پرەزيدەنتتىڭ «يگىلىك بارشاعا! ساباقتاستىق. ادىلدىك. ورلەۋ» سايلاۋالدى باعدارلاماسىن جانە «بىرگە» جالپىۇلتتىق اكتسياسى بارىسىندا ازاماتتاردان الىنعان ۇسىنىستاردى ورىنداۋ شارالارى تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى - قارجى ءمينيسترى ءا. سمايىلوۆ پەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ج. قاسىمبەك باياندادى.
ءتيىمدى مەملەكەتتىك باسقارۋ
ءا. سمايىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءىس-قيمىل جوسپارىندا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋعا جانە بيۋدجەت قاراجاتىن پايدالانۋعا جاۋاپكەرشىلىگى مەن ەسەپ بەرۋشىلىگىن ارتتىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋدى جەتىلدىرۋگە, سونداي-اق ءتيىمسىز يميدجدىك شىعىستاردى بولدىرماۋعا باعىتتالعان شارالار كەشەنى ازىرلەنەتىن بولادى.
تابىستى كاسىپكەرلىك
سونىمەن قاتار, كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جانە قولداۋ بويىنشا, اتاپ ايتقاندا, كاسىپكەرلىك باستامانى دامىتۋدى ىنتالاندىرۋ جانە بيزنەس-احۋالدى جاقسارتۋعا قاتىستى شارالار قابىلدانادى.
بيزنەسكە قولداۋ كورسەتەتىن شارالارىنىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ ماقساتىندا اعىمداعى جىلى مەملەكەتتىك باعدارلامالار بويىنشا تالداۋ جۇرگىزىلەدى. ناتيجەلەرى بويىنشا كاسىپكەرلەردىڭ قارسى مىندەتتەمەلەرى ەسكەرىلگەن جاڭا تاسىلدەر ازىرلەنەتىن بولادى.
بيىلعى جىلى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى - 2025» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ازىرلەنەدى, ونىڭ شەڭبەرىندە بيزنەستى جاڭا فورماتتا قولداۋ جالعاساتىن بولادى.
زاڭناماعا جاڭا نورمالاردىڭ كۇشىنە ەنۋىنىڭ «وتپەلى كەزەڭى» جانە «ادالدىق پرەزۋمپتسياسى» قاعيداتتارى ەنگىزىلەتىن بولادى.
نەگىزگى تاۋار نارىقتارىنداعى جاعدايعا تالداۋ جۇرگىزىلىپ, باسەكەلەستىك ءۇشىن كەدەرگىلەردى جويۋ جانە مونوپوليالىق جاعدايدى تەرىس پايدالانۋعا جول بەرمەۋ ءۇشىن كەدەرگىلەردى جويۋ جول كارتاسى ازىرلەنەدى.
سونىمەن قاتار ءا. سمايىلوۆ ەىدۇ ەلدەرىنىڭ ۇزدىك تاجىريبەلەرىن قولدانا وتىرىپ «وڭالتۋ جانە بانكروتتىق تۋرالى» زاڭدى جاڭا رەداكتسيادا قابىلداۋ ماسەلەسى تۋرالى ايتىپ بەردى.
«سالىق تۇرلەرىن وڭتايلاندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ جانە سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدى تسيفرلاندىرۋدى قاجەت. سالىق كرەديتتەرىن بەرۋ تەتىگى ەنگىزىلەتىن بولادى. مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ ساتىپ الۋى بويىنشا زاڭنامانى جانە قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسىن جەتىلدىرۋ جونىندە شارالار قابىلداناتىن بولادى», — دەدى ءا. سمايىلوۆ.
ءتيىمدى قارجى جۇيەسى
ءىس-قيمىل جوسپارى اياسىندا ۇلتتىق قوردان بەرىلەتىن ترانسفەرتتەردى پايدالانۋدى شەكتەۋ جانە بيۋدجەتتىڭ شيكىزات سەكتورىنا تاۋەلدىلىگى ماسەلەسى پىسىقتالاتىن بولادى, قور نارىعىن دامىتۋ جانە ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ ءىرو-سىن وتكىزۋ جونىندەگى جۇمىس جالعاسادى.
الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسى
سونىمەن قوسا, الەۋمەتتىك كومەكتىڭ اشىقتىعى مەن اتاۋلىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە, الەۋمەتتىك قولداۋدىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىنىڭ بىرىڭعاي ستاندارتتارىن بەلگىلەۋگە باسا نازار اۋدارىلاتىن بولادى. ۇزاق مەرزىمدى اكتۋارلىق مودەلدەردى قۇرۋ نەگىزىندە زەينەتاقى جۇيەسى ودان ءارى جاڭعىرتىلادى. مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ جاڭا فورماتتارىن, كادرلار تاپشىلىعى قىسقارتۋدى, مەديتسينالىق كومەك الۋ مۇمكىندىكتەرى كەڭەيتۋدى قاراستىراتىن دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ازىرلەنەدى.
