ەستەرىڭىزدە بولسا, 2014 جىلى قىرىم ءتۇبەگىنىڭ «حالقى» اياق استىنان رەسەيگە قوسىلاتىنىن ايتىپ, قيعىلىق سالعان كەزدە وڭىردەگى قالالار مەن ەلدى مەكەندەردە ەشقانداي ايىرىم بەلگىلەرى جوق, جاسىل كيىمدى اسكەريلەر پايدا بولعان. سول كەزدە, دالىرەك ايتقاندا 2014 جىلدىڭ 28 اقپانىندا بلوگەر بوريس روجين ولاردى العاش رەت «ۆەجليۆىە ليۋدي» دەپ اتادى. كەيىن بۇل اتاۋ كەڭ تاراپ كەتتى. ينتەرنەت قولدانۋشىلاردىڭ بىرقاتارى «جاسىل ادامدار» دەپ تە اتادى. سول اسكەريلەر قىرىمداعى ۋكراينا قارۋلى كۇشتەرىنىڭ بولىمشەلەرىن قورشاپ, قارۋسىزدانۋعا ماجبۇرلەگەن بولاتىن. كەيىن, تۇبەكتە رەفەرەندۋم بولدى دا, قىرىم رەسەيگە قوسىلىپ كەتتى. بۇل وقيعانىڭ سالدارى از بولعان جوق, ءارى تۇبەككە قاتىستى داۋ-داماي ءالى بىتپەدى. ءبىزدىڭ حالىقارالىق ساياساتتاعى داۋ-دامايعا قاتىسىمىز جوق, بىراق جۋرناليست رەتىندە الگى «سىپايى ادامداردىڭ» قايدان شىققانىن زەرتتەگەنبىز. سويتسەك, كوپتەگەن دەرەك كوزى سول اسكەريلەردى رەسەي قارۋلى كۇشتەرىنىڭ ساربازدارى دەپ باعالايدى ەكەن. رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ەۋروپالىق وداقتاعى تۇراقتى وكىلى ۆ.چيجكوۆ 2014 جىلى قىرىمعا باستاپقى كەزدە 16 مىڭ, كەيىن تاعى 9 مىڭ رەسەيلىك اسكەري قىزمەتشى نەمەسە «سىپايى ادامدار» جىبەرىلگەنىن رەسمي ءتۇردە مويىنداعانى بار. كەيىن رف قورعانىس مينيسترلىگىنە قاراستى «ۆوەنتورگ» جاق «روسپاتەنت» مەكەمەسىنە «ۆەجليۆىە ليۋدي» ساۋدا بەلگىسىن تىركەۋ جونىندە ءوتىنىش جاسادى. ءسويتىپ, وسىنداي جازۋى بار كيىم-كەشەك تە, ءارتۇرلى كادەسىيلار مەن جاپسىرمالار دا نارىققا شىعىپ كەتتى. بالكىم, سىرت كوزگە بۇل بەلگىلەردىڭ اسەرى جوق سياقتى بولۋى مۇمكىن. الايدا, قازاقستانعا ەنە باستاعان «سىپايى ادامدار» بەلگىلەرى ەل ىشىندە وزگەشە ويلايتىندار بار ەكەنىن, ولاردىڭ ءبىزدىڭ ەلدى «وتانىم» دەي المايتىنىن كورسەتەدى. ياعني, وزگە مەملەكەتتىڭ يدەولوگيالىق ىقپالىنىڭ اسەرىنەن شىعا المايتىن, قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز ەل بولىپ وتىرۋى «اعالارعا» عانا قاتىستى دەپ ويلايتىن ازاماتتار بىزدە دە بار دەگەن ءسوز.
