ادام قۇقىعىنىڭ باس قۇجاتى

جۇما, 24 تامىز 2012 7:55

اتا زاڭىمىز – كونستيتۋتسيادا ادام قۇقىقتارى مەن بوس­تان­دىقتارى, كونستيتۋتسيالىق مىندەتتەرى ەگجەي-تەگجەيلى قاراس­تى­رى­لىپ, ەرەكشە كورسەتىلگەن. وندا ەل كولەمىندە قولدانىلاتىن قۇ­قىق نورمالارى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى حالىقارالىق ۇلگى-قالىپقا نەگىزدەلگەن.كونستيتۋتسيا مەملەكەتتى ۇي­ىم­داستىرۋ مەن مەملەكەتتىك بي­لىك­تىڭ قىزمەتتىك جۇيەسىنىڭ, قۇزى­رە­تىنىڭ دەموكراتيالىق قاعيدا­سىن بەكىتتى. حالىق پرەزيدەنتتى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتات­تا­رىن,

جۇما, 24 تامىز 2012 7:55

اتا زاڭىمىز – كونستيتۋتسيادا ادام قۇقىقتارى مەن بوس­تان­دىقتارى, كونستيتۋتسيالىق مىندەتتەرى ەگجەي-تەگجەيلى قاراس­تى­رى­لىپ, ەرەكشە كورسەتىلگەن. وندا ەل كولەمىندە قولدانىلاتىن قۇ­قىق نورمالارى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى حالىقارالىق ۇلگى-قالىپقا نەگىزدەلگەن.كونستيتۋتسيا مەملەكەتتى ۇي­ىم­داستىرۋ مەن مەملەكەتتىك بي­لىك­تىڭ قىزمەتتىك جۇيەسىنىڭ, قۇزى­رە­تىنىڭ دەموكراتيالىق قاعيدا­سىن بەكىتتى. حالىق پرەزيدەنتتى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتات­تا­رىن, جەرگىلىكتى ورگاندار وكىل­دەرىن تىكەلەي سايلايدى. حالىق مەملەكەتتىك ءومىردىڭ اسا ماڭىزدى ماسەلەلەرىن شەشۋگە  رەفەرەندۋم ارقىلى قاتىسادى. قازاقستاندا ءاربىر ادام ءوز قۇقىعىنا ساي  مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ىستەرىن باس­قارۋعا, قاتىسۋعا, قوعامدىق بىرلەستىكتەر قۇرۋعا قۇقىلى. ءار­تۇر­لى الەۋمەتتىك, ۇلتتىق كونفەس­سيا­لىق, كاسىبي جانە باسقا توپتارعا جاتاتىن ازاماتتار دەموكراتيا­لىق قاعيدانى باسشىلىققا الا وتىرىپ, وزدەرىنىڭ مۇددەلەرىن ءبىل­دىرىپ, قورعاي الادى. بۇل ورايدا كونستيتۋتسيا دەموكراتيالىق قۇقىقتار مەن بوستاندىقتاردى ناقتى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن زاڭدى كەپىلدىكتەردى قامتاماسىز ەتەدى.

