تۇراقتىلىق پەن دامۋ بەلدەۋى قالىپتاستى
قحر توراعاسى سي تسزينپين جىبەك جولى مودەلىن 2013 جىلى قازاقستانعا كەلگەن ساپارىندا جاريا ەتىپ, بۇل باستاما ءبىزدىڭ ەلىمىزدەن قولداۋ تاپقانى بەلگىلى. ونىڭ استارىندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق, گەوساياسي مۇددەسى بولعاندىقتان, ەلباسى اۋەل باستان ەۋرازيالىق جىبەك جولىن جاڭعىرتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا باسا ءمان بەردى.
بۇل ەڭبەك اينالدىرعان بەس جىلدىڭ ىشىندە ەل دامۋىنا ۇلكەن سەرپىلىس اكەلدى. قازىر وسى باستاما اياسىنداعى ساۋدا-ساتتىق كولەمى 5 ترلن اقش دوللارىنا جەتتى.
فورۋمنىڭ اشىلۋىندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ءسوز العان قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ باستامالارعا بايلانىستى نەگىزگى جەتىستىكتەر مەن ەلىمىزدىڭ لوگيستيكا سالاسىنداعى جوبالارىن كەڭىنەن ايتىپ بەردى.
جالپى, حالىقارالىق فورۋمعا قىرىققا جۋىق مەملەكەتتىڭ پرەزيدەنتتەرى مەن ۇكىمەت باسشىلارى, بۇۇ باس حاتشىسى انتونيو گۋتتەريش باستاعان حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جەتەكشىلەرى قاتىستى.تمد, ازيا, ەۋروپا, افريكا, لاتىن امەريكاسى, وكەانيانىڭ بەلدى مەملەكەتتەرىنىڭ باسقوسۋىن 4100 جۋرناليست شارتاراپقا تاراتتى. وسىدان-اق بەيجىڭدەگى جيىننىڭ الەم نازارىن اۋدارعاندىعىن اڭعارۋعا بولادى.
فورۋمدى قحر توراعاسى سي تسزينپين اشىپ, «ءبىر بەلدەۋ, ءبىر جول» باستاماسىنىڭ ءمان-ماعىناسىنا, ماقسات-مىندەتتەرىنە توقتالدى. ال ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سي تسزينپينگە قوناقجايلىلىق تانىتىپ, فورۋمعا شاقىرعانى ءۇشىن ريزاشىلىق ءبىلدىردى.
– قىتاي حالقىندا «باي بولعىڭ كەلسە, جول سال» دەگەن ءتامسىل بار. بۇل دانا ءسوز بىرلەسە جاڭعىرتىلىپ جاتقان ۇلى جىبەك جولىنىڭ تاريحىنا دا تىكەلەي قاتىستى. ەكى مىڭ جىل بۇرىن ادامداردىڭ باتىلدىعى مەن ىسكەرلىگىنىڭ ارقاسىندا ەۋرازيا جولداردىڭ ءبىر جەلىسىنە بىرىككەن ەدى. مۇنى ادامزات تاريحىنداعى جاھاندانۋدىڭ العاشقى قادامدارى دەۋگە بولادى, – دەدى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ سوڭعى وتىز جىل ىشىندە ەۋرازياداعى جىبەك جولىن جاڭعىرتۋدىڭ كوپتەگەن تۇجىرىمدارى بولعانىن جانە ولاردىڭ جۇزەگە اسپاعانىن اتاپ ءوتتى.
– ادامزات دامۋىنىڭ بولاشاق ءۇردىسى ايقىندالعانداي بولىپ كورىنگەن ەدى. بىراق 2013 جىلى قىتايدىڭ قازاقستاندا ۇسىنعان جىبەك جولى مودەلى قازىرگى زامانعى گەوساياسي جاعدايلاردا ومىرشەڭ عانا ەمەس, تابىستى جوباعا اينالدى. بۇعان ونىڭ بەس جىلدان استام ۋاقىتتاعى دامۋ كەزەڭى دالەل, – دەدى ەلباسى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ءبىر بەلدەۋ, ءبىر جول» باستاماسىنا قازاقستاننىڭ اۋەل باستان قولداۋ بىلدىرگەنىن اتاپ ءوتىپ, ءبىرىنشى فورۋمنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا قول جەتكىزىلگەن جەتىستىكتەرگە توقتالدى.
– الەم جۇرتشىلىعى قاراما-قايشى گەوساياسي تۇجىرىمداردان شارشاعانى انىق. بارعان سايىن گەوەكونوميكا مەن بىرلەسە دامۋدىڭ ماڭىزى ارتىپ كەلەدى. «ءبىر بەلدەۋ, ءبىر جول» – ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ءۇشىن اشىلاتىن جاڭا مۇمكىندىكتەردەن دە اۋقىمدى ءارى ماڭىزدى جوبا. بۇل – الەمدەگى 120-دان استام مەملەكەتتىڭ قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە, كەڭىنەن ساۋدا-ساتتىق جاساۋعا جانە ءوسىپ-وركەندەۋگە دەگەن تاريحي سۇرانىسىنان تۋىنداعان باستاما, – دەدى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى.
ەلباسى ساياسي قاراما-قايشىلىققا, سانكتسيالار مەن ساۋدا تەكەتىرەسىنە قاراماستان, وسى باستاما اياسىنداعى ساۋدا كولەمى ارتىپ, بۇگىندە 5 تريلليون دوللار قۇراپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ءبىر بەلدەۋ, ءبىر جول» باستاماسى جاھاندانۋدىڭ جاڭا ۇلگىسىن ۇسىنعانىن ايتتى.
– تاريحي كەزەڭ الەمدىك ىقپالداستىق ورتالىعىن قايتادان شىعىسقا قايتارۋدا. ءبىز بۇگىن ازيانىڭ شىن مانىندە ءححى عاسىر وڭىرىنە اينالعانىن كورىپ وتىرمىز. الەمدىك ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 28 پايىزى وسىندا شوعىرلانعان جانە بۇل كورسەتكىش ارتا بەرەدى. قازىردىڭ وزىندە شىعىستاندىرۋ ءۇردىسى ىقپالداسۋدىڭ جاڭا باعىتتارىن ۇسىنۋدا, – دەدى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى.
ەلباسى سونداي-اق جىبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋى جوباسى مەن ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعىن ۇشتاستىرۋدىڭ الەۋەتى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– «ءبىر بەلدەۋ, ءبىر جول» باستاماسى گەوگرافيالىق جاعىنان ورنالاسۋعا جانە دامۋ ۇدەرىسىندەگى تەڭسىزدىكتەرگە قاتىستى سىن-تەگەۋرىندەردى ەڭسەرە الدى. ەۋرازيا قايتادان ءبىرتۇتاس كەڭىستىككە اينالۋدا. ءبىزدىڭ قۇرلىقتىڭ ءارتۇرلى جانە قاشىقتىقتا ورنالاسقان وڭىرلەرى ەكى مىڭ جىل بۇرىنعىداي ءبىر جەلىگە بىرىكتى. ءبىز قىسقا مەرزىم ىشىندە كۇردەلى تابيعي جەر بەدەرلەرىن جانە گەوساياسي قاراما-قايشىلىقتاردى اينالىپ وتكەن ەكونوميكالىق دالىزدەر قۇردىق, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جانە كولىك-ترانزيت الەۋەتىن ارتتىرۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلەرىنە ارنايى توقتالدى.
– قازاقستان سوڭعى ون جىل ىشىندە ينفراقۇرىلىمدى, كولىك-لوگيستيكا اكتيۆتەرىن جانە قۇزىرەتتىلىكتى دامىتۋعا شامامەن 30 ميلليارد دوللار ينۆەستيتسيا سالدى. 3 مىڭ شاقىرىمعا جۋىق ۇلتتىق تەمىر جول جەلىسى جانە 12,5 مىڭ شاقىرىم اۆتوموبيل جولدارى سالىندى نەمەسە قايتا جوندەۋدەن ءوتتى. ەلىمىزدەگى تەڭىز جانە اۋە پورتتارى جاڭعىرتىلدى. ناتيجەسىندە قىسقا مەرزىم ىشىندە ءبىزدىڭ ەلدە زاماناۋي جانە باسەكەگە قابىلەتتى ترانزيتتىك حاب قۇرىلدى, – دەدى ەلباسى.
سونىمەن قاتار نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاننىڭ بەلسەنە ارالاسۋىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان لوگيستيكالىق جوبالار تۋرالى اڭگىمەلەدى.
– 2016 جىلدان باستاپ «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن جىبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىمەن ۇشتاستىرۋ جوسپارى تابىستى ىسكە اسىرىلۋدا. ەۋروپا مەن قىتايدى رەسەي مەن قازاقستان ارقىلى «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» قۇرلىقارالىق جوعارى دەڭگەيلى اۆتوماگيسترال بايلانىستىردى. ءبىزدىڭ ەلىمىز قىتايدىڭ ليانيۋنگان پورتىندا لوگيستيكالىق تەرمينال سالدى. «قازاقستان – تۇرىكمەنستان – يران – پارسى شىعاناعى» باعىتىنداعى تەمىر جول ىسكە قوسىلدى. قىتايدان وڭتۇستىك كاۆكازعا, تۇركياعا جانە ودان ءارى ەۋروپاعا قازاقستاننىڭ اقتاۋ جانە قۇرىق پورتتارى ارقىلى جونەلتىلەتىن جۇكتەردىڭ كولەمى ارتىپ كەلەدى, – دەدى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى.
ەلباسى قىتاي توراعاسىنىڭ «ءبىر بەلدەۋ, ءبىر جول» ارقىلى تاعدىرى ورتاق ادامزات قوعامداستىعىن بىرلەسە قۇرۋعا شاقىرىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
– الەمدىك ساياساتتاعى جاڭاشا ويلاۋ بارلىق ەلدەردىڭ مۇددەلەرىن جۇمىلدىرۋعا باعىتتالعان مەنىڭ G-Global يدەياممەن ۇندەسەدى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. سوڭىندا ەلباسى بۇكىل قىتاي حالقىن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ 70 جىلدىعىمەن قۇتتىقتاپ, مەملەكەتتى دامىتۋ جولىنداعى ماقساتتارىنىڭ ورىندالۋىنا تىلەكتەستىك ءبىلدىردى.
الەمدى ەلدەردىڭ ىنتىماقتاستىعى قۇتقارادى
قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا ساپارى بارىسىندا «سينحۋا» اقپارات اگەنتتىگى, «CCTV» تەلەارناسى, «جەنمين جيباو» گازەتى, قىتايدىڭ ورتالىق راديوسى, «China News Service» اقپارات اگەنتتىگى, «حۋانتسيۋ شيباو» باسىلىمى سياقتى قىتايدىڭ رەسمي باق وكىلدەرىنە سۇحبات بەردى.
ەلباسى «ءبىر بەلدەۋ, ءبىر جول» باستاماسىن ودان ءارى جۇزەگە اسىرۋ پەرسپەكتيۆالارىنا قاتىستى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىپ, «نۇرلى جەر» جانە «جىبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋى» باعدارلامالارىن ۇشتاستىرۋ ناتيجەلەرى تۋرالى اڭگىمەلەدى.
سۇحبات بارىسىندا قىتايلىق جۋرناليستەر ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «ءبىر بەلدەۋ, ءبىر جول» جوباسىنىڭ نەگىزگى باستاماشىلارىنىڭ ءبىرى بولعاندىعىنا ەرەكشە توقتالىپ, قازاقستان-قىتاي قارىم-قاتىناستارىنىڭ قارقىنىنا باعا بەرۋدى سۇرادى.
– قازاقستانعا بۇل باستاما ەرەكشە ىقپال ەتتى. جوباعا 150 مەملەكەت, كوپتەگەن ەلدىڭ ينفراقۇرىلىمدارى قوسىلدى. فورۋمدا كوپشىلىك بۇل ءىستىڭ پايداسى مەن تيىمدىلىگى حاقىندا ءسوز قوزعادى. قازىر كوپتەگەن جاڭا كاسىپورىن سالىنىپ, جىبەك جولىنىڭ بويىنداعى مەملەكەتتەر قايتا تۇلەپ جاتىر. مەن بۇل ماسەلەگە بايلانىستى سىني پىكىرلەر بارىن بىلەمىن, بىراق ول – ءىستىڭ اقيقاتىنان حابارسىزدىقتىڭ بەلگىسى. جوباعا قوسىلعان مەملەكەتتەردىڭ ۇپايى تۇگەل جانە باس پايدالارىن جاقسى بىلەدى. بۇل تابىستى جوبا بولعاندىقتان, جەمىستى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر دەپ ويلايمىن, – دەدى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى.