ارينە, اۋىزدى قۋ شوپپەن سۇرتۋدەن اۋلاقپىز. ءبىزدىڭ مەملەكەت تە پيعىلى بۇزىلعان تۇلعالاردىڭ قولىمەن وت كوسەپ, ەل ءىشىن الا تايتاي ءبۇلدىرۋدى كوزدەيتىن توپتاردىڭ, ءتىپتى مەملەكەتتەردىڭ بولۋى مۇمكىن ەكەنىن جاقسى بىلەدى. بۇل ماسەلەگە قاتىستى ارنايى قۇجات تا قابىلداندى. 2017 جىلدىڭ 29 قىركۇيەگىندە بەكىتىلگەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «اسكەري دوكتريناسىندا» «گيبريدتى» كۇرەس ادىستەرى» دەگەن ۇعىم بار. دوكترينادا: «گيبريدتى» كۇرەس ادىستەرى – قارسى كۇرەسەتىن مەملەكەت اۋماعىنداعى جاعدايدى تۇراقسىزداندىرۋ ءۇشىن اسكەري كۇشتى (ونىڭ ىشىندە قارسى تۇرعان تاراپتىڭ اۋماعىنداعى ارنايى وپەراتسيالار, جەكەمەنشىك اسكەري, كۇزەت كومپانيالارىنىڭ كۇشتەرىن), اسكەري ەمەس قۇرالداردى كەشەندى قولدانۋ, سونداي-اق باسقا مەملەكەتتەردىڭ, تەرروريستىك, ەكسترەميستىك ۇيىمدار مەن سەپاراتيستىك قوزعالىستاردىڭ الەۋەتىن پايدالانۋ ارقىلى اسكەري-ساياسي جانە اسكەري-ستراتەگيالىق ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ تاسىلدەرى» دەلىنگەن. ياعني, ەلگە قاۋىپ تەك كەزەنگەن مىلتىق پەن باعىتتالعان زەڭبىرەكتەن عانا تونبەسە كەرەك. ەل ىشىندە ىرىتكى سالىپ, ادامداردىڭ ويىن بۇزاتىندار دا, ءتىپتى قاتە جاسالعان قۇقىقتىق نورمالار دا, وزگەنىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارى دا قاۋىپتى بولىپ وتىر. سوندىقتان دا شىعار, مەملەكەت گيبريدتى كۇرەس تاسىلدەرىن پايدالانۋعا ۇمتىلاتىندار تابىلۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرگەن جايى بار سونىمەن قاتار اسكەري دوكترينادا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اسكەري قاۋىپسىزدىگى مەن اسكەري قاتەرگە ىقپال ەتەتىن نەگىزگى جاعدايلار مەن فاكتورلار» دەگەن ءبولىم بار. وندا «سەپاراتيزم بەلسەندىلىگىنىڭ ءوسۋ قارقىنىنىڭ ساقتالۋى, باسقا مەملەكەتتەر اۋماعىنداعى مۇددەلەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن سىرتقى كۇشتەردىڭ سەپاراتيستىك قوزعالىستاردى پايدالانۋ» ىقتيمالدىعى بار ەكەنى ايتىلعان. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ەلدىڭ قورعانىس قابىلەتىن السىرەتۋگە باعىتتالعان شارالار كەز كەلگەن ساتتە ۇيىمداستىرىلۋى مۇمكىن. اسكەري دوكترينادا ونىڭ الدىن الۋ قاجەت ەكەندىگى كورسەتىلگەن. دەمەك, وتانداستارىمىزدىڭ اراسىندا پايدا بولعان «سىپايى ادامدارعا» قۇمارلىق جاقسىلىقتىڭ نىشانى ەمەس. «ۆەجليۆىە ليۋدي» دەگەن جازۋى بار كيىم-كەشەك العاش رەت 2014 جىلى ساتىلا باستاعان. بيىل وسى جازۋدى كولىكتەرىنە جاپسىرىپ الاتىندار قاراسى كوبەيىپتى. سودان دا بولار, قوعام بەلسەندىسى, «قازاقستان بارىسى» قازاق كۇرەسىن دامىتۋ قورى قامقورشىلار كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى ارمان شوراەۆ الەۋمەتتىك جەلىدە دابىل قاقتى. قۇلاق اسساق يگى ەدى وعان. ال, اگرەسسيا قۇرالىنا اينالعان توپتاردىڭ نىشاندارى مەن اتاۋلارىن قولدانۋ جاقسىلىققا اپارمايدى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىن فاشيزمنىڭ بەلگىسى سانالعان سۆاستيكاعا الەم ەلدەرىنىڭ كوبى, سونىڭ ىشىندە گەرمانيانىڭ ءوزى دە تىيىم سالعانى بار. ياعني, الەم حالقى قاراپايىم نىشاننىڭ دا ادام ساناسىنا ىقپالى زور ەكەنىن بىلەدى. ارينە, ءبىز دە بىلەمىز, بىراق سالعىرتتىعىمىز با, ايتەۋىر «سىپايى ادامدار» بەلگىسىنە تىيىم سالعان جوقپىز ءالى...