جالپىعا بىردەي زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارى
ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا دا وڭ وزگەرىستەر كۇتىلىپ وتىر. بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى ساپالى بىلىممەن تولىق قامتۋعا, ورتا ءبىلىمدى جاڭارتىلعان مازمۇنعا كوشىرۋدى اياقتاۋعا, 12 جىلدىق ءبىلىم بەرۋگە كەزەڭ-كەزەڭمەن كوشۋگە, ۇشتىلدىلىكتى ەنگىزۋگە, عىلىمنىڭ ەل دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ازىرلەنەدى. مۇعالىمدەردىڭ مارتەبەسىن قولداۋ ءۇشىن «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ جوباسى ازىرلەندى, ول ۇستازداردىڭ بەدەلىن ارتتىرۋعا, كاسىبي وسۋىنە, ءتان ەمەس فۋنكتسيالاردان بوساتۋعا باعىتتالعان.
جالپى, ءبىلىم بەرۋگە جانە دەنساۋلىق ساقتاۋعا ارنالعان شىعىستار ءار سالادا 2025 جىلعا قاراي جالپى ىشكى ءونىمنىڭ 5%-ىنا دەيىن جەتكىزىلەتىن بولادى.
جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاڭا جۇمىس ورىندارى
«ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋ تەتىكتەرى جەتىلدىرىلەدى, جۇمىس بەرۋشىلەردى ءوز قىزمەتكەرلەرىنىڭ جاڭا ءبىلىم الۋىنا ىنتالاندىرۋ, الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ بويىنشا شارالار قابىلدانادى. اشىلاتىن جۇمىس ورىندارىن, جاڭا كاسىپتەر مەن قۇزىرەتتەردىڭ اتلاسىن ەسەپكە الۋدىڭ بىرىڭعاي بازاسىن قالىپتاستىرا وتىرىپ, جۇمىسپەن قامتۋ مونيتورينگىنىڭ كەشەندى جۇيەسىن ازىرلەۋ كوزدەلىپ وتىر.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ج. قاسىمبەك ءوز كەزەگىندە ءىس-شارالار جوسپارىنىڭ «ورلەۋ» بولىمىندە ەكونوميكانى, ينفراقۇرىلىمدى, قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇيدى, قورشاعان ورتانى ديناميكالىق دامىتۋعا جانە زاماناۋي اۋىلدى قۇرۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار قاراستىرىلعانىن ايتتى.
قارقىندى ەكونوميكا – بارشاعا ارنالعان ءال-اۋقات نەگىزى
جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 2020–2025 جىلدارعا ارنالعان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى قابىلدانادى, ول وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ودان ءارى جاقسارتۋعا باعىتتالاتىن بولادى.
«باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ ەڭبەك ونىمدىلىگىن 1,7 ەسەگە, شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورت كولەمىنىڭ 2,3 ەسەگە, نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ ءوسۋى 2,3 ەسە, جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ سانىن 1,6 ەسەگە ۇلعايتۋعا اكەلەدى», — دەدى ج. قاسىمبەك.
جەرگىلىكتى قامتۋدىڭ وسۋىنە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. ۇكپ-مەن بىرلەسىپ ازىرلەنگەن شارالار 1000-نان استام وتاندىق كاسىپورىنداردى قايتا جۇكتەۋگە, وندىرىلەتىن تاۋارلاردىڭ قازاقستاندىق قۇرامىن 60%-عا دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, سونداي-اق «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» سالالارىنىڭ دامۋىن ىنتالاندىرادى.
ءىس-شارالار جوسپارىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار مەن جۇيە قۇرۋشى كاسىپورىنداردى, ساتىپ الۋدا جەرگىلىكتى قامتۋدى ارتتىرۋ ءۇشىن جەكە شارالار كەشەنى ازىرلەنۋدە.
1 قاراشاعا دەيىن اگروونەركاسىپتىك كەشەندى سۋبسيديالاۋدىڭ تيىمدىلىگى مەن اشىقتىعىن ارتتىرۋ, جەر رەسۋرستارىن جانە جايىلىمداردى ءتيىمدى پايدالانۋ, جاڭا سۋارمالى اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلاماعا وزگەرتۋلەر ەنگىزىلەتىن بولادى. ناتيجەسىندە, 2021 جىلى ەڭبەك ونىمدىلىگى 2017 جىلعا قاراعاندا 2,2 ەسەگە, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمىنىڭ كولەمى 1,7 ەسەگە, اۋىل شارۋاشىلىعىندا نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ كولەمى 3 ەسەگە ارتادى. «اوك ماسەلەلەرى بويىنشا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدا بارلىق قاجەتتى زاڭنامالىق وزگەرىستەر قاراستىرىلادى.
ءبىرىنشى ساناتتى ينفراقۇرىلىم
سونىمەن قاتار, ج. قاسىمبەك وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ۇكىمەت 2020–2025 جىلدارعا ارنالعان ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن قابىلدايتىنىن ايتتى. ورتالىق–شىعىس, ورتالىق–وڭتۇستىك, ورتالىق–سولتۇستىك جانە ورتالىق–باتىس دالىزدەرىندە ەلدىڭ ءبىرتۇتاس كولىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ اياقتالادى.