ارينە, بۇل باستامانىڭ استارىندا تەك ەكونوميكالىق مۇددە جاتقان جوق. ەلباسى ايتقان ەۋرازيالىق جىبەك جولى جاھاندىق سىن-تەگەۋرىندەر مەن سەنىمسىزدىكتىڭ جانە تۇراقسىزدىقتىڭ دا جولىن كەسىپ, دوستىق دالىزىنە اينالعان كۇندە الەمدەگى ساياسي تەپە-تەڭدىك تە قايتا ورنىعا باستايدى.
«3 D» – جاھاندىق ديالوگقا سۇرانىپ تۇر
«ءبىر بەلدەۋ, ءبىر جول» حالىقارالىق فورۋمىنىڭ ەكىنشى كۇنى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ارنايى سەسسيا وتىرىستارىنا قاتىستى. جاڭا دامۋ كوزدەرىن زەرتتەۋ ماقساتىنداعى سايكەستىكتەردى شەگەندەۋ, تىعىز ارىپتەستىكتى قالىپتاستىرۋداعى ۇشتاسۋلاردى بەكىتۋ, بۇۇ-نىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى كەزەڭدەگى تۇراقتى دامۋعا ارنالعان جاسىل جانە تۇراقتى دامۋ كۇن ءتارتىبىن ىنتالاندىرۋ تاقىرىپتارى بويىنشا الەمدىك كوشباسشىلار ەركىن پىكىر الماسىپ, ويلارىن ورتاعا سالدى, ۇسىنىستارىن جەتكىزدى.
وسى ورايدا, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازىرگى زامانعى جاھاندىق سىن-قاتەرلەرگە توتەپ بەرۋدىڭ جولدارى تۋرالى ايتتى.
ەلباسى كيبەر قاۋىپسىزدىك پەن قولدانىستاعى كوممۋنيكاتسيانىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ وزەكتىلىگىن جانە وڭىرارالىق دەڭگەيدەگى باسەكەنىڭ ارتا تۇسكەنىن اتاپ ءوتتى.
– دامۋدى جانە قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتەتىن جاھاندىق ينستيتۋتتاردىڭ تيىمدىلىگىنە قاتىستى سۇراقتار تۋىنداۋدا. ەكونوميكا سالاسىندا «ساۋدا تەكەتىرەسى مەن سانكتسيالىق سوعىستار» پايدا بولدى. بۇكىل الەم بويىنشا پورتتار مەن اۋەجايلاردىڭ تەرمينالدارى ارقىلى جونەلتىلەتىن جۇكتەر كىدىرە باستادى. تۇپتەپ كەلگەندە, بۇل الەم ەكونوميكاسىنىڭ دامۋ قارقىنىن باسەڭدەتىپ, حالىقتىڭ, اسىرەسە دامۋشى ەلدەر تۇرعىندارىنىڭ جاعدايىن ناشارلاتادى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ەلباسى الەمدىك قوعامداستىقتى ادامزاتتىڭ جاھاندىق پروبلەمالارىن شەشۋ ءۇشىن جۇمىلۋعا شاقىردى.
– الىپ قۇرلىعىمىزدىڭ ءدال ورتاسىندا ورنالاسقان قازاقستان ەۋرازيادا تىعىز سەرىكتەستىك ورناتۋدى ءاردايىم قولدايدى. ءبىزدىڭ سىرتقى ساياسي دوكترينامىز كوپجاقتى ىنتىماقتاستىقتى جانە بىرلەسە دامۋدى, سەنىم مەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋدى كوزدەيدى. ءبىز بۇكىل الەمگە حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى ەڭ كۇردەلى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ بويىنشا دا ۇلگى كورسەتە الدىق, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ەلىمىزدىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋ جانە جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋدىڭ تارالۋىن بولدىرماۋ ىسىندەگى جەتىستىكتەرىنە توقتالدى.
– ءبىز گەوساياسات پەن گەوەكونوميكادا كەيىنگە قالدىرۋعا بولمايتىن مىندەتتەردى شەشۋگە سەپتىگىن تيگىزەتىن جاھاندىق ارحيتەكتۋرانى قالىپتاستىرۋ ىسىنە الداعى ۋاقىتتا دا اتسالىسا بەرەمىز. مەنىڭ ويىمشا, مۇنى «3 D» جاڭا احۋالىن قالىپتاستىرۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى. مۇنى «ءۇش ديالوگ» جۇرگىزۋ قاجەتتىگى دەپ تۇسىنگەن ءجون. ءبىرىنشىسى جاھاندىق دەڭگەيدى قامتيدى. بۇل – اقش, رەسەي, قىتاي جانە ەۋروپا وداعى اراسىنداعى ديالوگ, – دەدى ەلباسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكىنشى ديالوگتىڭ ەۋرازيا دەڭگەيىندە قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ونداعى ماقسات – ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس پەن ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ الەۋەتىن ءبىرىكتىرۋ.
– ءۇشىنشى ديالوگ – بۇل ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعى, ەۋروپا وداعى, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى جانە وڭتۇستىك-شىعىس ازيا ەلدەرى قاۋىمداستىعى اراسىنداعى جۇيەلى ەكونوميكالىق ديالوگ. وسىنداي فورماتتاعى ەكونوميكالىق كووپەراتسيانى دامىتۋ ارقىلى, بىرىنشىدەن, ەلدەرىمىزدىڭ دامۋىنا جانە ازاماتتارىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋىنا زور سەرپىن بەرەمىز. ەكىنشىدەن, ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋدىڭ جاڭا كوزدەرىن اشۋعا, باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى نىعايتۋعا, بيزنەس احۋالىن جاقسارتۋعا جانە مەملەكەتتەردىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا جاعداي جاسالادى. ۇشىنشىدەن, ۇلكەن ەۋرازيانىڭ جاھاندىق ءرولىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك تۋىندايدى, – دەدى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى.
سوڭىندا ەلباسى اتالعان ءۇش ديالوگتىڭ باستالۋى فورۋمعا قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعىنىڭ مۇددەلەرىنە ساي كەلەتىنىن اتاپ ءوتىپ, بىرىككەن ەۋرازيانىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن ءوزارا بايلانىستار ورناتۋدىڭ قاجەتتىلىگى تۋرالى ايتتى.
سەسسيا وتىرىستارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كوشباسشىلار «ءبىر بەلدەۋ, ءبىر جول» باستاماسىن دامىتۋ ماسەلەسىن قامتيتىن بىرلەسكەن كومميۋنيكە قابىلدادى.
قىتاي باسشىسىمەن كەزدەستى
قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قىتايعا ساپارى اياسىندا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعاسى سي تسزينپينمەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ سي تسزينپينگە قوناقجايلىلىق كورسەتكەنى ءۇشىن ريزاشىلىق ءبىلدىردى.
– قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان كەزدەن باستاپ, مەن ءسىزدىڭ ەلىڭىزبەن ءوزارا تۇسىنىستىك پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ وسىنداي دەڭگەيىنە قول جەتكىزۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەدىم. وسى جىلدار ىشىندە ارامىزداعى بارلىق وزەكتى ماسەلەلەر شەشىمىن تاپتى. ءبىز شەكارامىزدى بەلگىلەپ, سەنىمگە نەگىزدەلگەن ديالوگتىڭ دەڭگەيىن كوتەردىك, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ەلباسى ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سەكتورلارىنداعى قاتىناستاردىڭ جوعارى قارقىنمەن دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
– قىتاي مەملەكەتى قازاقستان ءۇشىن كورشىلەس ەل جانە ەكونوميكالىق سەرىكتەس قانا ەمەس, سونىمەن بىرگە سەنىم ارتىپ, تىرەك سانايتىن ءبىزدىڭ جاقىن دوسىمىز, – دەدى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى.
ەكىجاقتى قۇجاتتارعا قول قويىلدى
جالپى, ءبىزدىڭ ەلىمىز بەن قىتايدىڭ 1992 جىلدان بەرگى ءار سالاداعى قارىم-قاتىناسى وسى ۋاقىت ارالىعىندا ەرەكشە قارقىن الدى. بۇل – سەنىمگە نەگىزدەلگەن دوستىق, كورشىلىك ىنتىماقتىڭ جەمىسى. رەسمي دەرەكتەرگە قاراعاندا, قىتاي قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋداداعى ءىرى ارىپتەستەرىنىڭ ءبىرى – وتكەن جىلى بۇل سالاداعى ۇلەسى 15,7 پايىزعا جەتكەن.
