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى جولدىمۇرات امانباەۆ ەكى اپتا كولەمىندە ارىس قالاسىنىڭ ءاربىر تۇرعىنىنا 100 مىڭ تەڭگە بەرىلە باستايتىنىن مالىمدەدى.
– وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, ارىس قالاسىنا پرەمەر-مينيستر اسقار مامين باستاعان دەلەگاتسيا كەلىپ كەتتى. ارنايى ءماجىلىس وتكىزدى. وسى جيىندا 44781 تۇرعىنعا 100 مىڭ تەڭگەدەن بەرۋ جونىندە شەشىم قابىلداندى. كىشكەنتاي سابيدەن باستاپ زەينەتكەرلەرگە دەيىن اتالعان اقشا بەرىلەدى. بۇل ماقساتتى ورىنداۋ ءۇشىن 4 ميلليارد 478 ملن 100 مىڭ تەڭگە قاجەت. ونىڭ 1 ميللياردى وبلىستىق بيۋدجەتتەن بولىنەدى. ول ارنايى سەسسيادا قارالادى. 2 ميللياردى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن, قالعان قاراجات «تۇركىستان» كورپوراتيۆتىك قورىنا تۇسكەن اقشادان جۇمسالادى. وبلىس اكىمى ومىرزاق شوكەەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن قورعا تۇسكەن قارجى تۇگەلدەي ارىس تۇرعىندارىنا جۇمسالادى. قالاداعى ارنايى مالىمەتتەر بازاسى ارقىلى 44781 ادامدى انىقتاپ, قاراجاتىن اۋدارامىز. بۇل جۇمىستاردى 2 اپتادا اياقتاپ ۇلگەرەمىز دەپ ويلايمىن. ەشقانداي قۇجات جيناۋدىڭ, اكىمدىككە كەلىپ شۋ شىعارۋدىڭ, ءابىگەرگە ءتۇسۋدىڭ قاجەتى جوق. ءاربىر تۇرعىن انىقتالىپ, ءتيىستى قاراجاتتى الادى. ال بالالارىنىڭ اقشاسى كەلىسىم بويىنشا اكەسىنىڭ نەمەسە اناسىنىڭ ەسەپشوتىنا اۋدارىلاتىن بولادى, – دەدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ج.امانباەۆ.
تۇركىستان وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى تۇرار قۇدايبەرگەنوۆ زەينەتاقى, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك جانە وزگە دە ءتيىستى تولەمدەر تارتىپكە ساي ۋاقتىلى بەرىلىپ جاتقانىن مالىمدەدى.
– قارجىعا قاتىستى ەش ماسەلە جوق. زەينەتكەرلەرىمىز, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الاتىن تۇرعىندارىمىزدىڭ ادەتتەگىدەي «قازپوشتا» جانە ءتيىستى بانك ارقىلى اقشالارىن الۋىنا بولادى. سونداي-اق ەكى مىڭداي زەينەتكەرىمىزدى ارداگەرلەر ءۇيلەرىنە, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى 140-تاي تۇرعىندى وڭالتۋ ورتالىعىنا جىبەرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى.