ۇيدە وتىرعان جاندارعا جۇمىس تابىلا ما؟
وڭىردە 31 مامىرعا دەيىن 31 509 بالا تۇراتىن 10 144 وتباسىنا (49766 ادام) 1 450 ميلليون تەڭگەنىڭ اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەگى جاڭا مەحانيزم بويىنشا تاعايىندالدى. اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك شارتتى جانە شارتسىز دەپ ەكى تۇرگە بولىنەتىنى بەلگىلى. جيىندا ايماق باسشىسىنا ااك-ءتىڭ تاعايىندالۋ بارىسى جايىندا بايانداعان وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى اسەم ءنۇسىپوۆا ايماقتا شارتتى الەۋمەتتىك كومەك 41 831 ادامعا (ونىڭ 14 514-ءى – ەڭبەككە جارامدى) تاعايىندالعانىن, ونىڭ 6 891-ءىنىڭ ااك الۋعا ءوتىنىش بەرگەن ساتتە تۇراقتى جۇمىسى بولعانىن, 1267 ادام جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋ شارالارىنا تارتىلعانىن, 8158 ادامنىڭ جۇمىس ىستەيتىنىن, 6356 ادامنىڭ (سونىڭ ىشىندە 7 جاسقا دەيىنگى بالالاردى كۇتۋمەن اينالىساتىن ادامدار سانى – 5570) جۇمىسقا ورنالاسۋدان باس تارتقانىن ايتتى. «اتاۋلى ءالەۋمەتتىك كومەككە ۇمىتكەر ازاماتتار اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى وبلىستا قارقىندى ءجۇرگىزىلدى. اتالعان ساناتتاعى ازاماتتاردىڭ قۇجاتتارىن قابىلداۋ, ولارعا كەڭەس بەرۋ ءىسى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىندا, اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدىكتەرىندە جانە «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» كورپوراتسياسىنىڭ بارلىق 24 فيليالىندا ۇيىمداستىرىلدى. ءوتىنىش قابىلدايتىن جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى ماماندارىنىڭ جۇمىس ۋاقىتى ءساۋىردە ساعات كەشكى 8-گە دەيىن, قاجەت بولعاندا سوڭعى كليەنتكە دەيىن ۇزارتىلدى. قازىر قۇجاتتار حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىندا جانە اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدىكتەرىندە قابىلدانادى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى 29 مامىردان
1 ماۋسىمعا دەيىن ءوسكەمەن, ريددەر قالالارىندا, التاي, بورودۋليحا, گلۋبوكوە, جارما, كاتونقاراعاي, ۇلان, شەمونايحا اۋداندارىندا ااك تاعايىنداۋدىڭ دۇرىستىعى مەن زاڭدىلىعىنا تەكسەرۋ جۇرگىزدى. تەكسەرۋ ناتيجەلەرى بويىنشا زاڭ بۇزۋشىلىقتار انىقتالعان جوق», دەيدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى.
جوعارىدا شارتتى الەۋمەتتىك كومەك تاعايىندالعان 6356 ادامنىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋدان باس تارتقانىن ايتتىق. وبلىس اكىمى ۇيدە وتىرعان وسى ادامدارعا الاڭداۋشىلىعىن ءبىلدىرىپ: «ولار جۇمىس ىستەۋدەن باس تارتتى دەپ وتىرسىزدار. بۇل – شارتتى الەۋمەتتىك كومەك. ونى 12 اي عانا الادى. ودان كەيىن ولار قايدا جۇمىس ءىستەيدى؟» دەپ سۇراقتى ءتوتەسىنەن قويدى وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى ۇيلەستىرۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەربولات وشاقباەۆقا. باسقارما باسشىسى جۇمىسقا ورنالاسۋدان باس تارتقان 6356 ادامنىڭ 5570-ءى 7 جاسقا دەيىنگى بالالاردى كۇتۋمەن اينالىساتىن جاندار ەكەنىن جەتكىزدى. د.احمەتوۆ باسقارما باسشىسىنىڭ بۇل جاۋابىنا قاناعاتتانباي قالعان مىڭ ادامنىڭ ءتىزىمىن ءازىرلەپ, ارقايسىسىمەن جەكە-جەكە جۇمىس ىستەۋدى, باسقارما مەن قالا-اۋدان اكىمدەرىنە ءبىر ايدىڭ ءىشىندە ولاردى جۇمىسقا تۇرعىزۋ ءماسەلەسىن شەشۋدى تاپسىردى. «5 مىڭ ادامنىڭ قانشاسى جۇمىسقا شىعاتىنىن, قانشاسى شىقپايتىنىن انىقتاۋ كەرەك. ناقتى ساراپتاما قاجەت» دەدى وبلىس اكىمى.
1087 تۇلەكتىڭ وقۋعا تۇسۋىنە جەڭىلدىك جاسالادى
ءتورت اي بۇرىن وسكەمەندە وتكەن Nur Otan پارتياسى وبلىستىق فيليالىنىڭ ءححىى كونفەرەنتسياسىندا شىعىس قازاقستاندا كوپ بالالى جانە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردىڭ اتا-انالارى بالاباقشاداعى تاماقتانۋ تولەمىنەن بوساتىلاتىنى, وڭىردەگى الەۋمەتتىك تۇرعىدان از قامتىلعان جانە كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ كوللەدجدە وقيتىن بالالارى تاماقپەن جانە شاكىرتاقىمەن تەگىن قامتىلاتىنى, سونىمەن قاتار ايماقتاعى از قامتىلعان جانە كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ مەكتەپ جاسىنداعى بالالارىنا فورما ساتىپ الۋعا 500 ميلليون تەڭگە كولەمىندە ءجاردەم كورسەتىلەتىنى جايىندا ايتىلعان ەدى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل باعىتتاعى جۇمىستار جۇيەلەنىپ, كىمدەرگە ناقتى كومەك كورسەتىلەتىنى انىقتالدى. وبلىستا 3 518 كوپ بالالى وتباسى جانە ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىگى بار بالالاردى تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلار بالاباقشاداعى تاماقتانۋ اقىسىن تولەۋدەن بوساتىلماق. ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك بالاباقشالاردا 2435 بالا, جەكەمەنشىك بالاباقشالاردا 474 بالا, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى 609 بالا بار. اتا-انا تولەمىن وتەۋ ءۇشىن وبلىستىق بيۋدجەتتەن 200,2 ميلليون تەڭگە ءبولىندى.
قازىر وڭىردە كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلاردان شىققان بالالارعا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ ماسەلەسى دە قارالۋدا. جيىندا كەلتىرىلگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, بيىلعى كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلاردان شىققان مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ سانى – 1087, ونىڭ 898-ءى 9 سىنىپتى, 189-ى 11 سىنىپتى بىتىرمەك. اعىمداعى جىلى تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن وبلىستىق بيۋدجەتتەن 6200, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىك باعدارلاماسى بويىنشا 1730 ورىن ءبولىندى. وسى ماقساتقا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن جىلىنا 4,5 ميلليارد تەڭگە, ونىڭ ىشىندە بيىل كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ ستۋدەنتتەرىنە 3 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر. اۋداندىق جانە قالالىق ءبىلىم بولىمدەرى قازىرگى ۋاقىتتا كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ بالالارىنىڭ وبلىس كوللەدجدەرىندە ءبىلىم الۋعا تىلەك بىلدىرۋشىلەرىن انىقتاۋ جۇمىستارىمەن شۇعىلدانىپ جاتقان كورىنەدى. «جاقىندا سەمەيدە بولعانىمدا ماعان ءبىر كوپ بالالى وتباسى بالاسىنىڭ جەكەمەنشىك كوللەدجدە وقيتىنىن ايتتى. بۇل ماسەلەنى قالاي شەشۋگە بولادى؟» دەپ سۇرادى جيىندا ايماق باسشىسى ورىنباسارى اسەم ءنۇسىپوۆادان. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى بۇل ماسەلەنى مەملەكەتتىك تاپسىرىس اياسىندا شەشۋگە بولاتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. «وڭىردەگى قالا مەن اۋدان اكىمدەرى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى جانە ءبىلىم بولىمدەرىمەن بىرلەسە بۇل ماسەلەنى تىكەلەي باقىلاۋىنا السىن. 1087 تۇلەكتىڭ ىشىندە وقۋعا تۇسكىسى كەلەتىندەردى انىقتاپ, ولارعا ءتيىستى جەڭىلدىكتەر جاسالۋى كەرەك. ءبىز ۋادە بەردىك, سوزىمىزدە تۇرۋىمىز كەرەك», دەدى وبلىس اكىمى.
ايماقتا كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ بالالارىن مەكتەپ فورماسىمەن قامتۋ ماسەلەسىنە دە ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن. قازىرگى ۋاقىتتا ءوڭىردەگى مەكتەپ فورماسىنا مۇقتاج وقۋشىلار سانى 33 583 بولسا, ونىڭ 6718-ءى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قاراستىرىلعان جالپى ءبىلىم بەرۋ قورى ەسەبىنەن, 26865-ءى وبلىستىق بيۋدجەت ەسەبىنەن قامتىلماق. وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى مەكتەپ فورماسىن تىگۋگە ىنتا تانىتىپ وتىرعان كاسىپورىنداردىڭ ءتىزىمىن دە ازىرلەپ قويىپتى. الايدا, ايماق باسشىسى د.احمەتوۆ بۇل ۇسىنىستى قابىل المادى. «وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى مەن وبلىستىق كاسىپكەرلىك باسقارماسى جۇمىستى وزگەلەرگە جۇكتەگەندى جاقسى كورەدى. ماعان كاسىپورىنداردىڭ ءتىزىمى ەمەس, ولاردىڭ ۇسىنعان باعدارلامالارى قاجەت. ءبىز وڭىردەگى كاسىپورىندارعا مەكتەپ فورماسىن تىگۋ ءۇشىن 625 ميلليون تەڭگەنىڭ مەملەكەتتىك تاپسىرىسىن بەرگەلى وتىرمىز. ولار مەملەكەتتىك تاپسىرىس العىسى كەلسە, سوعان ساي وزدەرىنىڭ وندىرىستىك قۋاتىن ارتتىرىپ, قورلارىن جاڭارتۋى ءتيىس. قاجەت بولسا, جەڭىلدەتىلگەن نەسيە السىن. ولار بىزگە وزدەرىنىڭ ينۆەستيتسيالىق جوباسىن ازىرلەپ, ۇسىنسىن. وكىنىشكە قاراي, بۇل جۇمىس جۇرگىزىلگەن جوق. وسىلاي جالعاسا بەرەتىن بولسا, مەكتەپ فورماسىن قىتاي مەن تۇركيادان تاسىمالداۋدان قۇتىلمايمىز» دەگەن وبلىس اكىمى وڭىردەگى قالا, اۋدان اكىمدەرىن جەڭىل ونەركاسىپ ورىندارىمەن جۇمىس ىستەۋگە شاقىردى.
وسكەمەن