ەلىمىزدەن قىتايعا نەگىزىنەن مينەرالدى ونىمدەر, مەتالل جانە حيميا ونەركاسىبى ونىمدەرى شىعارىلسا, بىزگە ماقتا-ماتا, ماشينالار, قۇرال-جابدىقتار مەن حالىق تۇتىناتىن تاۋارلار اكەلىنەدى.
ءوز كەزەگىندە سوڭعى جىلدارى قازاقستاننان قىتايعا استىق, اسىل تۇقىمدى جىلقى, سويا, بيداي جارماعىن, مۇزداتىلعان قوي ەتىن, ءتۇرلى داقىلدار تۇقىمىن, كۇنباعىس, راپس, سويا جانە ماقتا مايلارىن تاسىمالداۋ كولەمى ارتقان. سونىڭ اسەرىنەن 2015 جىلدان بەرى قىتاي نارىعىنا قوسىمشا 13 ءتۇرلى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن جەتكىزۋدەگى فيتوسانيتارلىق تالاپتاردى ناقتىلايتىن حاتتامالارعا قول قويىلعان.
بۇل جولى دا «ءبىر بەلدەۋ, ءبىر جول» حالىقارالىق فورۋمىنىڭ اياسىندا ەكى ەلدىڭ مەملەكەتتىك قۇرىلىمدارىنىڭ باسشىلارى بىرقاتار قۇجاتقا قول قويدى.
ولاردىڭ قاتارىندا قازاقستاننىڭ قارجى مينيسترلىگى مەن قىتايدىڭ باس كەدەن باسقارماسى اراسىنداعى سىرتقى ساۋداداعى كەدەندىك ستاتيستيكا بويىنشا ادىستەمەلىك جانە اقپاراتتىق ءوزارا ىقپالداستىق تۋرالى, قازاقستاننىڭ قارجى مينيسترلىگى مەن قىتايدىڭ باس كەدەن باسقارماسى اراسىنداعى قازاقستان مەن قحر-دىڭ كەدەندىك شەكاراسىنان وتەتىن تاۋارلار مەن كولىك قۇرالدارى تۋرالى الدىن الا مالىمەتتەرمەن الماسۋ تۋرالى حاتتامالارعا, قىتايدىڭ باس كەدەن باسقارماسى مەن قازاقستاننىڭ قارجى مينيسترلىگى مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى اراسىنداعى قىتايداعى كاسىپورىنداردى نەسيەلەۋ باعدارلاماسىن جانە قازاقستانداعى ۋاكىلەتتى وپەراتورلاردىڭ باعدارلامالارىن ءوزارا مويىنداۋ تۋرالى مەموراندۋمعا, قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن قىتايدىڭ باس كەدەن باسقارماسى اراسىنداعى قىتايدان قازاقستانعا ەكسپورتتالاتىن ۇيرەك ەتىنە بايلانىستى ينسپەكتسيالىق, كارانتيندىك جانە ۆەتەرينارلىق-سانيتارلىق تالاپتار تۋرالى, سونداي-اق قازاقستاننان قىتايعا ەكسپورتتالاتىن بيداي ۇنىنا قاتىستى فيتوسانيتارلىق تالاپتار تۋرالى حاتتامالارعا قول قويىلىپ, ەت ونىمدەرىنىڭ كارانتيندىك سەرتيفيكاتىن بەكىتۋ تۋرالى حات الماسىلدى.
بۇل ءىس-شارا فورۋم اياسىندا وتكەن جاناما سەسسيالاردىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا جۇزەگە استى.
بەلگىلى اكتەرمەن جىلى ءراۋىشتى جۇزدەسۋ
قىتايعا ساپارى اياسىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بەلگىلى اكتەر دجەكي چانمەن كەزدەستى. كەزدەسۋگە سونداي-اق ايگىلى قىتاي اكتەرىنىڭ ارىپتەستەرى مەن شىعارماشىلىق ۇجىمىنىڭ مۇشەلەرى قاتىستى.
اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ دجەكي چاننىڭ الەمدىك كينەماتوگرافياداعى ماڭىزدى ءرولىن اتاپ ءوتتى.
– وزىڭىزدەي تانىمال تۇلعامەن جۇزدەسكەنىمە قۋانىشتىمىن. ءسىزدى بۇكىل الەم بىلەدى, – دەدى ەلباسى.
قىتاي اكتەرى الداعى شىعارماشىلىق جوسپارى جانە كينويندۋستريا سالاسىنداعى بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جولدارى تۋرالى وي ءبولىستى.