كونستيتۋتسيادا مەملەكەتتىڭ زايىرلى ەكەندىگى كورسەتىلىپ, ونىڭ سيپاتىنا دا ءمان بەرىلگەن. ەلىمىزدە ءدىني بىرلەستىكتەر مەملەكەتتەن بولىنگەن, بارلىق دىندەر مەن ءدىني بىرلەستىكتەر زاڭ الدىن­دا تەڭ, ءدىني بىرلەستىكتەر مەملەكەتتىك فۋنكتسيالاردى ورىنداماي­دى جانە ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ قىزمەتى زاڭعا قايشى كەلمەسە, مەملەكەت وعان ارالاسپايدى جانە ءدىني بىرلەستىكتەردى قارجىلان­دىر­­مايدى, ءبىلىم مەن تاربيە بە­رۋ­دىڭ مەملەكەتتىك جۇيەسى ءدىني ءبىر­لەستىكتەردەن بولىنگەن جانە زايىرلى سيپاتقا يە. قازاقستاندا ءدىني ۇيىمدارمەن بايلانىس ءجۇر­گىزەتىن ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇرىلعان. مۇنداي ورگاندار دىنگە قاتىستى زاڭداردىڭ ءمۇل­تىكسىز جۇزەگە اسىرىلۋىن قام­تاماسىز ەتەدى.وسى ورايدا ءبىزدىڭ ەلىمىز كونس­تيتۋتسياعا سايكەس قۇقىقتىق مەملەكەت ورناتۋدا. قۇقىقتىق مەم­لەكەت دەگەنىمىز ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن تولىق قامتاماسىز ەتەتىن, سون­داي-اق قۇقىق نورماسى ارقىلى مەم­لە­كەتتىڭ قۇقىققا قايشى ءىس-ارە­كەتتەرگە جول بەرمەۋىن قادا­عا­لاي­تىن ساياسي بيلىك بولىپ تا­بىلادى.وسى كورسەتىلگەن انىقتاماعا سايكەس قۇقىقتىق مەملەكەتتى سي­پات­تايتىن ەكى ءتۇرلى باستى قاعي­دانى ءبولىپ قاراۋعا بولادى.  بىرىنشىدەن, قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك جاعى – ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ تابيعي قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن بارىنشا, تولىق قامتاماسىز ەتۋ. ەكىنشىدەن, قۇ­قىق­تىق مەملەكەتتىڭ زاڭدىلىق قۇبىلىسى – قۇقىق نورمالارى ارقىلى ساياسي رەجىمنىڭ قىزمەتىن جۇرتشىلىق مۇددەسىمەن تىكەلەي بايلانىستىرۋ, مەملەكەتتىك قۇ­رى­لىمداردىڭ قۇزىرەتىن قۇقىق­تىق تەجەۋ. وسى كورسەتىلگەن قا­عيدانىڭ العاشقىسى ءبىزدىڭ ەلى­مىزدىڭ اتا زاڭنىڭ 1-بابىندا تىكەلەي كورسەتىلگەن, وندا ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى ەڭ قىمبات قازىنا دەپ جازىلعان.قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ ەڭ باستى باعىتى – ءاربىر ازاماتتىڭ جەكە تۇلعا رەتىندە جان-جاقتى جە­تىلۋىنە, دامۋىنا بارىنشا جاع­داي جاساۋ. ويتكەنى, قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ بەلگىلەرى قوعامدا, ءومىر­دىڭ بارلىق سالاسىندا زاڭ­نىڭ ۇستەمدىگىنىڭ كورىنىس الۋى; مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ – زاڭ شى­عارۋ, اتقارۋ جانە سوت بيلىگى بو­لىپ تارماقتارعا ءبولىنۋى; بۇلار­دىڭ ارقايسىسىنىڭ ءوز فۋنك­تسيا­لارىن ادىلەتتى ىسكە اسىرۋى جانە قۇقىقتىق نەگىزدە قىزمەت اتقا­رۋى; ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ ناقتى­لى­عى; ولاردىڭ قۇقىقتىق جانە الەۋ­مەتتىك قورعالۋى; ءارتۇرلى ءبىر­لەستىكتەردىڭ, پارتيالاردىڭ, ۇي­ىم­داردىڭ كونستيتۋتسيا شەڭ­بە­رىندە قۇرىلۋى جانە قىزمەت ەتۋى; مەملەكەتتەگى زاڭدىلىق پەن قۇ­قىق ءتارتىبىنىڭ تۇراقتىلىعى; قو­عامدىق سانادان قۇقىقتىق نيگيليزمدى الاستاۋ; ساياسي-قۇقىقتىق ساۋاتتىلىقتى بارىنشا جەتىلدىرۋ; مەملەكەتتىك جانە پارتيالىق قىزمەت فۋنكتسيالارىنىڭ ارا-جىگىن اشۋ; مەملەكەتتى باسقارۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن جەتىلدىرۋ; كەز كەلگەن زاڭسىزدىقتارعا تەجەۋ جا­سايتىن تاسىلدەردى جۇزەگە اسىرۋ; قۇقىقتىق ءپليۋراليزمنىڭ سالتانات قۇرۋىن قالىپتاستىرۋ بولىپ تابىلادى.قۇقىقتىق مەملەكەتتى قۇرۋ ازاماتتىق قوعامنىڭ ورنىعۋىنا جانە دامۋىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى. ال ازاماتتىق قوعام دەگەنىمىز – ادامگەرشىلىك, ءدىني, ۇلتتىق, الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق, وتباسىلىق قاتىناستار ينستيتۋتتارىنىڭ جەكە تۇلعالار مەن مەملەكەت مۇددە­لە­رىن قاناعاتتاندىرۋعا بىرلەسىپ جۇمىلا قىزمەت ىستەۋى.قۇرىلىمىنا بايلانىستى ازا­ماتتىق قوعام بەلگىلەرىنە: ادام­نىڭ, ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ ۇستەم بولۋى مەن سالتانات قۇرۋى; ءار توپقا جاتاتىن ادامدار اراسىنداعى كا­سىپكەرلىك باسەكەلەستىكتى دامىتۋ; قوعامدىق-قۇقىقتىق پىكىردى ەركىن تۇردە جاريالاۋ; ادام قۇقىق­تارى­نىڭ ساقتالۋى تۋرالى مالىمەت­تەر­دى جاريالاۋدى قامتاماسىز ەتۋ; ەكو­نوميكانىڭ كوپ ساتىلى دامۋىن جولعا قويۋ; ادامنىڭ لايىقتى ءومىر ءسۇرۋىن قامتاماسىز ەتەتىن ەكونو­مي­كالىق-الەۋمەتتىك ساياساتتى ور­نىقتىرۋ ماسەلەلەرى جاتادى.ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ كونستيتۋتسيا­سىن­دا قازاقستاندا الەۋمەتتىك مەملەكەت ورنىقتىرۋدىڭ نەگىزى دە كورسەتىلگەن. وسىعان بايلا­نىس­تى كونستيتۋتسيادا مەنشىكتى قورعاۋ, حالىقتى الەۋمەتتىك قام­سىز­داندىرۋ, جۇمىسپەن قامتۋ, ءوندىرىس سالاسىندا الەۋمەتتىك ءادى­لەتتىلىك ورناتۋ, حالىقتىڭ ءال-اۋقا­تىن جاقسارتۋعا باسىمدىق بەرۋ زاڭدى تۇرعىدا بەلگىلەنگەن.بۇل ماسەلەلەر جونىندە پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «قا­زاق­ستان­نىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىر­تى­لۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» اتتى قۇندى ماقالاسىندا ەرەكشە ءمان بەرىلگەن. وسى العا ماقسات ەتىپ قويىلعان 20 قادامنىڭ بارلىعى دەرلىك ەلىمىزدە الەۋمەتتىك مەملەكەتتى ودان ءارى جەتىلدىرۋگە, دامى­تۋعا ارنالعان, وعان قول جەتكىزۋ­دىڭ ءتيىمدى جولدارى ناقتىلانىپ كورسەتىلگەن.