بۇگىندە وبلىستا قاۋىپتى زيانكەستەرمەن كۇرەستى ۇيىمداستىرىپ, جۇمىسىن ۇيلەستىرەتىن ارنايى شتاب جۇمىس اتقارۋدا. جۋىردا بايزاق اۋدانىندا اتالعان ءماسەلەمەن كۇرەسكە, فيتوسانيتاريالىق دياگنوستيكا جانە بولجاۋ جۇمىستارىنا جاۋاپتى رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق جانە اۋداندىق مەكەمە جەتەكشىلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن شتابتىڭ العاشقى وتىرىسى ءوتتى.
دالا زيانكەستەرىنىڭ وشاعى ويانباي, تىرشىلىگى قىزباي تۇرعاندا الدىن الۋ جۇمىستارىن ءجۇرگىزۋ قاجەت. بۇل رەتتە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى اگروونەركاسىپتىك كەشەنىندەگى مەملەكەتتىك ينسپەكتسيا كوميتەتى جامبىل وبلىستىق اۋماقتىق ينسپەكتسياسىنىڭ باسشىسى نۇربي جىگىتەكوۆ دالا زيانكەستەرىمەن كۇرەستىڭ كۇردەلى ماسەلە ەكەنىن ايتتى. ماسەلەن, ينسپەكتسيا تاراپىنان وبلىس اۋماعىنداعى ەرەكشە قاۋىپتى زياندى ورگانيزمدەر قاتارىنا ەنەتىن زيانكەستەر مەن اۋرۋلارعا قارسى بارلىعى 203 808 گەكتار القاپقا جۇمىس جۇرگىزىلۋى كەرەك. «ءۇيىرلى شەگىرتكەلەرمەن كۇرەس 184 518 گەكتار جەردى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە ماروككو شەگىرتكەسىنە 89 792 گەكتار, يتاليالىق پرۋس شەگىرتكەسىنە 75 946 گەكتار, ازيات شەگىرتكەسىنە 18 780 گەكتار, ەگىس القاپتارىنىڭ زياندى باقاشىق قاندالاسىنا 9 000 گەكتار, ءداندى داقىلداردىڭ اۋرۋلارىنا قارسى 9 500 گەكتار, تىشقانتەكتەس كەمىرگىشتەرگە 340 گەكتار جانە كارتوپ القاپتارىنىڭ زيانكەسى كولورادو قوڭىزىنا 450 گەكتار جەرگە حيميالىق وڭدەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جوسپارلانعان», دەيدى ينسپەكتسيا باسشىسى.
اسا قاۋىپتى ءۇيىرلى شەگىرتكە زيانكەستەرىمەن كۇرەسۋگە بيىل رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 230,15 ميلليون تەڭگە قاراجات بولىنگەن. جوسپارلانعان القاپتاردى وڭدەۋ جۇمىستارىنا 39 بىرلىك تەحنيكا جۇمىلدىرىلىپتى. ونىڭ ىشىندە 2 بىرلىك ۋلترا از كولەمدەگى بۇرىككىشتەرى, 3 اەروزولدى گەنەراتور, 29 جەرۇستى بۇرىككىشتەر جانە 5 ۇشاق بار. سونىمەن قاتار جىل باسىنان بەرى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىندە «107 وسىمدىكتەردى قورعاۋ, وسىمدىكتەر كارانتينى» باعدارلاماسى بويىنشا دا تەندەرلەر جاريالاندى. ناتيجەسىندە ءوڭىردەگى ءتيىستى جەكە كاسىپكەرلىكتەر اسا قاۋىپتى زياندى ورگانيزمدەرگە قارسى حيميالىق وڭدەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەتىن بولادى. بيىل ءۇيىرلى شەگىرتكەلەردىڭ ءبىرى سانالاتىن ماروككو زيانكەسى دەرناسىلدەرىنىڭ تۋى جامبىل وبلىسىندا جۇيەلى باقىلاۋ جۇرگىزۋ ناتيجەسى بويىنشا ءساۋىر ايىنىڭ ءۇشىنشى ونكۇندىگىندە تىركەلىپتى. بۇگىندە ءوڭىردىڭ بارلىق اۋداندارىندا ونىڭ تۋى تىركەلىپ, قونىستانۋى بويىنشا زەرتتەۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا ەكەن. ال يتاليالىق پرۋس شەگىرتكەسىنە كەلەتىن بولساق, ونىڭ العاشقى بىرەن-ساران تۋى كەي اۋدانداردا تىركەلىپ, جۇيەلى باقىلاۋ جۇرگىزۋ جۇمىستارى ءجۇرگىزىلۋدە.