مەملەكەتتىك باعدارلاما شەڭبەرىندە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 7 مىڭ شاقىرىم جولدى قايتا جوندەۋ جانە 11 مىڭ شاقىرىمعا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بارلىق جۇمىستاردىڭ تۇرلەرى (جوندەۋ, قۇرىلىس جانە قايتا جاڭارتۋ) 30 مىڭ شاقىرىم جەرگىلىكتى جولداردا جۇرگىزىلەدى. 2025 جىلعا دەيىن جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق جاعدايدا رەسپۋبليكالىق جولداردىڭ ۇلەسى 100% -عا دەيىن, جەرگىلىكتى ماڭىزى بارى 95%-عا دەيىن ارتادى.
بۇدان وزگە, ەلىمىزدى گازداندىرۋ شەڭبەرىندە ۇكىمەت «سارىارقا» گاز قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسىن ۋاقىتىندا اياقتاۋدى قامتاماسىز ەتەدى. گاز قۇبىرىنىڭ ىسكە قوسىلۋى نۇر-سۇلتان, قاراعاندى, تەمىرتاۋ جانە جەزقازعان قالالارىن جانە 171 ەلدى مەكەندى تابيعي گازبەن قامتاماسىز ەتەدى. سونداي-اق, ولاردىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىن جاقسارتادى.
قولجەتىمدى باسپانا, تازا ەكولوگيا
تۇرعىن ءۇي قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە تۇرعىن ءۇي ساياساتىن اشىقتىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا اعىمداعى جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنە دەيىن بارلىق قولدانىستاعى تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارى بىرىڭعاي تۇرعىن ءۇي ساياساتىن بىرىكتىرەدى. جىل سوڭىنا دەيىن ۇكىمەت 2025 جىلعا دەيىنگى «نۇرلى جەر» تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىن ماقۇلدايدى.
كوپبالالى وتباسىلاردىڭ تۇرعىن ءۇي ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا 2025 جىلعا دەيىن 40 مىڭ جالدامالى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى قاراستىرىلعان. بۇگىندە مامىر ايىنان باستاپ ينۆەستيتسيالار جانە دەمەۋشىلەردى تارتۋ ارقىلى 1480 كوپ بالالى وتباسى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلدى. جالپى, جىل سوڭىنا دەيىن 7 مىڭنان استام وتباسى قامتاماسىز ەتىلەدى.
جۇمىس ىستەيتىن جاستاردىڭ تۇرعىن ءۇي ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن 3 جىلدا 3 مىڭ پاتەر سالىنادى.
سونىڭ ناتيجەسىندە 650 مىڭ وتباسى نەمەسە 2 ميلليوننان استام ازامات جاڭا تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. وسى ماقساتتا باعدارلاما شەڭبەرىندە جىل سايىن جىلىنا كەمىندە 12-13 ملن شارشى مەتر ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
بۇگىندە ەكولوگيالىق كودەكس ازىرلەنۋدە, وعان سايكەس ونەركاسىپتىك كاسىپورىنداردىڭ قولدا بار ەڭ جاقسى تازارتۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋگە ىنتالاندىرۋ جانە شىعارىندىلاردى تۇبەگەيلى ازايتۋ جوسپارلانۋدا.
مىقتى وڭىرلەر — قۋاتتى قازاقستان
وسى جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىنا دەيىن, ۇكىمەت 2025 جىلعا دەيىن وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن بەكىتەدى. نەگىزگى ماقسات – باقىلاناتىن ۋربانيزاتسيا ارقىلى حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ, «قادامدىق قولجەتىمدىلىك» قاعيداتى بويىنشا حالىققا قوعامدىق جانە الەۋمەتتىك جەڭىلدىكتەردى ارتتىرۋ.
اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى دامىتۋ بويىنشا «اۋىل – ەل بەسىگى» كەشەندى باعدارلاماسى قاراستىرىلعان. وبلىس اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ بيىل 52 اۋىلدىق ەلدى مەكەن تاڭدالدى, 452 ءىس-شارا جۇزەگە اسىرىلادى. سونىڭ ناتيجەسىندە, «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى 700 مىڭ ادامدى, ال 2025 جىلعا قاراي – اۋىل حالقىنىڭ 83%-ىن نەمەسە 6,5 ملن ادامدى قامتۋدى جوسپارلاپ وتىر.
سونىمەن قاتار, نۇر-سۇلتان, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىنىڭ ءىرى قالالارىنىڭ شەت ايماقتارىن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلاتىن بولادى, ويتكەنى حالىقتىڭ بەستەن ءبىر بولىگى قاجەتتى ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتىلمەگەن. الداعى ءۇش جىلدا 85 استام جوبا جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى, ونىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى جارتى ميلليوننان استام ادامنىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتادى.
«پرەزيدەنت ۇكىمەتتىڭ باستى مىندەتى رەتىندە سايلاۋالدى پلاتفورمانى ىسكە اسىرۋدى انىقتادى. ءىس-شارالار جوسپارىن ۋاقىتىلى جانە ساپالى ورىنداۋ ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن قامتاماسىز ەتەدى جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشەدى», — دەدى ج. قاسىمبەك.