كونستيتۋتسيادا قۇقىقتىق مەم­لەكەت قۇرۋعا, ازاماتتىق, زايىر­لى, الەۋمەتتىك, دەموكراتيالىق قوعام قالىپتاستىرۋعا ناقتى قۇ­قىقتىق نەگىزدەر جاسالعان. ولار­دىڭ ىشىندەگى باستى قۇندىلىق ادام قۇقىقتارى مەن بوستان­دىق­تارى مارتەبەسىنىڭ زاڭدىلىق كورىنىس تابۋى.قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەگەمەندىك العاننان كەيىنگى جىلدارى ازاماتتىق جانە ساياسي قۇقىقتار ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك جانە مادەني قۇقىقتار, بۇۇ-نىڭ گەنوتسيد قىلمىسىنىڭ الدىن الۋ جانە ول ءۇشىن جازا قولدانۋ, كە­پىلگە الۋعا كۇرەس تۋرالى, ازاپ­تاۋلارعا جاتپايتىن جانە ار-نامىستى قورلايتىن ءىس-ارەكەتتەر مەن جازالاۋ تۇرلەرىنە قارسى جانە تاعى باسقا ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى جونىندەگى كون­ۆەنتسيالاردى راتيفيكاتسيا­لا­دى. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان­نىڭ وكىلى بۇۇ-نىڭ ادام قۇ­قىقتارى جونىندەگى كەڭەسىنىڭ مۇشەسى بولىپ وتىر.1995 جىلى 30 تامىزدا رەس­پۋب­ليكالىق رەفەرەندۋمدا قا­بىل­دانعان قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى بۇكىل الەم مويىنداعان حالىقارالىق اكتىلەردىڭ ەرەجەلەرىن ەڭ باستى قۇندىلىقتار رەتىندە تانيدى. كونس­تيتۋتسيادا مەملەكەتتىك بي­لىكتىڭ بىردەن-ءبىر باستاۋى حالىق ەكەندىگى كورسەتىلىپ, ادامنىڭ جانە ازاماتتاردىڭ كونستي­تۋتسيا­لىق قۇقىقتارى مەن بوستان­دىق­تارىن, مىندەتتەرىن ايقىندايتىن قۇقىقتىق مارتەبەسىنە ەرەكشە ءمان بەرىلدى.بۇل باعىتتا قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى – اركىمنىڭ ءومىر سۇرۋگە قۇقىعىن (15-باپ) ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. ەشكىم­نىڭ ءوز بەتىنشە ادام ءومىرىن قيۋعا حاقىسى جوق. ءولىم جازاسى ادام­داردىڭ قازا بولۋىمەن باي­لا­نىس­تى تەررورلىق قىلمىس جا­ساعانى ءۇشىن, سونداي-اق سوعىس ۋاقىتىندا ەرەكشە اۋىر قىلمىس جاساعانى ءۇشىن ەڭ اۋىر جازا رەتىندە زاڭمەن بەلگىلەنەدى, ونداي جازاعا كەسىلگەن ادام كەشىرىم جاساۋ تۋرالى ءوتىنىش بەرۋگە دە حاقىلى.اركىمنىڭ ءوزىنىڭ جەكە باسى­نىڭ بوستاندىعىنا قۇقىعى بار (16-باپ). ياعني, زاڭدا بەلگىلەنگەن نەگىزدە جانە تەك قانا سوتتىڭ سانكتسياسىمەن تۇتقىنداۋعا جانە قاماۋدا ۇستاۋعا بولادى.ادامنىڭ قادىر-قاسيەتىنە قول سۇعىلمايدى (27-باپ). اتا زاڭدا بەلگىلەنگەندەي, ەشكىمدى ازاپ­تاۋ­عا, وعان زورلىق-زومبىلىق جاساۋ­عا, باسقاداي قاتىگەزدىك نەمەسە ادامنىڭ قادىر-قاسيەتىن قورلاي­تىن­داي  ءجابىر كورسەتۋگە نە جا­زالاۋعا بولمايدى. مۇنداي ءىس-ارەكەتتەر جاساعاندارعا زاڭ بوي­ىنشا جاۋاپتىلىق بەلگىلەنگەن.اركىمنىڭ جەكە ومىرىنە قول سۇعىلماۋىنا ءوزىنىڭ جانە وتباسى­نىڭ قۇپياسى بولۋىنا, ار-نامى­سى مەن ابىرويلى اتىنىڭ قور­عا­لۋىنا قۇقىعى بار (18-باپ). زاڭ­عا سايكەس اركىم ءوزىنىڭ جەكە سا­لىم­دارى مەن جيناعان قاراجات­تارى­نىڭ, جازىسقان حاتتارىنىڭ, تەلەفون ارقىلى سويلەسكەن ءسوز­دەرىنىڭ پوشتا, تەلەگراف ارقىلى جانە باسقا جولدارمەن الىسقان حابارلارىنىڭ قۇپيالىلىعى ساق­تالۋىنا قۇقىلى. مۇنداي قۇقىق­تى شەكتەۋگە زاڭدا تىكەلەي بەلگىلەنگەن رەتتەر مەن ءتارتىپ بوي­ىنشا عانا جول بەرىلەدى.تۇرعىن ۇيگە قول سۇعىلمايدى (25-باپ). سوتتىڭ شەشىمىنسىز تۇرعىن ۇيدەن ايىرۋعا  جول بەرىلمەيدى. تۇرعىن ۇيگە باسىپ كىرۋگە, ونى تەكسەرۋگە جانە تىنتۋگە زاڭمەن بەلگىلەنگەن رەتتەر مەن ءتارتىپ بويىنشا عانا جول بەرىلەدى.اركىمنىڭ ءوز قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ سوت ارقىلى قورعالۋىنا قۇقىعى بار (13-باپ). اتا زاڭدا ازاماتتاردىڭ ساياسي قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا ەرەكشە ءمان بەرىلگەن. كونستيتۋ­تسياعا سايكەس مۇنداي قۇقىقتار مەن بوستاندىقتارعا مىنالار جا­تادى.  ءسوز بەن شىعارماشىلىق ەر­كىندىگى. تسەنزۋراعا تىيىم سا­لىنعان. اركىمنىڭ زاڭ جۇزىندە تىيىم سالىنباعان كەز كەلگەن تاسىلدەرمەن ەركىن اقپارات الۋعا جانە تاراتۋعا قۇقىعى بار. قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى ازامات­تا­رى­نىڭ  بىرلەسۋ بوستاندىعىنا قۇ­قىعى بار. قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سىنىڭ ازاماتتارى بەيبىت ءارى قارۋسىز جينالۋعا, ميتينگىلەر, دە­مونستراتسيالار, شەرۋلەر ءوت­كى­زۋگە جانە توسقاۋىلدارعا تۇرۋعا حاقىلى. بۇل قۇقىقتى پايدالانۋ مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك, قوعام­دىق ءتارتىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, باسقا ادامداردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ ءمۇد­دەلەرى ءۇشىن زاڭمەن شەكتەلۋى مۇمكىن. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ تىكەلەي جانە ءوز وكىلدەرى ارقىلى مەملەكەت ىستەرىن باسقارۋعا قاتىسۋعا, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنا تىكەلەي ءوزى جۇگىنۋگە, سونداي-اق جەكە جانە ۇجىمدىق وتىنىشتەر جولداۋعا قۇ­قىعى بار. ازاماتتاردىڭ ەكونو­مي­كالىق, الەۋمەتتىك جانە ءما­دەني قۇقىقتارى تۋرالى دا ەلى­مىزدىڭ اتا زاڭىندا  ناقتى كور­سە­تىلگەن. ولار زاڭدى تۇردە العان قانداي دا بولسىن مۇلكىن جەكە مەنشىگىندە ۇستاي الادى. مەنشىك, ونىڭ ىشىندە مۇراگەرلىك قۇقى­عىنا زاڭمەن كەپىلدىك بەرەدى. اركىم كاسىپكەرلىك قىزمەت ەركىندىگىنە, ءوز مۇلكىن كەز كەلگەن زاڭدى كاسىپكەرلىك قىزمەت ءۇشىن ەركىن پايدالانۋعا قۇقىلى. اركىم ەڭبەك ەتۋ بوستاندىعىن, قىزمەت پەن كاسىپ ءتۇرىن ەركىن تاڭداۋىنا قۇقىقتى. اركىمنىڭ قاۋىپسىزدىك پەن تازالىق تالاپتارىنا ساي ەڭ­بەك ەتۋ جاعدايىندا, ەڭبەگى ءۇشىن نەندەي ءبىر كەمسىتۋسىز سىياقى الۋىنا, سونداي-اق جۇمىسسىز­دىق­تان الەۋمەتتىك قورعالۋعا قۇقىعى بار.ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك وقۋ ورىندارىندا تەگىن ورتا ءبىلىم الۋىنا كەپىلدىك بەرىلەدى. ازامات مەملەكەتتىك جوعارى وقۋ ورنىندا كونكۋرستىق نەگىزدە تەگىن جوعارى ءبىلىم الۋعا قۇقىقتى. نەكە مەن وتباسى, انا مەن اكە جانە بالا مەملەكەت قورعاۋىندا بولادى.قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازا­ما­تى­نىڭ جاسى كەلگەن, ناۋقاس­تان­عان, مۇگەدەك بولعان, اسىراۋ­شى­سىنان ايىرىلعان جاعدايدا جانە وزگە دە زاڭدى نەگىزدەردە ەڭ تومەنگى جالاقى مەن زەينەت­اقى­نىڭ مولشە­رىندە الەۋمەتتىك قامسىزداندى­رىلۋىنا كەپىلدىك بەرىلەدى.رەسپۋبليكا ازاماتتارى اتا زاڭدا كورسەتىلگەن قۇقىقتار مەن بوستاندىقتاردى پايدالانا وتى­رىپ, كونستيتۋتسيالىق مىندەتتەرىن دە مۇلتىكسىز اتقارۋعا مىندەتتى. ولار ەل كونستيتۋتسياسىن جانە زاڭدارىن ساقتاۋعا, باسقا ادام­داردىڭ قۇقىقتارىن, بوستان­دىق­تارىن, ابىرويى مەن قادىر-قا­سيەتىن قۇرمەتتەۋگە جانە  رەسپۋب­ليكانىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرىن قۇرمەتتەۋگە مىندەتتى.كونستيتۋتسياعا سايكەس, قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازامات­تى­عى زاڭعا سايكەس الىنادى جانە توقتاتىلادى, ول قانداي نەگىزدە الىنعانىنا قاراماستان, ءبىرىڭ­عاي جانە تەڭ بولىپ تابىلادى. رەسپۋبليكانىڭ ازاماتىن ەشقان­داي جاعدايدا ازاماتتىعىنان, ءوزى­نىڭ ازاماتتىعىن وزگەرتۋ قۇقى­عى­نان ايىرۋعا, سونداي-اق ونى قا­زاقستاننان تىس جەرلەرگە الاستا­تۋ­عا بولمايدى. رەسپۋبليكا ازاماتىنىڭ باسقا مەملەكەتتىڭ ازاماتتىعىندا بولۋى سانال­ماي­دى. ياعني, ءبىزدىڭ ەلدە قوس ازا­مات­تىق الۋ كونستيتۋتسياعا قايشى.كونستيتۋتسيانىڭ 11-بابىنا سايكەس, رەسپۋبليكانىڭ حالىقارا­لىق شارتتارىنا وزگەشە بەلگىلەنبەسە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى­نىڭ ازاماتىن شەت مەملەكەتكە بە­رۋگە بولمايدى. مەملەكەت ەل اۋماعىنان تىس جەرلەردە جۇرگەن ازاماتتارىن دا قورعاۋعا جانە ولارعا قامقور­لىق جاساۋعا كەپىلدىك بەرەدى.كونستيتۋتسيادا كورسەتىلگەن ادام, ازامات قۇقىقتارى مەن بوس­تاندىقتارىنىڭ بۇلجىتپاي ءجۇ­زەگە اسىرىلۋىنىڭ نىشانى ءارى كەپىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى­نىڭ پرەزيدەنتى بولىپ تا­بىلادى.

ارىقباي اعىباەۆ,زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-ءدىڭ پروفەسسورى.