نەگىزىنەن ماروككولىق جانە ازيالىق شەگىرتكەلەر جامبىل وبلىسىنىڭ بارلىق اۋماعىندا ءتىرشىلىك ەتەتىن بولسا, ونىڭ يتاليالىق وشاعى سارىسۋ, تالاس, جۋالى, بايزاق جانە جامبىل اۋداندارىندا كەزدەسەدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ماروككولىق شەگىرتكەلەر ءۇيىرىمەن تاۋلىگىنە 200-300 شاقىرىمعا دەيىن جىلجىپ, جولىنداعى ءتىرى وسىمدىكتىڭ ءبارىن قىرقىپ وتەدى ەكەن. مۇنىڭ قاۋىپتىلىگى دە سوندا بولسا كەرەك. سونىمەن قاتار 2017 جىلى وڭىردە 268 مىڭ گەكتار اۋماق زيانكەستەردەن تازارتىلسا, وتكەن جىلى شەگىرتكە قاپتاۋى سالدارىنان 355 مىڭ گەكتار جەرگە ءدارى شاشىلعان. ال ءتيىستى فيتوسانيتاريا ماماندارى ماروككو شەگىرتكەسى دەرناسىلدەرىنىڭ ورنالاسۋىنا كوكتەمگى زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەن. جۇمىس بارىسىندا بۇگىنگە دەيىن ناقتى 80 360 گەكتار قارالىپ, ولاردىڭ بارلىعىنىڭ 3045 گەكتار جەرگە قونىستانۋى انىقتالعان. ونىڭ ىشىندە, ەكونوميكالىق زياندىلىق شەگىنەن اسقاندارى 1380 گەكتار القاپتى قۇرايتىنى انىقتالىپ, وعان حيميالىق وڭدەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. وبلىس بويىنشا زەرتتەۋ جۇمىستارىنا 25 انىقتاۋىش ماماندار تارتىلعان. ال ونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق فيتوسانيتاريالىق دياگنوستيكا جانە بولجامداۋ ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ 51 مامانىمەن قوسقاندا بارلىعى 76 ادام جانە اۋدانداردىڭ ءار اۋىلدىق وكرۋگىندەگى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردان 1 ادام انىقتاۋ-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە.
بيىل جامبىل وبلىسىندا حيميالىق وڭدەۋ جۇمىستارى 6 مامىر كۇنى باستالدى. اتالعان جۇمىستىڭ كەش باستالۋ سەبەبىن اۋماقتىق ينسپەكتسيا باسشىلىعى ءوڭىردىڭ بارلىق اۋداندارىندا اپتالاپ جاۋعان نوسەر جاڭبىردىڭ سالدارىنان دەپ ءتۇسىندىردى. سونىمەن قاتار, رەسپۋبليكالىق فيتوسانيتاريالىق دياگنوستيكا جانە بولجامداۋ ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ ماماندارى ماروككو شەگىرتكەسى دەرناسىلدەرىنىڭ ورنالاسۋى بويىنشا كوكتەمگى زەرتتەۋ جانە وبلىستىڭ بارلىق اۋداندارىندا حيميالىق وڭدەۋ جۇمىسىنا قاتىساتىن مەردىگەرلەر, بۇرىككىش تەحنيكالار, قاجەتتى ۋلى حيميكاتتار تولىعىمەن ءوڭىرگە جەتكىزىلىپ, تەحنيكالار ساقاداي ساي ەكەنىن ايتتى. ماسەلەن, قازىرگى تاڭدا ەكونوميكالىق زياندىلىق شەگى انىقتالعان شۋ اۋدانىندا 780 گەكتار, تالاس اۋدانىندا 410, ال جامبىل اۋدانىندا 30 گەكتارعا حيميالىق وڭدەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, وسى ۋاقىتقا دەيىن بارلىعى 1220 گەكتار القاپ وڭدەلگەن. اتالعان جۇمىستار «رايحان» جەكە كاسىپكەرلىگىنىڭ 10 دانا اسپالى بۇرىككىشى ارقىلى جانە «فيتوسانيتاريا» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنى جامبىل وبلىستىق فيليالىنىڭ قىزمەت كورسەتۋشىلەرىنىڭ 3 بىرلىك «كاففيني» جەرۇستى بۇرىككىشى ارقىلى جۇزەگە اسىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا, وڭىردە شەگىرتكە وشاقتارىن زەرتتەۋ جۇمىستارى مەن حيميالىق ءوڭدەۋ جۇمىستارى جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا وتكەن جىلدارداعىداي ەمەس, وبلىستا زيانكەستەرمەن كۇرەس جۇمىستارى ءبىر جۇيەگە تۇسكەنىن كورۋگە بولادى.
جامبىل وبلىسى